Μουσειο…λόγος: «Η Μάθηση ως Εμπειρία»

Γράφει η Ηλιάνα Ζιώγα,

Μουσειολόγος - Σύμβουλος Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς 

Κάθε χρόνο στις 24 Ιανουαρίου, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαίδευσης και ο ρόλος της εκπαίδευσης στην παγκόσμια ειρήνη και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η εκπαίδευση είναι απαραίτητη για πολλούς λόγους και ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου. Η εκπαίδευση παρέχει γνώση και βοηθά τους ανθρώπους να βελτιώσουν τον εαυτό τους και να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Επιπλέον, η εκπαίδευση ανοίγει το δρόμο για την απασχόληση και την ανεξαρτησία του ατόμου.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, ακόμη και σήμερα είναι η πρόσβαση στην εκπαίδευση. Η έλλειψη εκπαίδευσης τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις υπανάπτυκτες χώρες, είναι γεγονός. Δυστυχώς, περισσότερα από 72 εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση. Πολλά περισσότερα εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι δεν έχουν την ευκαιρία να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους.

Η Ελλάδα, είναι από τις χώρες που παρέχει τη δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να συνεχίσουν τις σπουδές τους στη τριτοβάθμια εκπαίδευση και να ακολουθήσουν οποιαδήποτε επιστήμη επιθυμούν. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό την ημέρα αυτή να σκεφτούμε τη δική μας εκπαίδευση, τον τρόπο που διαμορφώθηκε και τους ανθρώπους που υπήρξαν σταθμοί στη ζωή μας. Εκτός, από την τυπική εκπαίδευση που λαμβάνουμε στο σχολείο, περιλαμβάνεται και η άτυπη εκπαίδευση που συντελείται σε φορείς, όπως τα μουσεία.

Η εκπαίδευση πλέον δεν περιορίζεται στην τάξη, πολλές σχολικές δομές σε όλο τον κόσμο υιοθετούν τη φιλοσοφία να χρησιμοποιούν εκπαιδευτικές εκδρομές για να παρέχουν στους μαθητές «πρακτική» εκπαίδευση σε χώρο που σχετίζεται με τη διδακτέα ύλη, όπως η επίσκεψη σε μουσεία. Αυτά τα ταξίδια επιτρέπουν στους μαθητές όχι μόνο να αναπτυχθούν ως προς τις γνώσεις τους, αλλά να εκτεθούν σε διαφορετικές καταστάσεις και ιδέες. Τα μουσεία είναι ένας τέτοιος χώρος για τους μαθητές που συμβάλλει στον εμπλουτισμό της μάθησής τους σε διάφορους τομείς, στην απόκτηση εμπειριών σε ένα νέο περιβάλλον και παρέχει ένα μοναδικό περιβάλλον για τους εκπαιδευτικούς για να διδάξουν στους μαθητές ένα ευρύ φάσμα θεμάτων.

Ο ρόλος των μουσείων στην καλλιέργεια «δημιουργικών μυαλών»

Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM), υπάρχουν σήμερα 55.000 μουσεία σε όλο τον κόσμο. Κάποια από τα μεγαλύτερα μουσεία των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως στην Ουάσιγκτον DC είναι δωρεάν, γεγονός που επωφελούνται τα σχολεία που ίσως να μην ήταν σε θέση να αντέξουν οικονομικά το κόστος εισόδου.  Μια σημαντική πτυχή των μουσείων είναι το περιβάλλον που δημιουργούν. Το 2012, μια μελέτη που ολοκληρώθηκε από το The Museum Group, αναφέρει ότι «Τα μουσεία, με τα εκθέματα, τα διοράματα και τις καθηλωτικές εκθέσεις τους, παρέχουν ένα  θετικό περιβάλλον για την προώθηση της μάθησης στα μικρά παιδιά». Η επίσκεψη σε ένα περιβάλλον με μια πλούσια συλλογή από ιστορίες και εκθέματα διαφορετικών πολιτισμών μπορεί να διευρύνει τα επίπεδα φαντασίας και νοημοσύνης σε κάθε ηλικία.  

Πώς τα μουσειακά περιβάλλοντα δημιουργούν μια εμπειρία και πώς τα Μουσεία βοηθούν τους εκπαιδευτικούς;

Ένας άλλος σημαντικός ρόλος των μουσείων στην εκπαίδευση είναι η εμπειρία που παρέχουν. Το να διαβάζεις ή να ακούς για τα αντικείμενα και την ιστορία τους δεν είναι το ίδιο με το να τα γνωρίσει δια ζώσης, γεγονός που θα δημιουργήσει μια βιωματική αξέχαστη εμπειρία. Στην τάξη, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να παρουσιάσουν πληροφορίες στους μαθητές με πολλούς τρόπους και μέσα, είτε μέσω παρουσίασης, βίντεο κ.ά. Οι εκπαιδευτικές εκδρομές που πραγματοποιούνται δεν έχουν σκοπό μόνο να διασκεδάσουν, αλλά να αποτελέσουν «συμπληρωματικό» υλικό των όσων διδάσκονται στην τάξη. Οι μαθητές μπορούν με αυτόν τον τρόπο να συνδέσουν τη γνώση και τις εμπειρίες που κατέχουν από τη διδασκαλία στην τάξη με την αλληλεπίδραση τους με τα ιστορικά αντικείμενα, γεγονότα και τόπους.

Στη μουσειακή εμπειρία έρχεται να προστεθεί η ύπαρξη της τεχνολογίας στους χώρους πολιτισμού. Πολλά μουσεία επιλέγουν να ενσωματώσουν με καινοτόμο και έξυπνο τρόπο την τεχνολογία στα εκθέματα, με διαδραστικές εφαρμογές και έξυπνες συσκευές, επιτρέποντας στους επισκέπτες να κατεβάσουν τις εφαρμογές του μουσείου, για την καλύτερη κατανόηση των εκθεμάτων και την περιήγηση στο χώρο, σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά τους. Τα σύγχρονα εκπαιδευτικά προγράμματα των μουσείων έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τις δεξιότητες των εκπαιδευτικών και μαθητών και να προσαρμοστούν σε διαφορετικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, παρέχοντας παράλληλα εμπλουτισμένες μαθησιακές εμπειρίες.