Ουκρανία: Διπλωματικό αδιέξοδο και νέες αιματηρές επιθέσεις

• Νέα κόντρα Τραμπ – Ζελένσκι και απειλές Πούτιν 

Η πολεμική σύγκρουση στην Ουκρανία εισέρχεται σε ακόμη μία κρίσιμη φάση, με τη διπλωματική αντιπαράθεση να οξύνεται και τις στρατιωτικές επιθέσεις να συνεχίζονται με αμείωτη ένταση. Οι τελευταίες εξελίξεις αποκαλύπτουν ένα σύνθετο σκηνικό: ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να προωθήσει μια συμφωνία, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζητά σταθερές εγγυήσεις ασφαλείας, ο Βλαντίμιρ Πούτιν προβάλλει νέες εδαφικές απαιτήσεις και η Ευρώπη επιχειρεί να αποτρέψει μια συμφωνία που θα αφήσει την Ουκρανία εκτεθειμένη.

Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκαλούν νέες απώλειες αμάχων και πλήττουν τις ενεργειακές υποδομές, εντείνοντας την ανησυχία ενόψει του χειμώνα.

Η νέα επίθεση Τραμπ κατά Ζελένσκι

Η ένταση μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ουκρανού ομολόγου του κλιμακώθηκε τις τελευταίες ημέρες. Ο Τραμπ κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι δεν συμβάλλει επαρκώς στον τερματισμό του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι «δεν βοηθά ιδιαίτερα» και αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως χρειάζεται κάποιος άλλος να διαπραγματευτεί για λογαριασμό της Ουκρανίας.

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν ανησυχία στο Κίεβο, καθώς συνοδεύονται από καθυστερήσεις στην παράδοση αμερικανικών όπλων και περιορισμούς σε ορισμένες υπηρεσίες στρατιωτικής πληροφόρησης. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι αποφάσεις της αμερικανικής πλευράς είναι δύσκολο να εξηγηθούν, ιδίως όταν η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις.

Η αντιπαράθεση αφορά και τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου. Ο Τραμπ έχει επικρίνει αυτές τις επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνουν τις ενεργειακές αγορές και τις τιμές των καυσίμων. Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να αναστείλει για 30 ημέρες τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον οι ΗΠΑ εξασφαλίσουν πυραύλους αναχαίτισης για τα συστήματα Patriot.

Η πρόταση δείχνει ότι το Κίεβο επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον, χωρίς να εγκαταλείψει την άμυνά του.

Πούτιν: Νέα ζώνη ασφαλείας και αδιαπραγμάτευτες απαιτήσεις

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας λεγόμενης «ζώνης ασφαλείας» μήκους περίπου 660 χιλιομέτρων μέσα σε ουκρανικό έδαφος, κατά μήκος των συνόρων με τη Ρωσία. Σύμφωνα με τη Μόσχα, περίπου το 70% της συγκεκριμένης ζώνης βρίσκεται ήδη υπό ρωσικό έλεγχο.

Ο Πούτιν ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να θέσει τον σχεδιασμό αυτό σε διαπραγμάτευση, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η προστασία των ρωσικών παραμεθόριων περιοχών. Η ανακοίνωση αφορά περιοχές της Σούμι και του Χαρκόβου και προσθέτει ένα ακόμη εμπόδιο στις προσπάθειες εξεύρεσης συμβιβασμού.

Η Μόσχα εξακολουθεί επίσης να επιδιώκει την κατάληψη επιπλέον εδαφών στις περιφέρειες του Ντονέτσκ και της Ζαπορίζια. Οι απαιτήσεις αυτές συγκρούονται με τη θέση του Κιέβου ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Στο τραπέζι μια τριμερής συνάντηση

Ένα ακόμη διπλωματικό σενάριο που προκαλεί ενδιαφέρον είναι η πιθανότητα συνάντησης του Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Πούτιν, ενδεχομένως στο περιθώριο της συνόδου του APEC στην Κίνα, στις 18 και 19 Νοεμβρίου.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι είναι ανοιχτός σε μια τέτοια συνάντηση, με βασικό αντικείμενο τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών και την αποπυρηνικοποίηση. Ωστόσο, ο Πούτιν φέρεται να επιδιώκει να αξιοποιήσει μια πιθανή τριμερή επαφή και για την προώθηση των ρωσικών θέσεων σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής οριστικοποιημένη συμφωνία για τη διεξαγωγή της συνάντησης ούτε επιβεβαίωση ότι η Ουκρανία θα συμμετάσχει σε οποιαδήποτε σχετική διαπραγμάτευση. Η πιθανότητα απευθείας συνεννόησης των τριών ισχυρών ηγετών, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου, προκαλεί προβληματισμό στους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.

