ΣΟΒΑΡΕΣ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΝΟΜΟ

«Ο νέος Κώδικας δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι όμως ένα σημαντικό βήμα για να διεκδικήσουμε τις αναγκαίες αλλαγές που θα κατοχυρώσουν ουσιαστικά την πλήρη Διοικητική και Οικονομική Αυτοτέλεια των Δήμων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των θετικών διατάξεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο νόμου, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ ξεχώρισε την πλήρη κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (ΕΧΤΑ), την ενσωμάτωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου για τη συμμετοχή των πολιτών στις υποθέσεις των ΟΤΑ, καθώς και τη θεσμική θωράκιση της δημοτικής περιουσίας, μέσω της πρόβλεψης ότι δεν μπορεί να υπάρξει παρέμβαση στη διοίκηση και διαχείρισή της χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων.
Θετική αξιολόγηση υπήρξε επίσης για τη διατήρηση του ισχύοντος πλαισίου καθορισμού των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, σύμφωνα με πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ εξακολουθεί να ζητά βελτιώσεις σε θέματα που αφορούν τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα, τη λειτουργία των παρατάξεων και των Δημοτικών Συμβουλίων, καθώς και τη μεταφορά της ευθύνης λειτουργίας των λαϊκών αγορών Αττικής και Θεσσαλονίκης στους Δήμους.
Η ΚΕΔΕ κατέθεσε στο Υπουργείο Εσωτερικών αναλυτικό υπόμνημα των κατ’ άρθρο παρατηρήσεών της, των παρατηρήσεων των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ) της χώρας και των Επιτροπών της ΚΕΔΕ επί του προς διαβούλευση σχεδίου νόμου.
Προτάσεις και θέσεις με στόχο την ενίσχυση της λειτουργίας των δήμων και της αποτελεσματικότερης εξυπηρέτησης των πολιτών καταθέτει και ο πρόεδρος της ΠΕΔ Στερεάς Βασίλης Περγάλιας.
Ο Πρόεδρος της ΠΕΔ Στερεάς Ελλάδας Βασίλης Περγάλιας αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει ο νέος κώδικας.
“Με το σχέδιο που έχουμε στα χέρια μας, βλέπουμε πάγια αιτήματά μας να ικανοποιούνται. Καταργείται σε πολύ μεγάλο βαθμό η πολυνομία και μπαίνει ένα πλαίσιο σε σχέση με την άσκηση και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων. Υπάρχουν, βέβαια, και κάποια περιθώρια βελτίωσης, στα οποία θα αναφερθούμε στη συνέχεια.
Μερικές από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι:
• Μετά από 37 χρόνια, η Ελλάδα δεσμεύεται πλήρως από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
• Διασφαλίζεται η αρχή της αναλογικότητας στους ελέγχους και προστατεύονται τα εδαφικά όρια των δήμων από συνενώσεις χωρίς προηγούμενη τοπική διαβούλευση (Άρθρο 758).
• Δεύτερο, με τις προβλέψεις για τη λειτουργία των οργάνων και των υπηρεσιών μας, οι δήμοι μας γίνονται πιο ευέλικτοι και πολλές διαδικασίες παρακάμπτουν τη γραφειοκρατία και τις αναιτιολόγητες καθυστερήσεις.
• Τρίτο, καταργείται πλήρως ο έλεγχος νομιμότητας από τους κατά τόπους αποκεντρωμένες διοικήσεις και ιδρύεται η Ανεξάρτητη Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ. Η εξέταση θα γίνεται διαφορετικά μέσω του συστήματος, με σκοπό να αποφεύγεται η διαφορετική αντιμετώπιση ίδιων θεμάτων (Άρθρα 658 και 671).
• Καταργείται οριστικά η αυτόφωρη διαδικασία δημάρχων και αντιδημάρχων για πλημμελήματα κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και παράλληλα θεσπίζεται η ποινική ασυλία των αιρετών για αδικήματα διά παραλείψεως στην περισυλλογή αδέσποτων ζώων, αίροντας μια παράλογη εστία καθημερινών διώξεων (Άρθρο 720).
• Πραγματοποιείται εξορθολογισμός καυσίμων για τους μεγάλους έκτασης δήμους (Άρθρο 748), αντικαθίσταται το αναχρονιστικό πλαίσιο του 1982, εισάγονται αυξήσεις ορίων κατανάλωσης και αυτή η ρύθμιση δικαιώνει τους μεγάλους και ορεινούς δήμους της Στερεάς Ελλάδας.
