Χάσμα υποσχέσεων και επιτευγμάτων!

Γράφει ο Χρήστος Αλεξανδρής

Η μεγάλη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα η Αυτοδιοίκηση στο ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων ισοδυναμεί με άθλο και αυτό γιατί είναι υποχρεωμένη να καλύψει το χαμένο έδαφος και να ολοκληρώσει τα έργα υποδομής έως το 2030 αν δεν θέλει να δει τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις να επιστρέφουν στην Ευρώπη. Μέσα σε τέσσερα χρόνια δηλαδή πρέπει να κάνει όσα δεν έγιναν τα προηγούμενα 20 χρόνια, διάστημα κατά το οποίο κράτος και αυτοδιοίκηση συζητά για την αναγκαιότητα κατασκευής σύγχρονων μονάδων διαχείρισης αποβλήτων, χωρίς ορατά αποτελέσματα στο πεδίο. 
Στο ζήτημα αυτό που αφορά την δημόσια υγεία, την ποιότητα ζωής των πολιτών και την προστασία του περιβάλλοντος οι πολιτικές Κράτους και Αυτοδιοίκησης χαρακτηρίζονται από μια αλληλουχία αποτυχιών. Υπάρχει ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ υποσχέσεων και επιτευγμάτων. Μεταξύ διακηρύξεων και πολιτικής εφαρμογής. Αυτή η αντίφαση μεταξύ φιλόδοξων στόχων που τίθενται στα κείμενα και στα ψηφίσματα των συνεδρίων και το τι ακριβώς γίνεται στην πράξη, αποτυπώθηκε και στην 18η Σύνοδο του Πανελλήνιου Δικτύου ΦοΔΣΑ που πραγματοποιήθηκε το προηγούμενο διάστημα στην Κέρκυρα.
Τα στοιχεία είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας αυτής της αποτυχίας. Η Ελλάδα στα μέσα του 2026 έχει ποσοστό ανακύκλωσης σταθερά κάτω από το 20%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος έχει ανέλθει στο 48%. Ταυτόχρονα ποσοστά ταφής που υπερβαίνουν το 80% σε πολλές περιφέρειες, καθυστερήσεις πολλών ετών στη χρηματοδότηση βασικών έργων υποδομής (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Λαμία και η Χαλκίδα). 
Η Έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη διαχείριση των αποβλήτων, επιβεβαιώνει αυτή την υστέρηση. Το Εθνικό Σχέδιο προβλέπει 43 Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων και 43 έως 46 Μονάδες Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων έως το 2030. Βρισκόμαστε στο 2026 και μόνο 20 Μονάδες έχουν δημοπρατηθεί και διαθέτουν αναδόχους αλλά αναμένουν χρηματοδότηση δύο και τρία χρόνια. 
Όπως ειπώθηκε από τον Δήμαρχο Χανίων Παναγιώτη Σημανδαράκη αλλά και από πολλούς Δημάρχους στην Πανελλήνια Σύνοδο των ΦοΔΣΑ ''τα χρονικά περιθώρια στενεύουν διαρκώς και ο κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών πόρων είναι υπαρκτός''. 
Η εικόνα καθυστέρησης στην ολοκλήρωση έργων υποδομής δεν επιδέχεται ωραιοποιήσεις. Και όμως από την πλευρά του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αντί να κάνουν ότι απαιτείται για να ενισχυθεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση με τα απαραίτητα θεσμικά και χρηματοδοτικά εργαλεία προκειμένου να ολοκληρωθούν τα έργα υποδομής, επιδίδεται σε ένα άσκοπο και ανώφελο κυνήγι μαγισσών, φθάνοντας στο σημείο να ενθαρρύνει ακόμη και διασπαστικές κινήσεις στο χώρο της αυτοδιοίκησης όπως καταγγέλθηκε από τους Δημάρχους στην Πανελλήνια Συνάντηση των ΦοΔΣΑ στην Κέρκυρα! 
Με τις πολιτικές της επιλογές η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος συντηρεί και διευρύνει το χάσμα διακηρύξεων και αποφάσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το πρόγραμμα του ΕΣΠΑ: Η Ελλάδα ανέλαβε εθελοντικά τον στόχο της μείωσης της ταφής των απορριμμάτων πέντε χρόνια νωρίτερα από την κοινοτική υποχρέωση, δηλαδή για το 2030, αντί του 2035. Την ίδια στιγμή χρειάστηκαν πέντε χρόνια για να εκδοθεί πρόσκληση ΕΣΠΑ για έργα ανακύκλωσης!
Εξήγηση για το πού οφείλεται αυτή η καθυστέρηση δεν δόθηκε ποτέ από το υπουργείο. Φυσικά για την μεγάλη καθυστέρηση στην υλοποίηση των έργων δεν είναι άμοιροι ευθυνών και πολλοί Δήμαρχοι. Αντί να στηρίξουν ολόθερμα το έργο των ΦοΔΣΑ παρασύρονται σε μικροπολιτικά παιχνίδια και παίζουν καθυστερήσεις! Όμως στην ουσία πυροβολούν τα πόδια τους γιατί στο τέλος της ημέρας υπόλογοι στους πολίτες για τα έργα που δεν ολοκληρώθηκαν οι Δήμαρχοι θα είναι και όχι κάποιοι γενικοί γραμματείς των υπουργείων.