Ε.Λ.Α.Σ. το «μεγαλείο» Σου

Γράφει ο Νίκος Τσίτσας

Ασχολούμαι χρόνια για το πως οργανώθηκε, γιατί έγινε και τι συνέπειες είχε το σαμποτάζ του Κούρνοβου, στις 2 Ιουνίου 1943.
Με πονούσε και με πονάει ακόμα αυτή η ιστορία, γιατί στο Κούρνοβο κάηκαν ζωντανοί 50 Έλληνες πατριώτες, μεταξύ των οποίων ήταν και ο πατέρας μου Κώστας Γ. Τσίτσας, ο σαντουριέρης.
Το σαμποτάζ έγινε, αλλά μέσα στη γαλαρία του Κούρνοβου δεν ανατινάχθηκε μία από τις δύο κατερχόμενες γερμανικές αμαξοστοιχίες (Νο 54 και Νο 56), όπως ήταν προγραμματισμένο, αλλά η ανερχόμενη ιταλική επιβατική αμαξοστοιχία (Νο 13).
Ποιος άλλαξε το σχέδιο του Αρχηγείου Δομοκού και ποιος αποφάσισε να ανατιναχθεί η συγκεκριμένη αμαξοστοιχία, αγνοώντας και την δεύτερη εντολή του Αρχηγείου να ανατιναχθεί η γαλαρία, χωρίς να έχει στα σπλάχνα της αμαξοστοιχία, δεν έχει εξακριβωθεί.
Κατά το μάλλον ή ήττον την πρωτοβουλία ανέλαβε ο Καπετάν Λάμπρος, ο κατά κόσμον Σπύρος Μπέκιος, ο οποίος είχε την ευθύνη για τα εκρηκτικά. Και ήταν αυτός που τα πυροδότησε.
Οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές, Νίκος Καρκάνης, Γιώργος Χουλιάρας, Νάκος Μπελής, Λοχαγός Βασιλειάδης, Ντίνος Καραγκούνης κ.α. φαίνεται ότι βρέθηκαν προ τετελεσμένου γεγονότος, χωρίς καθόλου να τους κακοφανεί, αφού τη μεγάλη δόξα του «ηρωϊκού» κατορθώματος την μοιράστηκαν όλοι.
Την απελευθέρωση της σήραγγας από τα συντρίμμια της καμένης αμαξοστοιχίας και τις αποτεφρωμένες σορούς των Ιταλικών και των Ελληνικών θυμάτων ανέλαβαν οι Γερμανοί εκδίδοντας τρεις ανακοινώσεις.
Στις 2 Ιουνίου 1943 ανακοίνωσαν ότι ανατινάχθηκε «αμαξοστοιχία με αδειούχους Ιταλούς στρατιώτες», «μέχρι τώρα 80 νεκροί» και «Η γραμμή θα παραμείνει κλειστή για 24 ώρες».
Στις 3/6/1943 ανακοίνωσαν: «92 Ιταλοί νεκροί καθώς και 60 Έλληνες κρατούμενοι. Μεγάλος αριθμός τραυματιών και αγνοουμένων»......
Και στις 4/6/1943: «Η σιδηροδρομική γραμμή παραδόθηκε ξανά στην κυκλοφορία στις 08:00 της 4ης Ιουνίου».
Από την πλευρά του Ε.Λ.Α.Σ., του Ε.Α.Μ. και του Κ.Κ.Ε. ουδεμία επίσημη ανακοίνωση εκδόθηκε.
 Καπεταναίοι και ψιλοί έσπευσαν μόνο να θριαμβολογήσουν, γιατί κατάφεραν να σκοτώσουν μονοκοπανιά, άλλος λέει 280, άλλος 580, άλλος 1.000 Ιταλούς στρατιώτες και για τους 50 Έλληνες πατριώτες δεν βγάζουν άχνα.