• Προβλέπεται η άρση του απορρήτου για την είσπραξη εσόδων (Άρθρο 745) και παρέχεται στους δήμους ατελώς απευθείας πρόσβαση στο φορολογικό μητρώο και στο ελληνικό κτηματολόγιο (e-mail, ΑΤΑΚ, ΚΑΕΚ, εισοδήματα), για να είναι σε θέση να αυξήσουν την εισπρακτική τους ικανότητα.
• Παρακάμπτεται η γραφειοκρατία του νόμου 4412 του ’16 για έργα και μελέτες που χρηματοδοτούνται από ιδιώτες, πληρώνονται απευθείας από τον δωρητή με πλήρη απαλλαγή ΦΠΑ. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δυνατότητα ιδιωτικών επιμισθίων (μπόνους) σε υπαλλήλους ορεινών δήμων για την προσέλκυση επιστημονικού προσωπικού (Άρθρο 736).”

Τη θέση του για το νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης καταθέτει στο ''ΛΤ'' και ο Δήμαρχος Λοκρών Θανάσης Ζεκεντές 
''Ο νέος κώδικας της Αυτοδιοίκησης συνθέτει ολοκληρωμένα τη νομοθεσία που αφορά στους Δήμους και στις Περιφέρειες. Όπως κάθε τέτοια κίνηση έχει θετικά και αρνητικά στοιχεία. Η ενοποίηση σε ένα ενιαίο κείμενο των διατάξεων της τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελεί το βασικό πλεονέκτημα της νομοθετικής παρέμβασης του Υπουργείου Εσωτερικών.
Ζητούμενο πριν και μετά το νέο κώδικα ήταν και παραμένουν η οικονομική αυτοτέλεια τωνΔήμων, η επάρκεια των πόρων και μέσων για να μπορέσουν οι Δήμοι να ανταποκριθούν στις αρμοδιότητες που τους ανήκουν, όπως επίσης και η ύπαρξη ισχυρών Δήμων που να μπορούν με επάρκεια να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της εποχής μας.
Ειδικά για τους μικρομεσαίους Δήμους της ελληνικής περιφέρειας, όπως και ο Δήμος Λοκρών, σε μια περίοδο δημογραφικής και παραγωγικής συρρίκνωσης είναι επιτακτική ανάγκη να γίνουν αλλαγές ουσίας στη νομοθεσία με έμφαση στην απόκτηση αναπτυξιακών εργαλείων στους Δήμους, καθώς ο κώδικας περιορίζει τους Δήμους στον διαχειριστικό ρόλο της καθημερινότητας, όπως άλλωστε συμβαίνει όλα τα προηγούμενα έτη.
Στα επιμέρους θέματα των διατάξεων υπάρχουν βελτιώσεις, αλλά και αστοχίες στον νέο κώδικα. Ο νέος τρόπος εκλογής των νέων δημοτικών αρχών το 2028 φαίνεται να είναι μια από τις αμφιλεγόμενες διατάξεις του κώδικα που φαίνεται πως θα δοκιμαστεί στην πράξη ως προς την επιτυχία του ή μη''.

Στο μεταξύ ημερίδα  διοργάνωσε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) με θέμα τη συνταγματική αναθεώρηση, τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον νέο εκλογικό νόμο, την Τετάρτη  27 Μαΐου 2026.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε παρουσία σημαντικών προσωπικοτήτων της πολιτικής και αυτοδιοικητικής ζωής της χώρας, μεταξύ των οποίων ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος, ο Υπουργός Εσωτερικών κ. Θεόδωρος Λιβάνιος, ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Βουλευτής Επικρατείας κ. Παναγιώτης Δουδωνής, καθώς και ο κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Εισηγητές και ομιλητές της ημερίδας ήταν επίσης ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ κ. Λάζαρος Κυρίζογλου, ο Δήμαρχος Αθηναίων κ. Χάρης Δούκας και ο Δήμαρχος Μυκόνου και πρόεδρος τμήματος Τοπικών αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης κ. Κωνσταντίνος Κουκάς, οι οποίοι ανέπτυξαν τις θέσεις και τις προτάσεις τους για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας αναπτύχθηκαν σημαντικές τοποθετήσεις και προτάσεις σχετικά με τις θεσμικές αλλαγές που αφορούν τη λειτουργία των δήμων, την ενίσχυση της αποκέντρωσης και τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού πλαισίου διοίκησης.