Η Ευρώπη στηρίζει το Κίεβο

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιβεβαίωσαν στις 16 Οκτωβρίου τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας ότι μια βιώσιμη ειρήνη δεν μπορεί να επιβληθεί χωρίς τη συμμετοχή της ουκρανικής πλευράς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να συνεχίσει την πολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική και στρατιωτική βοήθεια, με ιδιαίτερη έμφαση στην αεράμυνα και στην προστασία των ενεργειακών υποδομών. Η ευρωπαϊκή ηγεσία ανησυχεί ότι μια ενδεχόμενη αποδυνάμωση της αμερικανικής υποστήριξης θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες στο πεδίο των μαχών.

Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, ζητά ενίσχυση της αεράμυνας και χρηματοδότηση για την κάλυψη των αναγκών του ουκρανικού κράτους. Η ευρωπαϊκή στήριξη αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς το Κίεβο προειδοποιεί ότι η Ρωσία προετοιμάζεται να εντείνει τις επιθέσεις κατά τη χειμερινή περίοδο.

Νέοι βομβαρδισμοί, νεκροί και διακοπές ρεύματος

Η διπλωματική κινητικότητα δεν έχει ανακόψει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Στις 20 Οκτωβρίου, η Ρωσία εξαπέλυσε νέα μεγάλη επίθεση με πυραύλους και drones, προκαλώντας τον θάνατο τουλάχιστον επτά ανθρώπων και τραυματισμούς δεκάδων, σύμφωνα με το Associated Press.

Οι επιθέσεις έπληξαν την περιοχή του Κιέβου και τον οδικό άξονα Κιέβου–Οδησσού, ενώ προκλήθηκαν ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Διακοπές ηλεκτροδότησης αναφέρθηκαν σε 12 περιφέρειες.

Τις προηγούμενες ημέρες, ρωσικές επιθέσεις είχαν προκαλέσει τον θάνατο τριών ανθρώπων στο Κίεβο και ζημιές σε δεκάδες ενεργειακές εγκαταστάσεις. Περισσότεροι από 600.000 άνθρωποι είχαν μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές.

Ο Ζελένσκι κατήγγειλε ότι η χώρα του δεν έλαβε εγκαίρως προειδοποιήσεις από τους συμμάχους της για ορισμένες επιθέσεις, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τη συνέχεια της αμερικανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής υποστήριξης.

Ειρήνη ή νέος κύκλος κλιμάκωσης;

Το βασικό ερώτημα παραμένει αν οι διπλωματικές πρωτοβουλίες μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις ή αν θα χρησιμοποιηθούν ως μέσο άσκησης πίεσης προς το Κίεβο. Η επιμονή της Μόσχας στις εδαφικές απαιτήσεις, η ένταση στις σχέσεις Τραμπ–Ζελένσκι και η αβεβαιότητα για την αμερικανική βοήθεια δυσκολεύουν την προοπτική συμφωνίας.

Η Ευρώπη καλείται να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο, ενώ η Κίνα ενδέχεται να αποκτήσει μεγαλύτερη διπλωματική βαρύτητα εφόσον προχωρήσει η σχεδιαζόμενη συνάντηση των τριών ηγετών.

Για την Ουκρανία, όμως, η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη: κάθε νέα νύχτα βομβαρδισμών αφήνει πίσω νεκρούς, τραυματίες και κατεστραμμένες υποδομές. Και όσο οι διπλωματικές πρωτοβουλίες δεν μεταφράζονται σε συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, η προοπτική μιας σταθερής ειρήνης εξακολουθεί να απέχει.