«Έφυγε» ο Γιάννης Ξυλούρης: Πένθος στην Κρήτη για τον δεξιοτέχνη του λαούτου

Ο Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης) έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών. Ο σπουδαίος λαουτιέρης, που με το παίξιμό του γέμιζε μια ολόκληρη ορχήστρα, αφήνει πίσω του σπουδαία παρακαταθήκη στην κρητική μουσική.

Ο Γιάννης Ξυλούρης έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 83 ετών, σκορπίζοντας θλίψη στα Ανώγεια και σε ολόκληρη την Κρήτη. Ο αγαπημένος «Ψαρογιάννης», ένας από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της κρητικής μουσικής παράδοσης, αφήνει πίσω του ένα έργο που σημάδεψε τον ήχο του τόπου και επηρέασε γενιές μουσικών.

Δεξιοτέχνης του λαούτου και μουσικός με σπάνια ευαισθησία, ο Γιάννης Ξυλούρης κατάφερε να μετατρέψει το όργανο της συνοδείας σε πρωταγωνιστή.

Το παίξιμό του ήταν τόσο γεμάτο και επιβλητικό, ώστε συχνά λεγόταν πως, όταν κρατούσε το λαούτο, μπορούσε μόνος του να αποδώσει τη δύναμη και το εύρος μιας ολόκληρης ορχήστρας. Με τις συνθέσεις και τις ερμηνείες του άνοιξε νέους δρόμους στην κρητική μουσική, δίνοντας χώρο και φωνή στους νεότερους.

Κληρονομιά τεσσάρων γενιών

Γεννημένος το 1943 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η μουσική ήταν καθημερινότητα και κληρονομιά.

Ανήκε στη μεγάλη οικογένεια των Ξυλούρηδων, που εδώ και τέσσερις γενιές καθορίζει την πορεία της κρητικής μουσικής. Εγγονός του Καραμουζαντώνη, αδελφός του Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, χάραξε από νωρίς τον δικό του δρόμο, με προσωπικό ύφος και ταυτότητα.

Από το μαντολίνο στο λαούτο

Η πρώτη του επαφή με τα μουσικά όργανα ήρθε σε ηλικία μόλις πέντε ετών, με το μαντολίνο, για να ακολουθήσουν το λαούτο και η λύρα. Ακόμη μαθητής του δημοτικού, είχε αναπτύξει μια βαθιά, βιωματική σχέση με τη μουσική του τόπου του.

Στα δώδεκά του χρόνια συνόδευε με το λαούτο τον αδελφό του Νίκο, ενώ στα δεκατέσσερα συμμετείχε στην πρώτη του δισκογραφική δουλειά. Στα δεκαεπτά του θεωρούνταν ήδη από τα κορυφαία λαούτα της Κρήτης.

Δημιουργία πέρα από τα όρια της παράδοσης

Παρότι το λαούτο και το μαντολίνο υπήρξαν τα όργανα που αγάπησε περισσότερο, δεν περιορίστηκε ποτέ σε αυτά. Ασχολήθηκε με τη λύρα, το τραγούδι και τη σύνθεση, δημιουργώντας δικά του κρητικά τραγούδια με σύγχρονη ματιά.

Πατώντας γερά στην παράδοση, αξιοποίησε στοιχεία της έντεχνης μουσικής, διαμορφώνοντας ένα προσωπικό ύφος που γεφύρωνε το παλιό με το νέο.

Συνεργασίες και πλούσια δισκογραφία

Η καλλιτεχνική του διαδρομή υπήρξε μακρά και πολυεπίπεδη. Συνεργάστηκε με τους αδελφούς του Νίκο και Αντώνη, αλλά και με σημαντικές μορφές της κρητικής μουσικής, όπως ο Κώστας Μουντάκης και ο Βασίλης Σκουλάς.

Ιδιαίτερα τη δεκαετία του ’60, η παρουσία του στη δισκογραφία ήταν καταλυτική, καθιερώνοντάς τον ως έναν από τους πιο πολυηχογραφημένους λαουτιέρηδες της εποχής. Παράλληλα, συμμετείχε σε συνεργασίες με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου και τη Μικρά Ασία, αλλά και με γνωστούς Έλληνες συνθέτες.

Μια ανεξίτηλη παρακαταθήκη

Ο Γιάννης Ξυλούρης υπήρξε καλλιτέχνης που κυριάρχησε στο λαούτο, με μοναδική τεχνική και εκφραστικότητα.

Οι δεκάδες ηχογραφήσεις του αποτελούν πολύτιμο κομμάτι της μουσικής κληρονομιάς της Κρήτης και φέρουν τη σφραγίδα της αυθεντικότητας και της τελειότητας.

Με την απώλειά του, η κρητική μουσική χάνει μια εμβληματική μορφή, όμως ο ήχος και το έργο του θα συνεχίσουν να ζουν μέσα από τις μελωδίες που άφησε πίσω του.

*Με πληροφορίες από: patris.gr