Πλαφόν: Αναποτελεσματικό μέτρο για τις αυξήσεις σε καύσιμα και τρόφιμα

Τι δεν φέρνει το πλαφόν στα καύσιμα

Αντίθετα από τα προσδοκόμενα για την αγορά και τους καταναλωτές φέρνει το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών και των πρατηριούχων. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, και όπως φαίνεται και από τα γραφήματα, το μικτό περιθώριο κέρδους των δύο προαναφερόμενων κλάδων διαμορφώνει μόλις το 10% της τελικής τιμής στα καύσιμα.

Συνεπώς δεν επηρεάζεται στο σύνολο της η τιμή. Αντίθετα κερδισμένο βγαίνει το κράτος καθώς περίπου το 60% της τελικής τιμής διαμορφώνεται από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, τον ΦΠΑ και άλλα τέλη.

«Η λογική του ‘’κοινωνικού κράτους’’ το οποίο αντί να δείξει την ύπαρξη του και να βοηθήσει από την πλευρά του τους καταναλωτές, σε αυτή την άσχημη οικονομική συγκυρία, κοιτά να προστατεύσει τα υπέρογκα από τα καύσιμα έσοδα του και μάλιστα να τα αυξήσει (μιας και όσο αυξάνεται η τιμή αυξάνεται και ο ΦΠΑ) και ταυτόχρονα στρέφει την προσοχή των πολιτών στου ςπρατηριούχους, κίνηση που ερμηνεύεται τουλάχιστον προκλητική και ανήθικη», καυτηριάζει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ).

Και εξηγεί: «Δεν γίνεται το κράτος που με ΕΦΚ 0,70 ευρώ ανάλίτρο στη βενζίνη + 0,40 ευρώ ΦΠΑ (24% επι τηςσυνολικής καθαρής αξίας του προϊόντος συμπεριλαμβανομένου του ΕΦΚ), Σύνολο εσόδου 1,10 € για κάθε λίτρο καυσίμου, αντί να δείξει έμπρακτα τη στήριξη του στους πολίτες μέσω της μείωσης των φόρων και του ΦΠΑ, τιμωρεί τους πρατηριούχους που συγκρατούν τις τιμές και όπως φαίνεται και από τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης έχουν ανεβάσει κατά πολύ λιγότερο τις λιανικές τιμές τους σε σχέση με τις αυξημένες τιμές που προμηθεύονται από τα διυλιστήρια».

Ταυτόχρονα, όπως διαπιστώθηκε με το πλαφόν που έτρεχε στη διάρκεια της πανδημίας και της ενεργειακήςκρίσης, οι τιμές από πρατήριο σε πρατήριο και από εταιρεία εμπορίας σε εταιρείαεμπορίας δεν εμφάνιζαν ουσιώδεις διαφορές. Τα περιθώρια κέρδους είχαν κολλήσει στα ανώτατα επιτρεπόμενα κέρδη με αποτέλεσμα να προκαλείται στρέβλωση στον ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με έρευνα που είχε γίνει πάλι εκείνο το διάστημα, καταγράφηκε έκρηξη της παραβατικότητας: Ένα στα τρία πρατήρια στην Αττική και ένα στα πέντε στη Θεσσαλονίκη πείραζαν τις αντλίες και νόθευαν τα καύσιμα.

Τι κρύβει η politically correct ανακοίνωση των σούπερ μάρκετ

Παρά την… Politically correct ή επί τω ελληνικότερων πολιτικώς ορθή ανακοίνωση που εξέδωσε η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, πληροφορίες θέλουν το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων και συνολικά την εγχώρια βιομηχανία τροφίμων να βράζει με την απόφαση της κυβέρνησης για την επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους. Πρόκειται για ένα μέτρο που… στοιχειώνει τον κλάδο κυρίως λόγω του χρόνου εφαρμογής του. Επιβλήθηκε την εποχή του Covid ως προσωρινό μέτρο και εξελίχθηκε σε ένα από τα μακροβιότερα στη σύγχρονη ιστορία του λιανεμπορίου, αφού κράτησε πέντε χρόνια.