Στη μούγγα οι αντάρτες, στη μούγγα οι καπετάνιοι, στη μούγγα και ο «δι’ εμπτυσμού αναγορευθείς» (Γ. Καρτάλης, Συνέδριο Λιβάνου) Αρχιστράτηγος του ΕΛΑΣ Στέφανος Σαράφης.
Και ο μεγάλος Άρης με την αμφίστομη ρομφαία του και αυτός σε πλήρη αλαλία.
Αυτός που σκότωνε έναν αντάρτη, γιατί έκλεψε μια κότα, αυτός που σκότωσε δικαίως τους Αγουριδέους και τους Τζιβαρέους, στο Μαυρολιθάρι, για ληστοσυμμοριτικά εγκλήματα, πως άφησε απαρατήρητη και ατιμώρητη μια εκ προμελέτης καθαρή δολοφονία Ελλήνων πατριωτών, που δεν πήγαιναν ταξίδι αναψυχής στη Λάρισα αλλά ήταν όμηροι κρατούμενοι των Ιταλών;
Το μόνο που έκανε ήταν να θριαμβολογήσει και ο ίδιος ανεβάζοντας τον αριθμό των θυμάτων σε 1.300 και αλλάζοντάς τους την υπηκοότητα.
Τους έκαμε όλους Γερμανούς γιατί έτσι το κατόρθωμα φάνταζε ηρωϊκότερο.
Στις 6 Ιουνίου 1943 οι Ιταλοί για αντίποινα σκοτώνουν 106 Έλληνες πατριώτες, σ’ ένα λόφο κοντά στον τόπο του σαμποτάζ και την ίδια μέρα δημοσιεύεται σε τέσσερις τουλάχιστον εφημερίδες της Αθήνας (Ελεύθερον Βήμα, Πρωῒα, Ακρόπολις, Καθημερινή) μια προπαγανδιστική, μάλλον κυβερνητική, ανακοίνωση, καυστική για τις ενέργειες των ανταρτών, στην οποία αναφέρονται τα ονοματεπώνυμα, τα πατρώνυμα και ο τόπος καταγωγής όλων των αδικοχαμένων Ελλήνων στο περιλάλητο σαμποτάζ.
Μάλιστα η ίδια ανακοίνωση με τη μορφή αφίσας ταχυδρομήθηκε στις Κοινότητες για να αναρτηθεί στις πλατείες.
Και ενώ θα περίμενε κανείς ότι η δημοσίευση της ανακοίνωσης με τα ονόματα των 50 ελληνικών θυμάτων θα έλυνε τις γλώσσες του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ και θα διατυπωνόταν μια συγγνώμη ή μια έστω ισχνή δικαιολογία για την απώλειά τους, στις 10 Ιουνίου 1943 δημοσιεύεται στην 2η σελίδα
του Ριζοσπάστη, ένα μικρό μονόστηλο άρθρο, με τίτλο «50 ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΝΕΚΡΟΙ» και περιεχόμενο γκεμπελίστικης έμπνευσης.
Το άρθρο δεν υπογράφεται από κάποιον δημοσιογράφο και συνεπώς εξέφραζε ατόφιες τις απόψεις της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, της οποίας άλλωστε ο Ριζοσπάστης αποτελούσε «ΟΡΓΑΝΟ», όπως αναφερόταν και στον υπότιτλο της εφημερίδας.
Ομολογώ ότι το συγκεκριμένο, άκρως προπαγανδιστικό, κείμενο μου ήταν μέχρι σήμερα άγνωστο, αν και τα τελευταία τριάντα χρόνια έχω διαβάσει χιλιάδες σελίδες και έχω ξεσκονίσει εκατοντάδες έντυπα (βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες), αναζητώντας ακόμα κάποιες νέες πληροφορίες για το Κούρνοβο.
