Μια Σπουδαία Παρακαταθήκη για την Ενημέρωση: Η επίσημη αποδοχή της δωρεάς της Βιβλιοθήκης των Αδελφών Βοβολίνη στη ΓΓΕΕ

Με μια εκδήλωση ιδιαίτερης πολιτιστικής και ιστορικής αξίας, στην έδρα της, η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης (ΓΓΕΕ) υποδέχθηκε την Τετάρτη 8 Ιουλίου μια εμβληματική δωρεά: τη δημοσιογραφική βιβλιοθήκη των αδελφών Σπύρου και Κωνσταντίνου Βοβολίνη. Πρόκειται για μια σπουδαία προσφορά, που περιλαμβάνει περισσότερα από 1.000 σπάνια βιβλία και μοναδικά τεκμήρια, αποτελώντας σημαντική παρακαταθήκη τόσο για την ιστορική της βαρύτητα όσο και για τη σημασία της στη μελλοντική επιστημονική έρευνα.

   Την εκδήλωση για την επίσημη αποδοχή της δωρεάς, η οποία αποτελεί ευγενική προσφορά της εκδότριας Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη, τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, διακεκριμένες προσωπικότητες της πολιτικής, της ακαδημαϊκής κοινότητας, του επιχειρηματικού κόσμου και της δημοσιογραφίας. Όλοι οι παριστάμενοι αναγνώρισαν πως η προσφορά αυτή λειτουργεί ως μια ισχυρή γέφυρα ανάμεσα στο δημοσιογραφικό παρελθόν και το σύγχρονο γίγνεσθαι.

   Χαιρετίζοντας την εκδήλωση, ο κ. Τασούλας μοιράστηκε με το κοινό τη δική του προσωπική και βαθιά συγκινησιακή σχέση με τον Σπύρο Βοβολίνη, καθώς είχε την τιμή να τον έχει προϊστάμενο και να συνεργαστεί μαζί του στη «Βιομηχανική Επιθεώρηση». Ο κ. Τασούλας περιέγραψε τον Σπύρο Βοβολίνη ως έναν απόλυτα οργανωτικό, τακτικό, τυπικό και πραγματικό ευπατρίδη της δημοσιογραφίας, ο οποίος σε ηλικία μόλις 24 ετών, το 1934, διέκρινε το κενό και την ανάγκη να εκπροσωπηθεί εκδοτικά η αναδυόμενη ελληνική βιομηχανία. Μάλιστα, σημείωσε χαμογελώντας ότι ο Βοβολίνης είχε αφήσει ρητή οδηγία να μην του γίνουν μνημόσυνα και να τον λησμονήσουν μετά τον ενταφιασμό του· «Όμως», τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, «είναι αδύνατον να λησμονήσουμε έναν τέτοιο άνθρωπο».

   Στον χαιρετισμό του, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε ότι η ΓΓΕΕ παραλαμβάνει μια βιβλιοθήκη-χρονικό: 768 τεύχη της «Βιομηχανικής Επιθεώρησης», 1.600 φύλλα από 166 σπάνιους τίτλους εφημερίδων και 910 φύλλα της ιστορικής εφημερίδας «Ελληνικόν Αίμα», η οποία τυπωνόταν παράνομα στην Κατοχή, αποτελώντας μια μεγαλειώδη πράξη αντίστασης που μπορούσε να κοστίσει τη ζωή των δημιουργών της. Ο κ. Μαρινάκης επισήμανε ότι η ενημέρωση δεν υπήρξε ποτέ αυτονόητη, αλλά κατακτήθηκε με θάρρος και αίμα, και ότι μια δημοκρατία που δεν φυλάσσει τα αρχεία του Τύπου της δεν μπορεί να ελέγξει τις αφηγήσεις της ιστορίας της.

   Η Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη, εκδότρια και δωρήτρια της βιβλιοθήκης, μίλησε με βαθιά συγκίνηση για το όραμα της οικογένειας που αποτέλεσε το κίνητρο για τη σύσταση του αρχείου. Η κα Βοβολίνη τόνισε ότι η δωρεά αυτή αποτυπώνει ένα έντονο αίσθημα ευθύνης για τη διατήρηση της αρχειακής κουλτούρας στην Ελλάδα, η οποία βρίσκεται ακόμα πίσω. Ευχαρίστησε θερμά όλους τους συνοδοιπόρους της, τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, το Κέντρο Πολιτισμού της Τράπεζας της Ελλάδος για την εξαιρετική έκδοση, το αρχειονομικό και εκδοτικό προσωπικό, καθώς και την οικογένειά της που τη στήριξε υλικά και ηθικά για πάνω από πέντε δεκαετίες.