Σκληρή κριτική για τις στρεβλώσεις

Χρειάστηκε να ασκηθεί σκληρή κριτική και η αγορά (βιομηχανία τροφίμων και σούπερ μάρκετ) να προσφέρει δεσμεύσεις για συγκράτηση των τιμών, προκειμένου να πεισθεί η κυβέρνηση για την άρση του. Δεν ήταν λίγες οι φορές στη διάρκεια αυτών των χρόνων που κορυφαία στελέχη των σούπερ μάρκετ είχαν ασκήσει σκληρή κριτική για τις στρεβλώσεις που προκαλούσε στην ομαλή λειτουργία της αγοράς. Κυρίως γιατί νόθευε τον ανταγωνισμό και δεν άφηνε τις επιχειρήσεις να… ξετυλίξουν την τιμολογιακή τους πολιτική, η οποία μέσα σε ένα έντονα πληθωριστικό περιβάλλον θα έφερνε αυξημένες προσφορές.

Πάγωμα τιμών αντί για πλαφόν

Ενδεικτικό της έντονης αντίθεσης του επιχειρηματικού κόσμου που εκπροσωπούν τον κλάδο των τροφίμων ήταν και οι προσπάθειες που έκανε μέσω των επίσημων φορέων του, μέχρι και την τελευταία στιγμή των ανακοινώσεων, να αποτρέψουν την εφαρμογή του πλαφόν. Όπως αποκάλυψε ο ΟΤ, ΣΕΒ και ΣΕΒΤ κατέθεσαν πρόταση στο υπουργείο Ανάπτυξης, με βάση την οποία δεσμεύονταν ότι δεν θα προχωρήσουν σε καμία ανατίμηση μέχρι τα τέλη Απριλίου, και σε αντάλλαγμα η κυβέρνηση δεν θα προχωρούσε στην εφαρμογή του πλαφόν.

Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, όπως ανέφεραν καλά πληροφορημένες πηγές, δεν λειτουργεί υπέρ της αγοράς, αλλά ούτε και υπέρ των καταναλωτών. Αντίθετα, επεσήμαναν ότι το δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, οι οποίες τελικά μεταφέρονταν στις τελικές τιμές.

Ανατιμήσεις σε άλλα προϊόντα

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ακόμη και έναν ακόμη κίνδυνο που ελλοχεύει από την επιβολή του πλαφόν για την τσέπη του καταναλωτή. Ο οποίος με βάση την εμπειρία τους είναι κάτι παραπάνω από ορατός. Και αυτός δεν είναι άλλος από το πιθανό ενδεχόμενο να αυξηθούν οι τιμές στα προϊόντα εκτός… πλαφόν. Κάτι που έγινε όπως λένε την προηγούμενη φορά.

Κριτική τέλος ασκείται και στο εύρος των προϊόντων που θα ενταχθούν σε καθεστώς πλαφόν. Πέραν του μικρού αριθμού (μόλις 61 με βάση τις μέχρι στιγμής ανακοινώσεις), υπάρχουν βασική είδη καθημερινής χρήσης που έχουν μείνει εκτός, με σοβαρό τον κίνδυνο να ανατιμηθούν, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Η διεύρυνση της… παλέτας των προϊόντων θα ήταν προς όφελος των καταναλωτών.

«Σαφή όρια, προσεκτική εφαρμογή»

«Σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας και αυξημένων πιέσεων στις τιμές, η αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας αποτελεί εύλογη προτεραιότητα για την Πολιτεία», δηλώνει ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Γιάννης Μπρατάκος, υπογραμμίζοντας πως «κάθε παρέμβαση στην αγορά πρέπει να έχει σαφή όρια και να εφαρμόζεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας και της επιχειρηματικής δραστηριότητας».

Ο κ. Μπρατάκος θεωρεί σημαντικό ενόψει της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου να υπάρξει πλήρης σαφήνεια ως προς τον τρόπο υπολογισμού του μικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο της παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς και ως προς το εύρος εφαρμογής των μέτρων.

Σαφήνεια, που ο κ. Μπρατάκος εκτιμά ότι είναι απαραίτητη ώστε να αποφευχθούν ασάφειες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρακτικά προβλήματα στις επιχειρήσεις και στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς.

«Η εμπειρία δείχνει ότι οι οριζόντιες παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν μόνο ως προσωρινό εργαλείο», σημειώνει.

«Πυροσβεστική» παρέμβαση το πλαφόν

Για «πυροσβεστική» παρέμβαση χωρίς δημοσιονομικό κόστος, χαρακτηρίζει τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ) Βασίλης Κορκίδης, συμπληρώνοντας πως από την «εργαλειοθήκη» των μέτρων του 2022, βλέπουμε να ενεργοποιείται μόνο η επιβολή πλαφόν.

«Τα λελογισμένα και σταθμισμένα “πλαφόν” στα περιθώρια μεικτού κέρδους σε καύσιμα και τρόφιμα μπορούν να λειτουργήσουν, όπως στο παρελθόν, ως μέτρο εφησυχασμού και όχι ανακούφισης», τονίζει.