Για μένα ήταν απολύτως αδύνατο να το εντοπίσω, αφού στις γραμμές του μονόστηλου κειμένου πουθενά δεν γράφεται η λέξη Κούρνοβο ούτε κάποιο άλλο τοπωνύμιο ή όνομα που να παραπέμπει στο συγκεκριμένο επεισόδιο. Ούτε καν μια λέξη για τον τραγικό θάνατο των 106 πατριωτών που είχε συμβεί πριν 4 ημέρες.
Αυτό όμως που ήταν αδύνατο για μένα, ήταν εύκολο για τον εκδότη των «Συλλογών» Αργύρη Βουρνά, ο οποίος το εντόπισε και γνωρίζοντας καλά τις εμμονές μου για το Κούρνοβο, μου το υπέδειξε. Θέλω να σημειώσω ότι ο Αργύρης είχε εντοπίσει στο Θησαυροφυλάκειό του και την Κυβερνητική ανακοίνωση για το σαμποτάζ του Κούρνοβου, δημοσιευμένη στο «Ελεύθερον Βήμα» της 6ης Ιουνίου 1943 και με ενημέρωσε για να αποκτήσω την εφημερίδα.
Έτσι μπόρεσα τον Δεκέμβριο του 2008 να καταχωρήσω στο πρώτο μου βιβλίο «Μπράλος – το σιδηροδρομικό πέρασμα» τον κατάλογο των 50 Ελληνικών θυμάτων του σαμποτάζ.
Δηλώνω ευτυχής που έχω γνωρίσει τον Αργύρη Βουρνά, που είμαι συνεργάτης του περιοδικού του και εισπράττω τις προτάσεις και τις υποδείξεις του. Και επειδή, αν δεν ήταν ο Αργύρης Βουρνάς ασφαλώς δεν επρόκειτο ποτέ να εκδοθεί το τρίτο μου βιβλίο «Κούρνοβο – Η απομυθοποίηση ενός σαμποτάζ» το οποίο πολλοί εκδότες το έβρισκαν ενδιαφέρον αλλά κανένας δεν ήθελε να το εκδώσει, επειδή ήταν «αιρετικό».
Όποιος γνωρίζει έστω και την μισή ιστορική αλήθεια για το σαμποτάζ του Κούρνοβου, με την πρώτη ματιά θα αντιληφθεί πόσο αποκρουστικό είναι αυτό το δημοσιογραφικό «αριστούργημα» του Ριζοσπάστη, ο οποίος τουλάχιστον σ’ αυτή την περίπτωση, λειτουργεί όχι ως «όργανο» αλλά ως ενεργούμενη μαριονέττα ενός γκεμπελικού κουκλοθέατρου, με μοναδικό ανδρεικελοπαίχτη την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ.
Τα δημοσιογραφικά νευρόσπαστα του Ριζοσπάστη φορτώνουν στην αμαξοστοιχία πυρομαχικά, λες και οι άοπλοι αδειούχοι Ιταλοί στρατιώτες τα πήγαιναν στην Ιταλία ως σουβενίρ από την Ελλάδα.
Τολμούν οι αθεόφοβοι να γράψουν ότι μπορεί οι ίδιοι οι Ιταλοί να σκότωσαν τους κρατούμενους.
Δηλαδή ότι οι Ιταλοί πυροδότησαν οι ίδιοι τα εκρηκτικά, προτιμώντας να αυτοχειριαστούν, αρκεί που θα σκότωναν τους 50 Έλληνες κρατούμενους.
Δεν γράφανε τουλάχιστον αυτό που υποστήριξε ο δεξιόστροφος συγγραφέας Γατόπουλος, ότι δηλαδή η αμαξοστοιχία κάηκε από την φωτιά που προκάλεσε η αυτανάφλεξη των πυρομαχικών; Φτάνουν στο σημείο να κατηγορούν τους Ιταλούς ότι «στέλνουν αξιωματικούς και άλλους ομήρους στην Ιταλία για να τους πνίγουν στο δρόμο τα υποβρύχια»..., χωρίς όμως να αναφέρουν ένα συγκεκριμένο περιστατικό.
