Το δράμα της προσφυγιάς! (Άρθρο του Χρήστου Αλεξανδρή)

H ανθρώπινη τραγωδία ανοιχτά της Πύλου βυθίζει στο πένθος τον πολιτισμένο κόσμο και αναδεικνύει για πολλοστή φορά το τεράστιο προσφυγικό - μεταναστευτικό πρόβλημα που παραμένει ανεπίλυτο για δεκαετίες στην Ευρώπη. 

Το φάντασμα της Λαμπεντούζα ξυπνά και πάλι και μας προσγειώνει ολους στη σκληρή πραγματικότητα. Το μεταναστευτικό πρόβλημα όχι μόνο δεν θεωρείται λυμένο αλλά παραμένει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που απασχολούν την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Πρέπει να προστατεύονται τα σύνορα κάθε χώρας ; Αναμφίβολα ναι. Η προστασία των συνόρων είναι θεμελιώδης υποχρέωση κάθε κράτους που εγγυάται την ασφάλεια των πολιτών του. Αναντίρρητα ναι.  Έχουν δικαιώματα οι πρόσφυγες ; Σίγουρα ναι.

Οι διεθνείς συνθήκες που ισχύουν προβλέπουν ειδικές διαδικασίες για τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο.

Πρέπει να διασώζονται άνθρωποι που η ζωή τους κινδυνεύει διασχίζοντας τη θάλασσα ; Η απάντηση σε όλα αυτά τα ερωτήματα είναι αυτονόητη.

Γιατί όμως ενώ συμφωνούμε σε όλα αυτά, η Μεσόγειος γίνεται κάθε φορά “ο υγρός τάφος” για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που επιχειρούν να τη διασχίσουν με κάθε μέσο προσβλέποντας σε μια καλύτερη ζωή, σε ενα καλύτερο μέλλον ;

Δύο ξεχωριστές δηλώσεις από ανώτερους αξιωματούχους της Ευρώπης που είχαν γίνει με διαφορά λίγων χρόνων συμπυκνώνουν και συνοψίζουν όλους αυτούς τους προβληματισμούς για το μεταναστευτικό ζήτημα.

“Η εικόνα με τα εκατοντάδες φέρετρα δεν πρόκειται ποτέ να φύγει από το μυαλό μου” είχε δηλώσει ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, όταν είχε επισκεφθεί τη Λαμπεντούζα, στο τρομερό ναυάγιο της Μεσογείου, που είχε και τότε συνταράξει τον πολιτισμένο κόσμο. Ανάλογα ηθικοπλαστικά λόγια που αναδεικνύουν το τεράστιο ανθρωπιστικό ζήτημα, ακούσαμε από τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην μεταναστευτική κρίση του 2015.

Η πρόεδρος της Ευρωπαικής Επιτροπής Φον Ντερ Λάιεν, που είχε επισκεφθεί τον Έβρο το 2019, το έθεσε από μια άλλη σκοπιά. Είχε δηλώσει τότε ότι “τα σύνορα της Ελλάδας είναι σύνορα της Ευρώπης”, εξαγγέλλοντας επί της ουσίας την αυστηροποίηση των διασυνοριακών ελέγχων.

Οι συζητήσεις για τον φράχτη στον Έβρο εξακολουθούν να διχάζουν πολιτικούς και κόμματα. Οι ίδιοι προβληματισμοί θα εκφραστούν και τώρα με το ναυάγιο ανοιχτά της Πύλου. Και οι συζητήσεις θα καταλήγουν πάντα σε μεγάλα ερωτηματικά που θα παραμείνουν για πολλά χρόνια ακόμη αναπάντητα.

Πως μπορούμε να προστατέψουμε τους μετανάστες, χωρίς να διακινδυνεύσουμε την ασφάλεια των δικών μας πολιτών στην Ευρώπη ;

Πως μπορούμε να σεβαστούμε τα δικαιώματα των μεταναστών, χωρίς να υποθηκεύσουμε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των δικών μας πολιτών ;

Πως μπορούμε να ενσωματώσουμε τους πρόσφυγες στις δικές μας κοινωνίες, χωρίς να κάνουμε εκπτώσεις στις δικές μας αξίες ;

Δυστυχώς όμως το μεταναστευτικό πρόβλημα δεν λύνεται με τη “λογοδιάρροια” αγανακτισμένων, λυπημένων και προβληματισμένων ανθρώπων, αλλά με συγκεκριμένες πολιτικές που όμως δεν είναι καθόλου εύκολο να εφαρμοστούν.

Την ώρα που τα συζητάμε όλα αυτά δεν έχουμε αποφασίσει, αν το μεταναστευτικό ζήτημα συνιστά τελικά πρόβλημα για τις κοινωνίες ή λύση για τη δημογραφική κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Είναι ζήτημα που έχει να κάνει μόνο με την ανάγκη προστασίας των συνόρων και της ασφάλειας των ευρωπαϊκών κοινωνιών ή και ζήτημα που συνδέεται με το δημογραφικό, την υπογεννητικότητα, την οικονομική κρίση και την έλλειψη εργατικών χεριών στην Ευρώπη ; Και ο λόγος που δεν έχουμε καταλήξει είναι γιατί σίγουρα είναι και τα δύο.

Υπάρχουν χώρες, όπως η Ουγγαρία, που θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει φρούριο για να αντιμετωπίσει το μεταναστευτικό πρόβλημα και άλλες χώρες, όπως ο Καναδάς του Τριντό, που θεωρούν ότι το μεταναστευτικό δεν συνιστά πρόβλημα για την Ευρώπη αλλά ευκαιρία για ανάπτυξη.

Προς το παρόν αυτό που φαίνεται να κυριαρχεί στις ευρωπαϊκές κοινωνίες είναι ο φόβος για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες. Και η πολιτική του φόβου είναι αυτή που οδηγεί στην άνοδο ακροδεξιών εθνικιστικών και ξενοφοβικών κομμάτων και κινημάτων σε πολλές χώρες της Ευρώπης.

Το σίγουρο είναι πάντως πως η Ευρώπη και προφανώς η Ελλάδα δεν μπορεί να ... καλωσορίσει όλη τη δυστυχία του κόσμου !

Χρήστος Αλεξανδρής