Μουσειο…λόγος: «Μουσειακός Τουρισμός»

Γράφει η Ηλιάνα Ζιώγα
Μουσειολόγος -  Επιμελήτρια Εκθέσεων
Διδακτορική Ερευνήτρια Μουσειολογίας & Επικοινωνίας της Επιστήμης

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει τον μαγικό κόσμο των ταξιδιών και αναδεικνύει  τον πλούτο της ιστορίας και του πολιτισμού. Πέρα από την απλή μετακίνηση από το ένα μέρος στο άλλο, ο τουρισμός προσφέρει σε κάθε ταξιδιώτη μια μοναδική ευκαιρία να εξερευνήσει νέα τοπία, να ανακαλύψει άγνωστες ιστορίες και να βυθιστεί σε διαφορετικές παραδόσεις. Ο τουρισμός εκφράζει μια ποικιλομορφία και προσφέρει στους ταξιδιώτες εμπειρίες προσαρμοσμένες στις διαφορετικές τους προτιμήσεις. Συναντούμε διαφορετικά είδη τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός τουρισμός που αναφέρεται στην ιστορία και την παράδοση μέσα από επισκέψεις σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Ο οικολογικός τουρισμός παρουσιάζει την ομορφιά της φύσης και προωθεί την προστασία του περιβάλλοντος. Ο τουρισμός περιπέτειας προσκαλεί τους επισκέπτες σε αθλητικές και περιηγητικές δραστηριότητες, όπως σκι, ορειβασία, και θαλάσσια σπορ. Ο γαστρονομικός τουρισμός, από την άλλη, οδηγεί τους επισκέπτες σε γαστρονομικά ταξίδια με νόστιμα τοπικά φαγητά και ποτά.

 Ο σύγχρονος ταξιδιώτης έχει την ευκαιρία να επιλέξει τον τύπο του ταξιδιού που ανταποκρίνεται στις δικές του προσδοκίες και ενδιαφέροντα. Ο μουσειακός τουρισμός ανοίγει ένα παράθυρο στον πολιτισμό και την τέχνη μέσα από την εξερεύνηση μουσείων και πολιτιστικών χώρων. Είναι ένας τρόπος για τους επισκέπτες να εμβαθύνουν στην ιστορία, την τέχνη, την επιστήμη και την πολιτιστική κληρονομιά μιας περιοχής.  Μέσα από τις διάφορες συλλογές και εκθέσεις, ο μουσειακός τουρισμός προσφέρει την ευκαιρία να κατανοήσουμε την εξέλιξη των πολιτισμών και να ανακαλύψουμε την ποικιλομορφία των ανθρώπινων δημιουργιών. Επιπρόσθετα, ο μουσειακός τουρισμός αναδεικνύει τη σημασία της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, καθιστώντας κάθε επίσκεψη ως μια μοναδική και βιωματική εμπειρία. Τα μουσεία συμμετέχουν ενεργά στην εμπειρία που θα αποκομίσει ο ταξιδιώτης, εστιάζοντας στις κοινωνικές, ψυχαγωγικές και συμμετοχικές εμπειρίες μέσω των συλλογών και εκθέσεων τους. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα και εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τα μουσεία, αλληλεπιδρώντας με την τοπική κοινωνία και βιώνοντας εμπειρίες ψυχαγωγίας. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται κατανοητό ότι η επικοινωνία των επισκεπτών με τη τοπική κοινωνία αναδεικνύεται ως στοιχείο που καλύπτει τόσο τις κοινωνικές ανάγκες των επισκεπτών όσο και τους στόχους του μουσείου. Σήμερα, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στις λειτουργίες του μουσείου λόγω της εξέλιξης της ψηφιοποίησης και της πληροφορικής. Ειδικότερα, μπορούν εύκολα να καταγράφουν τις εμπειρίες τους, να δημιουργούν δημοσιεύσεις και να τις μοιράζονται στα κοινωνικά δίκτυα, κάνοντας τα μουσεία να επανασχεδιάσουν τις δράσεις τους και να κατανοήσουν καλύτερα τις ανάγκες των επισκεπτών.

Οι έρευνες για τον μουσειακό τουρισμό επικεντρώνονται στην εξέλιξη των ρόλων και των λειτουργιών των μουσείων, στη συμπεριφορά των επισκεπτών και στην ανάπτυξη του μουσειακού τουρισμού. Σχετικά με τις λειτουργίες των μουσείων, οι ερευνητές συμφωνούν πως τα μουσεία έχουν εξελιχθεί σε πολυσύνθετα ιδρύματα που ενσωματώνουν την εκπαίδευση, την κοινωνικοποίηση, τον ελεύθερο χρόνο, την ψυχαγωγία κ.ά αντί να παρέχουν απλώς τη συλλογή, την προστασία και την έκθεση των εκθεμάτων. Τα μουσεία, λοιπόν, προσφέρουν συμμετοχικές, κοινωνικές και ψυχαγωγικές εμπειρίες, ενσωματώνοντας διαδραστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που επιτρέπουν στους επισκέπτες να ανακαλύψουν τις μουσειακές εκθέσεις με μια ενδιαφέρουσα και διασκεδαστική προσέγγιση.