Εάν εννοούν τη βύθιση του ιταλικού οπλιταγωγού FIUME, στις 24 Σεπτεμβρίου 1942, ανοιχτά της Ρόδου, από το ελληνικό υποβρύχιο «Νηρεύς», τότε σκοπίμως δεν το συγκεκριμενοποιούν γιατί απλά και αυτό το «κατόρθωμα» έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με το σαμποτάζ του Κούρνοβου, αφήνοντας πολλές επιβαρυντικές σκιές σ’ αυτούς που το εμπνεύστηκαν και σ’ αυτούς που το διέπραξαν.
Και εξαντλώντας αυτή την τόσο «καταλυτική» επιχειρηματολογία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ......... «οπωσδήποτε πρόκειται για φοβερό έγκλημα και η ευθύνη βαρύνει τους καταχτητές.......».
Το φοβερό και τρομερό αυτό άρθρο τελικά έκανε το θαύμα του.
Όλοι οι απανταχού κομμουνιστές ενστερνίστηκαν την ειλικρίνειά του και βάλθηκαν να πάρουν εκδίκηση για τους «καινούργιους 50 νεκρούς πατριώτες». Έτσι και οι επιμύθιες προτροπές του επαληθεύτηκαν.
Ο ανταρτοπόλεμος δυνάμωσε και ο θάνατος του φασισμού επιταχύνθηκε!
Μετά λοιπόν από την δημοσίευση αυτού του παραπλανητικού άρθρου στο Ριζοσπάστη, το θάψιμο της μνήμης των 50 ελληνικών θυμάτων του Κούρνοβου κατέστη αμετακλήτως οριστικό.
Γιατί μπορεί μεταγενέστερα η καταγραφή της ιστορίας της Κατοχής και της Εθνική Αντίστασης να αφέθηκε στην ηττημένη Αριστερά, επειδή η κρατούσα Δεξιά έπεσε με τα μούτρα να μοιράσει την εξουσία και να διαχειριστεί τον πακτωλό του Σχεδίου Μάρσαλ, αλλά οι αριστερόστροφοι μυθιστοριογράφοι την έγραψαν «Τω Ριζοσπάστη ρήματι πειθόμενοι».
Έτσι η ευθύνη, για την ανάδειξη της θυσίας αυτών των 50 αδικοχαμένων, άταφων, άκλαυτων και αμνημόνευτων νεκρών πατριωτών, έμεινε σε μένα και τα αδέλφια μου και σε πέντε ακόμα οικογένειες θυμάτων.
Στον τόπο της θυσίας έχουμε στήσει, με δικούς μας κόπους και δικές μας δαπάνες ένα σεμνό μνημείο και μια μαρμάρινη πλάκα με όλα τα ονόματα των θυμάτων.
Και εγώ προσωπικά νοιώθοντας το βάρος ενός οιονεί εκπροσώπου και των 50 οικογενειών, που έχασαν δικούς τους ανθρώπους στο Κούρνοβο, όσο ζω και σε κάθε ευκαιρία, θα μιλάω, θα γράφω, και θα παραπονούμαι. Γιατί αυτοί που εκπροσωπούν τους Αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και το Κ.Κ.Ε., όταν κάθε χρόνο, πολύ σωστά και απολύτως επιβεβλημένα, επισκέπτονται το μνημείο και τιμούν την μεγαλομαρτυρική θυσία των 106 πατριωτών, δεν λένε μια κουβέντα ότι δυο βήματα παρακάτω είναι ο χώρος που ενταφιάστηκαν ομαδικά οι αποτεφρωμένες σωροί των 50 ελληνικών θυμάτων του σαμποτάζ;
Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό, γιατί ελπίζω ότι κάποτε θα απαντηθεί.

Φεβρουάριος 2022