Με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο τοποθετήθηκε ο δήμαρχος Πατρέων Κώστας Πελετίδης στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, κατά τη συζήτηση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
Ο κ. Πελετίδης αμφισβήτησε ακόμη και τον ίδιο τον τίτλο του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι ο όρος «Τοπική Αυτοδιοίκηση» δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα. Όπως είπε, η αυτοδιοίκηση προϋποθέτει αυτονομία, λαϊκή βούληση και δυνατότητα ουσιαστικής επίλυσης των προβλημάτων των κατοίκων, κάτι που, κατά την άποψή του, δεν ισχύει σήμερα.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο Πατρέων, οι Δήμοι λειτουργούν στην πράξη ως κρατικές υπηρεσίες που υλοποιούν αρμοδιότητες μέσα σε ασφυκτικό νομικό και οικονομικό πλαίσιο, χωρίς να διαθέτουν τους πόρους και το προσωπικό που απαιτούνται για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Στην ομιλία του, ο κ. Πελετίδης υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας δεν λύνει τα βασικά προβλήματα της Αυτοδιοίκησης, αλλά επιταχύνει μια πορεία που έχει ξεκινήσει από τον «Καλλικράτη» και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Κατά την εκτίμησή του, το νομοσχέδιο μεταβιβάζει αρμοδιότητες στους Δήμους χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση και οδηγεί σε πολλαπλασιασμό της τοπικής φορολογίας. Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση στηρίζει το αφήγημα της «οικονομικής αυτοτέλειας» των Δήμων πάνω στη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών, μετατρέποντας τους Δήμους σε φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς.
Ο ίδιος έκανε λόγο για δεύτερη και τρίτη φορολόγηση των δημοτών, την ώρα που, όπως υποστήριξε, οι Δήμοι στερούνται θεσμοθετημένων πόρων που έχουν ήδη πληρωθεί μέσα από τη φορολογία, όπως ο φόρος εισοδήματος, ο ΦΠΑ και ο ΕΝΦΙΑ.
Ο Κώστας Πελετίδης κατηγόρησε το Υπουργείο Εσωτερικών και την κυβέρνηση ότι παρουσιάζουν τον νέο Κώδικα με όρους «εκσυγχρονισμού», «διαφάνειας» και «δημοκρατίας», ενώ στην πράξη, όπως υποστήριξε, εξυπηρετεί διαφορετική κατεύθυνση.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, ο νέος νόμος δεν είναι απλώς τακτοποιητικός, αλλά αποτελεί εργαλείο για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του τοπικού και περιφερειακού κράτους ως φοροεισπρακτικού μηχανισμού, ως ευέλικτου εξυπηρετητή αναπτυξιακών σχεδιασμών και ως μηχανισμού απορρόφησης κοινωνικών αντιδράσεων.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην ενσωμάτωση εργαλείων όπως η στοχοθεσία, η αξιολόγηση και οι ψηφιακές διαδικασίες, συνδέοντάς τα με την κατεύθυνση του επιτελικού κράτους.
Ο δήμαρχος Πατρέων αναφέρθηκε και στις προβλέψεις για το εκλογικό σύστημα στην Τοπική και Περιφερειακή Διοίκηση. Υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας εφαρμόζει ένα ακόμη πιο «καλπονοθευτικό» εκλογικό σύστημα και εξέφρασε αντίθεση στην ηλεκτρονική ψηφοφορία στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές. Όπως είπε, σε συνέχεια της επιστολικής ψήφου, η ηλεκτρονική ψήφος δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος και για τη μυστικότητα της ψήφου.
Την πλήρη αναμόρφωση του νέου Σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης ζητά η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (Π.Ε.Δ.) Δυτικής Ελλάδας, καταθέτοντας εκτενές κείμενο παρατηρήσεων και ενστάσεων επί της δεύτερης έκδοσης του νομοσχεδίου που προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών.
Στο πολυσέλιδο υπόμνημά της, η Π.Ε.Δ. αναγνωρίζει ότι στο νέο κείμενο έχουν ενσωματωθεί ορισμένες επιμέρους παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ, ωστόσο εκτιμά ότι ο πυρήνας του σχεδίου παραμένει βαθιά συγκεντρωτικός και δεν ενισχύει ουσιαστικά την αυτοδιοικητική αυτοτέλεια των δήμων.
Όπως επισημαίνεται, ο νέος Κώδικας δίνει έμφαση σε μηχανισμούς εποπτείας, ελέγχου, δεικτών αξιολόγησης και πληροφοριακών συστημάτων, χωρίς να θεμελιώνει – κατά την άποψη της Π.Ε.Δ. – ένα σύγχρονο μοντέλο αποκεντρωμένης διοίκησης ευρωπαϊκού τύπου.