Ο κ. Κορκίδης εκτιμά ότι η ουσιαστική απάντηση στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού δεν βρίσκεται μόνο στα προσωρινά μέτρα. Βρίσκεται -όπως λέει – σε πιο βαθιές αλλαγές, με μείωση της υπερ-εξάρτησης από την κατανάλωση ως φορολογική βάση, την αναθεώρηση των έμμεσων φόρων, την ενίσχυση του ανταγωνισμού, τη σταδιακή αύξηση της παραγωγικότητας και των πραγματικών εισοδημάτων.

Ο κ. Κορκίδης, επισημαίνει ακόμα ότι «δεν χρησιμοποιήθηκαν επιδοματικά μέτρα, ούτε για τα ευάλωτα νοικοκυριά, ούτε για τις επιχειρήσεις, ούτε όμως και η μείωση των λιμενικών τελών κατά 50% για τη συγκράτηση των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων και προτεινει την επανεξάταση των κυβενρητικών μέτρων σε δύο εβδομάδες.

Nαι μεν, αλλά…

Υπερ των μέτρων τάσσεται ο πρόεδρος Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, σημειώνοντας όμως με νόημα «αρκεί να ισχύσουν στην πράξη και να μην μείνουν στα λόγια».

«Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της χώρας θα βρουν τον τρόπο να φτάνουν στους καταναλωτές τα προϊόντα στην καλύτερη δυνατή τιμή», λέει και προσθέτει πως «δεν είναι προς όφελος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των επαγγελματιών να υπονομεύουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών και αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους».

Υπογραμμίζει όμως χαρακτηριστικά πως «αυτό δε σημαίνει όμως ότι πρέπει να αρκεστούμε στις παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν σήμερα» και υπενθυμίζει την πρόταση του Επιμελητηρίου τη μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα και του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, όπως τα τρόφιμα, προκειμένου να υπάρξει μία ουσιαστική «ανάσα», τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Άμεση επανεξέταση

Την άμεση επανεξέταση της απόφασης ζητεί η Ελληνική Ένωση Καφέ, σημειώνοντας ότι η επαναφορά του πλαφόν εξαντλεί τις αντοχές των επιχειρήσεων του κλάδου.

«Η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν μπορεί να στηρίζεται μονομερώς στην εξάντληση των αντοχών της παραγωγής, της μεταποίησης και της εμπορίας. Απαιτούνται ρεαλιστικές και ισορροπημένες παρεμβάσεις, που θα προστατεύουν τον καταναλωτή χωρίς να οδηγούν σε αδιέξοδο τις επιχειρήσεις», δηλώνει ο πρόεδρος της Ένωσης, Τάσος Γιάγκογλου.

Ο κ. Γιάγκογλου αναφέρει ότι ο κλάδος έχει βρεθεί αντιμέτωπος με συνεχείς αυξήσεις στις πρώτες ύλες αλλά απορροφούσε τις ανατιμήσεις, λειτουργώντας με ολοένα και πιο συμπιεσμένα περιθώρια κέρδους.

«Ιδιαίτερα το 2025, όταν οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του καφέ κινήθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών οι επιχειρήσεις του κλάδου έβαλαν πλάτη εκ νέου. Παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις, αποδέχθηκαν να συμβάλουν στην προσπάθεια του Υπουργείου Ανάπτυξης για τον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων, λειτουργώντας με εξαιρετικά περιορισμένα μεικτά περιθώρια κέρδους. Το έπραξαν με αίσθημα ευθύνης, τόσο απέναντι στην αγορά όσο και απέναντι στον καταναλωτή», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ο κ. Γιάγκογλου επισημαίνει ότι η επαναφορά του ίδιου μέτρου σε μια περίοδο όπου οι χρηματιστηριακές τιμές παραμένουν εξαιρετικά υψηλές, προκαλεί συνθήκες ασφυξίας για τις επιχειρήσεις καφέ.

Η Ελληνική Ένωση Καφέ επισημαίνει ότι η εφαρμογή του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στερεί από τις επιχειρήσεις την απαραίτητη ευελιξία για να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος, υπονομεύει τη λειτουργία τους και εντείνει το ενδεχόμενο διακοπής λειτουργίας κάποιων εξ αυτών, ιδιαίτερα για τις μικρότερες και πιο ευάλωτες επιχειρήσεις του κλάδου.

 ΠΗΓΗ ΙΝ.GR