Φύση και άνθρωπος καταστρέφουν: Ποια η απόκριση μας;

Γράφει ο Δημήτρης Βάντσης
Κοινωνικός Λειτουργός
Πρόεδρος ΠΤ ΣΚΛΕ
Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Τα προηγούμενα εικοσιτετράωρα γίναμε μάρτυρες δυο σχεδόν ταυτόχρονων  γεγονότων: μιας ιδιαίτερα ισχυρής καταιγίδας και μιας ιδιαίτερα επαίσχυντης ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αμφότερες είχαν ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης ζωής.

Η μανία της φύσης μπορεί να ήταν αδύνατον να χαλιναγωγηθεί, οι συνέπειές της όμως θα μπορούσαν να μετριασθούν αν ο όποιος επιχειρησιακός σχεδιασμός λειτουργούσε αποτελεσματικά.

Θεσμοί και νομικό πλαίσιο δεν λείπει. Όσο για τα όσα διαδραματίστηκαν στο πρώτο λιμάνι της χώρας μάς γεμίζουν θλίψη, ντροπή και θυμό και είμαστε βέβαιες και βέβαιοι ότι η ελληνική δικαιοσύνη θα φωτίσει τις λεπτομέρειες και θα αποδώσει ευθύνες όπου αυτές ανήκουν.

Αυτό που μάς προβληματίζει, σε ένα περιβάλλον όπου η βία έχει καταστεί -για σημαντικό μέρος του πληθυσμού “κανονικότητα” (ανάμεσα στους νέους και όχι μόνο), όπου η απώλεια ζωής μετά από λίγο γίνεται θαμπή ανάμνηση (θυμάται πλέον κανείς τους νεκρούς στο δυστύχημα των Τεμπών, εκτός από τους οικείους τους;), όπου άνθρωποι βιώνουν την καταστροφή της περιουσίας τους και των κόπων μιας ζωής, όπου το φυσικό περιβάλλον καταστρέφεται σε υπερθετικό βαθμό στη χώρα μας με τις πρόσφατες πυρκαγιές, είναι οι αναμενόμενες συνέπειες αυτού του οιονεί κολαστηρίου στο οποίο καλούμαστε όλες και όλοι να ζήσουμε.

Οι απώλειες ζωής, η οικονομική δυσπραγία όλων όσοι είδαν το βιός τους να γίνεται κομμάτια και θρύψαλα από την φυσική λαίλαπα ή τις ανθρώπινες πράξεις (όπου κάτι τέτοιο προκύψει), η εμπειρία της βίας σε σχολικό, οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον συνιστούν δυσμενείς συνθήκες για την ανθρώπινη ζωή και καθημερινότητα που πολλοί άνθρωποι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν με ανεπαρκές δίκτυο προσωπικής βοήθειας και στήριξης. Αυτό το γεγονός, με τη σειρά του, περιμένουμε να σημάνει νέες και μεγαλύτερες σε μέγεθος προσεγγίσεις κοινωνικών υπηρεσιών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο από μια πληθώρα εξυπηρετούμενων με μια σειρά αν όχι σωρεία προβλημάτων και αναγκών που χαρακτηρίζονται από ποικιλία, συνθετότητα και δυσκολία διαφόρων επιπέδων.

Στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας ανταπόκρισης της επίσημων και θεσπισμένων μηχανισμών παροχής υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας, όπως κάθε φορά, βρίσκονται οι κοινωνικές λειτουργοί.

Δυστυχώς, είμαστε λίγες και λίγοι. Η υποστελέχωση των κοινωνικών υπηρεσιών -εκεί όπου υπάρχουν- φαίνεται να γίνεται σιωπηρά αποδεκτή από την οργανωμένη πολιτεία και να αναδεικνύεται μόνο περιστασιακά από τα ΜΜΕ όταν κάποια γεγονότα λειτουργούν ως πυροτεχνήματα και αναζητούνται αποδιοπομπαίοι τράγοι. Συνάδελφοι επί χρόνια καλούνται να (δια)χειριστούν την ανθρώπινη δυστυχία, συχνά χωρίς βοήθεια, ακόμη συχνότερα μόνες ή μόνοι τους σε κάποια κοινωνική υπηρεσία στο έλεος και με το φόβο της επαγγελματικής εξουθένωσης με ό,τι σημαίνει αυτό.

Προφανώς δεν αναζητούμε την αναγνώριση της δουλειάς μας. Γνωρίζουμε τόσο τις σκληρές συνθήκες μέσα στις οποίες καλούμαστε να εργαστούμε, η καθεμία κι ο καθένας στο πόστο του. Μέσα σε ένα κόσμο που αναγκάζεται να ζήσει σε ένα φυσικό περιβάλλον που καταστρέφεται, σε μια κοινωνική πραγματικότητα που ενισχύει κάθε μορφής βία και την απαξία της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, είμαστε λίγες και λίγοι σε αριθμό.

Καλούμε, άλλη μια φορά, τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές να αναλογιστούν το νέο τσουνάμι δυστυχίας που έρχεται ασταμάτητο και να λάβουν μέτρα για τη μόνιμη, επαρκή και οργανωμένη θεσμικά και όχι μόνο, στελέχωση υπηρεσιών σε δήμους και κοινότητες, περιφέρειες και εθνικής εμβέλειας κοινωνικές υπηρεσίες.

Μόνο έτσι, μαζί με ορθό σχεδιασμό, θα είναι εφικτή μια ικανοποιητική απόκριση στην ανθρώπινη δυστυχία. Ιδού, λοιπόν, πεδιόν δόξης λαμπρόν για νυν και μέλλοντες τοπικούς άρχοντες που σε λίγες βδομάδες θα προκύψουν από τη λαϊκή βούληση. Δήμοι, κοινότητες και περιφέρειες με ανύπαρκτες ή “κουτσουρεμένες” κοινωνικές υπηρεσίες δεν είναι απλώς ελλιπείς, είναι -δυστυχώς- ανάλγητοι.

Επιπρόσθετα, εμβαλωματικές λύσεις που διακρίνονται για το περιορισμένο του χρόνου στελέχωσης των κοινωνικών υπηρεσιών και την προσωρινή απόκριση σε ανάγκες του τοπικού πληθυσμού μάλλον συνιστούν “βολικές” απαντήσεις σε σοβαρά και διαρκή (πολλές φορές) προβλήματα, αλλά όχι τις ενδεδειγμένες επιλογές. Αυτή τουλάχιστον η περίσταση οφείλει να αποτελέσει έναυσμα αλλά και ευκαιρία για ορθές επιλογές που θα διακρίνονται από μια διαρκή και μόνιμη δέσμευση πλήρους και ολοκληρωμένης ανταπόκρισης στα υφιστάμενα και αναμενόμενα προβλήματα των ανθρώπων στις τοπικές κοινότητες.