Η πλούσια ιστορία του τουρισμού δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης μουσείου. Το Μουσείο Τουρισμού είναι το πρώτο μουσείο στη χώρα με αυτή τη θεματολογία και είναι πρωτοβουλία του Συνδέσμου Ελληνίδων στον Τουρισμό.  Ιδρύθηκε το 2017 και μέχρι σήμερα προσφέρει μια εναλλακτική διαδρομή για την εξοικείωση του κοινού με τον ελληνικό τουρισμό. Το μουσείο παρουσιάζει αντιπροσωπευτικά εκθέματα που σηματοδοτούν στιγμές ορόσημα του ελληνικού τουρισμού. Η συλλογή του περιλαμβάνει αφίσες του ΕΟΤ, συλλεκτικά ενθύμια από την Ολυμπιακή Αεροπορία, τη διπλωματική τσάντα του Γεωργίου Σεφέρη, νομπελίστα και διπλωμάτη, καθώς και τη βαλίτσα με τα αρχικά του Γεωργίου Παπανδρέου. Επίσης, παρουσιάζονται προγράμματα του Ελληνικού Φεστιβάλ και παλιά αντικείμενα από ιστορικά ελληνικά ξενοδοχεία. Η ταξινόμηση των εκθεμάτων είναι θεματική, αναδεικνύοντας την ιστορική πορεία του ελληνικού τουρισμού, από τον περιηγητισμό και την κρατική οργάνωση έως την ιδιωτική πρωτοβουλία. Οι θεματικές ενότητες του Μουσείου καλύπτουν διάφορα κομμάτια του τουριστικού κόσμου, παρουσιάζοντας μια πολύπλευρη εικόνα της εξέλιξης του ελληνικού τουρισμού. Από τον περιηγητισμό και το ρόλο του ΕΟΤ, μέχρι την τουριστική προβολή, τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, τα ταξιδιωτικά γραφεία, την Ολυμπιακή Αεροπορία, τα ελληνικά ξενοδοχεία, το θαλάσσιο τουρισμό, μέχρι τις τουριστικές εκδόσεις και τις τουριστικές δραστηριότητες. Το Μουσείο βρίσκεται στην οδό Δεινοκράτους 1–3 στο Κολωνάκι και αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία του Συνδέσμου, με στόχο τον συνεχή εμπλουτισμό και ανάπτυξή του.

Η πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνίδων στον Τουρισμό, κα. Ειρήνη Μαντζαβελάκη – Βασιλοπούλου ανέφερε: «Γιατί ένα Μουσείο Τουρισμού στην Ελλάδα;  Ίσως διότι έχουμε κάποιες ευθύνες εμείς οι άνθρωποι σε  αυτή την μικρή διαδρομή του βίου μας.  H ιδέα για την δημιουργία του Μουσείου Τουρισμού, γεννήθηκε από το Σύνδεσμο Ελληνίδων στον Τουρισμό, που ιδρύθηκε το 1997, βλέποντας την αναπτυξιακή πορεία του τουρισμού στην Ελλάδα, τις τάσεις που δημιουργούνται με την εμφάνιση των νέων μορφών τουρισμού και την επίδραση της νέας τεχνολογίας στη διαμόρφωση και διανομή του τουριστικού προϊόντος. Δηλαδή προσπαθήσαμε να γίνουμε μεσογέφυρα ώστε να ταυτοποιηθούν κάποιες μνήμες, γεγονότα, αρχεία και έτσι να εδραιωθεί μια τουριστική συνείδηση και για τις μελλοντικές γενιές. Ένα Μουσείο  που προσφέρει στον επισκέπτη έναν ιστορικό περίπατο αρχίζοντας από τους περιηγητές που επισκέπτονταν την Ελλάδα για τις αρχαιότητες, προχωρά στην μεταπολεμική Ελλάδα όπου κτίστηκαν τα πρώτα ΞΕΝΙΑ δείγματα του πρωτοπόρου Ελληνικού μεταπολεμικού μοντερνισμού, σε τοποθεσίες κλειδιά και στόλισαν τόπους φυσικού κάλους με ιστορικό ενδιαφέρον. Ο χώρος αυτός είναι η «απαρχή» του Μουσείου και σκοπός είναι, ο συνεχής εμπλουτισμός και η ανάπτυξή του, για την ολοκλήρωση του οράματος.