   Η Χριστίνα Κουλούρη, πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, εξέφρασε τη χαρά της με τη διπλή της ιδιότητα: ως ιστορικός της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας και ως επικεφαλής ενός πανεπιστημίου κοινωνικών και πολιτικών επιστημών που εκπαιδεύει τους δημοσιογράφους του αύριο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το «Μέγα Ελληνικόν Βιογραφικόν Λεξικόν» των αδελφών Βοβολίνη ήταν η «Wikipedia της δικής της εποχής», το πρώτο καταφύγιο κάθε ερευνητή για τα πρόσωπα της σύγχρονης Ελλάδας ενώ εξήρε το έργο της Αλεξάνδρας Βοβολίνη από τη δεκαετία του 1990 για τη δημιουργία της Εταιρείας Πολιτικών και Οικονομικών Μελετών και τη διασφάλιση της ιστορικής έρευνας,

   Η Άρια Αγάτσα, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημείωσε ότι η ΓΓΕΕ παραλαμβάνει ένα κομμάτι από τη μνήμη του ελληνικού δημόσιου λόγου, τονίζοντας ότι η σοβαρή δημοσιογραφία δεν είναι εφήμερη, αλλά έχει βάθος, κοινωνικό υπόστρωμα και ευθύνη. Αναφερόμενη στη δική της πορεία, μίλησε για τη μετάβαση από την έντυπη ταχύτητα στην ηλεκτρονική αμεσότητα και στο ψηφιακό αποτύπωμα, επισημαίνοντας ότι, παρά τις τεχνολογικές αλλαγές, η προσήλωση στην αλήθεια, τη διασταύρωση, την ευπρέπεια και τη λογοδοσία πρέπει να παραμένει αναλλοίωτη. Υπογράμμισε την ανάγκη για διαρκή επιμόρφωση των δημοσιογράφων στα νέα εργαλεία και στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ χαρακτήρισε το ΑΠΕ-ΜΠΕ ως κόμβο αξιοπιστίας και ακρίβειας.

   Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου, γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, καλωσόρισε επίσημα τη δωρεά, επιβεβαιώνοντας με τη σειρά του ότι η Πολιτεία δεν αντιμετωπίζει την επικοινωνία ως μια απλή διεκπεραιωτική διαδικασία, αλλά ως μια ύψιστη θεσμική αποστολή προστασίας του δημόσιου αγαθού της ενημέρωσης.

   Στην κεντρική ομιλία της εκδήλωσης, με θέμα «Διαδρομές μιας δημοσιογραφικής βιβλιοθήκης του 20ού αιώνα», ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας ανέπτυξε με εξαιρετική πληρότητα τον τρόπο με τον οποίο η συστηματική καταγραφή της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας από τους αδελφούς Βοβολίνη λειτούργησε ως πιστός καθρέφτης των μεγάλων διαρθρωτικών αλλαγών που σφράγισαν την Ελλάδα τον προηγούμενο αιώνα. Η δημοσιογραφική βιβλιοθήκη της οικογένειας, όπως εξήγησε, δεν αποτελεί απλώς ένα στατικό σύνολο εντύπων, αλλά έναν ζωντανό, εξελισσόμενο οργανισμό μνήμης και εθνικής αυτογνωσίας, από τον οποίο οι μελετητές μπορούν να αντλήσουν ανεκτίμητα συμπεράσματα για την οικονομική πορεία της χώρας.

   Στη συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης που ακολούθησε, αναδείχθηκαν οι επιμέρους πτυχές του αρχείου:

   Η Γεωργία Πανσεληνά, ιστορικός-συγγραφέας και διευθύντρια του Αρχείου Βοβολίνη κατά την περίοδο 1994-2011, η οποία γνωρίζει σε βάθος το περιεχόμενο και τη δομή της συλλογής, αναφέρθηκε διεξοδικά στον τεράστιο πλούτο των τεκμηρίων και στη μεθοδολογική αρτιότητα με την οποία οργανώθηκε και διατηρήθηκε το αρχείο επί δεκαετίες.

   Ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου, καθηγητής Ιστορίας του Μεταπολεμικού Κόσμου στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, φώτισε μέσα από το πρίσμα του δικού του επιστημονικού πεδίου την τεράστια αξία που έχει το αρχείο για τους σύγχρονους ιστορικούς, προσφέροντας πρωτογενείς πηγές για την πολιτική και κοινωνική ιστορία της χώρας. Αναφερόμενος ιδιαίτερα στην περίοδο της προσπάθειας του Σπύρου Μαρκεζίνη και του επιτελείου του, στο οποίο συμμετείχε κι ο Κ. Βοβολίνης, για την ανάταξη της ελληνικής οικονομίας και μέσω της υποτίμησης της δραχμής (Απρίλιος 1953) για να τεθούν τα θεμέλια για την μελλοντική ανάπτυξη.

   Από την πλευρά του, ο Γεώργιος Τσάτσος, πρώην πρόεδρος της ΑΓΕΤ Ηρακλής και πρώην μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ, εισέφερε την πολύτιμη οπτική της επιχειρηματικής και οικονομικής εμπειρίας του, τονίζοντας τη μοναδική συμβολή του αρχείου στην καταγραφή της βιομηχανικής πτυχής της χώρας και αναδεικνύοντας τις προσπάθειες εργατών και επιχειρηματιών που οδήγησαν στο μεταπολεμικό ελληνικό οικονομικό θαύμα.

   Η εμβληματική αυτή εκδήλωση επισφράγισε την αξιέπαινη πρωτοβουλία της οικογένειας Βοβολίνη να προσφέρει αυτόν τον θησαυρό γνώσης στο ελληνικό κράτος. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε κι από το κ. Μαρινάκη, η βιβλιοθήκη αυτή δεν φεύγει από μια οικογένεια, αλλά περνά από την οικογένεια Βοβολίνη στην ευρύτερη «οικογένεια» της ελληνικής δημοσιογραφίας και της έρευνας, διασφαλίζοντας τη διαφύλαξη της δημόσιας πληροφόρησης για τις επόμενες γενιές.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