Ξεχάστε την Αυτοδιοίκηση που ξέρατε! (Άρθρο του Χρήστου Αλεξανδρή)

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές τελείωσαν, οι νικητές αναδείχθηκαν, οι τελετές ορκωμοσίας ολοκληρώθηκαν και τώρα οι νεοεκλεγέντες Δήμαρχοι και οι νέες δημοτικές αρχές θα πρέπει να σηκώσουν μανίκια και να στρωθούν στη δουλειά γιατί τα προβλήματα συσσωρεύονται και οι ανάγκες των πολιτών είναι μεγάλες.  

Όλοι γνωρίζουν οτι η δουλειά του Δημάρχου σήμερα είναι περισσότερο απαιτητική από κάθε άλλη αυτοδιοικητική περίοδο, καθώς έχει να αντιμετωπίσει προκλήσεις πρωτόγνωρες, όπως η κλιματική αλλαγή που εκδηλώνεται με τη σφοδρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, μέσα σε ένα περιβάλλον απόλυτης αβεβαιότητας. 

Τα επόμενα χρόνια θα δοκιμαστεί και η σχέση της κεντρικής εξουσίας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση καθώς η κυβέρνηση τώρα που τελείωσαν οι εκλογές και οι κάλπες θα ξαναστηθούν σε πέντε χρόνια από τώρα, αποφάσισε να βάλει φίλτρα και στη χρηματοδότηση των ΟΤΑ.

«Θέλουμε Δημάρχους και Περιφερειάρχες με τους οποίους θα μπορούμε να συννενοηθούμε», είχε πεί σε ομιλία του, παραμονές των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Και επειδή μάλλον τότε λίγοι ήταν οι αυτοδιοικητικοί που προσπάθησαν να αποκρυπτογραφήσουν τα μηνύματα που έστελνε στην αυτοδιοίκηση ο πρωθυπουργός, η κυβέρνηση τους επόμενους μήνες θέλησε να κάνει περισσότερο κατανοητό το μήνυμα παρουσιάζοντας ένα ειδικό «point system» 12 σημείων με το οποίο θα αξιολογούνται Δήμοι και περιφέρειες, ώστε εν συνεχεία να αποφασίζεται το ύψος της χρηματοδότησης που θα λαμβάνουν.

Οι δείκτες αξιολόγησης του έργου των αιρετών αφορούν ευρεία γκάμα θεμάτων, από τα οικονομικά των Δήμων και τα ταμειακά τους διαθέσιμα έως τις επιδόσεις τους στο κρίσιμο μέτωπο της πολιτικής προστασίας, στην ποιότητα ζωής των δημοτών και την προστασία του περιβάλλοντος.

Τα ανωτέρω στοιχεία θα αναρτώνται σε πλατφόρμα που θα είναι διαθέσιμη από τον Μάρτιο και προσβάσιμη από όλους τους πολίτες. Ελπίζουμε όλα αυτά να ισχύσουν στην πράξη και να μην είναι μόνο λόγια για εντυπώσεις.

Μάλιστα για να γίνει αντιληπτό το πρόβλημα που υπάρχει σήμερα και το πόσο σημαντική είναι η εξυγίανση της τοπικής αυτοδιοίκησης, η κυβέρνηση το προηγούμενο διάστημα έδωσε στη δημοσιότητα δύο στοιχεία που μας προσγειώνουν σε μια δύσκολη πραγματικότητα.

Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία μεσοσταθμικά την τελευταία πενταετία ούτε ένας Δήμος δεν κατάφερε να εκπληρώσει όσα έργα είχε προαναγγείλει σε ποσοστό άνω του 80%, ενώ μόνο το 27% κατάφερε να υλοποιήσει τα έργα σε ποσοστό άνω του 50%. Σε ό,τι αφορά τους προϋπολογισμούς επενδύσεων, μόνο το 1% των Δήμων τους τήρησαν σε ποσοστό άνω του 50%.

Όλα αυτά καταλήγουν σε ενα συμπέρασμα. Ότι η χρηστή διοίκηση είναι λέξη άγνωστη στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και ότι σε αυτούς τους οργανισμούς έχει φωλιάσει η αναποτελεσματικότητα, η έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας.

Είναι, άραγε, αυτή η πραγματική εικόνα της αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα της μεταμνημονιακής εποχής και της ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας ;

Και αν δεχτούμε το ενοχοποιητικό πόρισμα της κυβέρνησης για την αυτοδιοίκηση, θα πρέπει να καταλογίσουμε μερίδιο ευθύνης και στην ίδια την κυβέρνηση. Κυβέρνηση που τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια ολιγώρησε και δεν τόλμησε να προχωρήσει σε μια γενναία μεταρρύθμιση του κράτους, καθιστώντας απόλυτα διαφανείς τις σχέσεις της κεντρικής εξουσίας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τουλάχιστον στον τομέα της διαχείρισης των χρημάτων.

Μιλούσε γενικά και αόριστα για ένα μοντέλο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, αλλά επί της ουσίας αυτό που γινόταν ήταν ένα αλισβερίσι της κακιάς ώρας μεταξύ υπουργών και αυτοδιοικητικών με πρόσβαση στην Κορώνη !

Φυσικά ποτέ δεν είναι αργά για να εκσυγχρονίσεις τη λειτουργία της κρατικής μηχανής και να προχωρήσεις σε μια πραγματική αποκέντρωση εξουσιών, ρόλων και ανάληψης ευθυνών. Δεν είμαστε βέβαιοι οτι αυτό επιθυμούν οι κυβερνώντες αλλά και οι ίδιοι οι αυτοδιοικητικοί, αν κρίνουμε από τον αριθμό των έμμισθων θέσεων Αντιπεριφερειαρχών και Αντιδημάρχων που αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο τα τελευταία χρόνια.

Άραγε το πολυάριθμο έμμισθο πολιτικό προσωπικό της αυτοδιοίκησης θα έχει και ανάλογα αποτελέσματα και στην παραγωγή έργου ή φτιάχνουμε μια αυτοδιοίκηση που θα διακρίνεται για τις καλές δημόσιες σχέσεις, αλλά με πολλές αδυναμίες στην άσκηση της εξουσίας;

Μέσα σε όλα αυτά όμως υπάρχει και ένα άλλο ερώτημα: Η αξιολόγηση του έργου των Δημάρχων από την κυβέρνηση, με βάση ποιό έργο θα κρίνεται;

Για παράδειγμα, αν ένας Δήμαρχος πετύχει να έχει ταμειακά διαθέσιμα, λόγω του νοικοκυρέματος που έκανε στα οικονομικά του Δήμου του, θα κριθεί ευνοϊκότερα από έναν άλλο Δήμαρχο που θα έχει ως προτεραιότητα την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, την προστασία από τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και την κοινωνική υποστήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών;

Οι απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα έχω την αίσθηση ότι διαφέρουν από Δήμο σε Δήμο και εκεί πιστεύω θα κριθεί και η καινοτομία της κυβέρνησης να αξιολογεί το έργο των Δημάρχων γιατί στα χαρτιά η ζωή φαίνεται τέλεια.

Χρήστος Αλεξανδρής