Υπερχρεωμένα νοικοκυριά: Το σκεπτικό του Αρείου Πάγου για τη μείωση των μηνιαίων δόσεων

Σύμφωνα με την με αριθμό 6/2026 απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας, οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται μόνο επί του κεφαλαίου που απομένει κάθε μήνα και όχι επί του αρχικού συνολικού χρέους, μειώνοντας αισθητά τις μηνιαίες δόσεις και το τελικό κόστος αποπληρωμής.

Ειδικότερα στο σκεπτικό της ως άνω απόφασης, που κλήθηκε να ερμηνεύσει την απόφαση του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων και που επηρεάζει περίπου 350.000 δανειολήπτες του «νόμου Κατσέλη» (ν. 3869/2010), αναφέρονται τα εξής:

Ως προς το ερώτημα κατά πόσο το επιτόκιο που θεσπίζεται στο άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 πρέπει να υπολογίζεται από την έναρξη της ρύθμισης στο σύνολο του οριζόμενου κεφαλαίου οφειλής του δανειολήπτη και να υπολογίζονται οι τοκοχρεωλυτικές δόσεις απόσβεσης της συνολικής οφειλής εκ κεφαλαίου και τόκων για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης ή εάν πρέπει το επιτόκιο αυτό να υπολογίζεται αυτοτελώς δι’ εκάστη των μηνιαίων δόσεων κατά το µήνα εξόφλησής της, η Ολομέλεια του ΑΠ κατά πλειοψηφία ερμήνευσε το σκοπό του «νόμου Κατσέλη» καταλήγοντας:

«ο υπολογισμός του επιτοκίου πρέπει να γίνει επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο εναρμονίζεται με τον παραπάνω πρωταρχικό σκοπό του ν. 3869/2010, δηλ. την αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων, στα οποία οδήγησε η υπερχρέωση των φυσικών προσώπων και η απαλλαγή των χρεών των υπερχρεωμένων δανειοληπτών, προς εξυπηρέτηση του ευρύτερου, δημόσιου συμφέροντος, σκοπού της επανάκτησης από τους τελευταίους της αγοραστικής τους δύναμης και της επανένταξής τους στην οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Το ανωτέρω συμπέρασμα συνέχεται, άλλωστε, με το χαρακτήρα του συνόλου των διατάξεων του Ν. 3869/2010 ως αναγκαστικού δικαίου, καθώς ο νόμος αυτός περιέχει ειδικότερες ως προς το σκοπό και το εύρος εφαρμογής του διατάξεις, με τις οποίες υποκαθίσταται η ιδιωτική αυτονομία και η δικαιοπρακτική ελευθερία των μερών από τη δικαστική απόφαση ακόμα από την οποία πηγάζουν αναγκαστικού δικαίου συνέπειες για τις απαιτήσεις των δανειστών και τα δικαιώματά τους κατά του υπερχρεωμένου οφειλέτη. Η αντίθετη ερμηνεία, δηλαδή υπολογισμός του επιτοκίου επί του συνολικού κεφαλαίου οφειλής, που ορίζεται και στο πλαίσιο του άρθρου 9 παράγραφος 2 του νόμου 3869/2010, εν είδει νέου προϊόντος δανείου με πιστούχο τον οφειλέτη, ενδεχομένως αναμενόμενος με βάση την τραπεζική πρακτική, δεδομένου ότι επιτρέπει μέσω αυτού του υπολογισμού την αποκόμιση κέρδος για τον πιστωτή, θα οδηγούσε εν προκειμένου στον εκ νέου εγκλωβισμό του δανειολήπτη σε υπέρογκες δόσεις, υπερβαίνουσες τις οικονομικές του δυνατότητες, καταστρατηγώντας έτσι το πνεύμα και τον σκοπό του νόμου. Διαφορετική δηλαδή αντιμετώπιση θα προέτασσε την ικανοποίηση των πιστωτών σε βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας του οφειλέτη, ακόμη και της επιβίωσής του, κατάσταση που δεν γίνεται αποδεκτή από το γράμμα και το σκοπό του νόμου. Ο νομοθέτης επιχείρησε να διατυπώσει μια συγκεκριμένη ρύθμιση, η οποία να εκφράζει την ενδεδειγμένη εξισορρόπηση των αντιτιθέμενων συμφερόντων των υποχρεωμένων οφειλετών και των πιστωτών τους και να είναι συμβατή τόσο με τη διάταξη του άρθρου 17 του Συντάγματος για την προστασία της ιδιοκτησίας όσο και εκείνη του άρθρου ένα του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ για την προστασία των αρχικών απαιτήσεων των πιστωτών, κατά τρόπο ώστε να μην παραγκωνίζονται και αλλοιώνονται σε αδικαιολόγητο βαθμό οι απαιτήσεις των πιστωτών και να επιτυγχάνεται η εξισορρόπηση των δικαιωμάτων τους με εκείνα των οφειλετών. Η ερμηνεία βάσει της οποίας ο υπολογισμός του επιτοκίου πρέπει να γίνει επί μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής ουδόλως αντιστρατεύεται την προστασία του δικαιώματος των πιστωτών (τραπεζικών εταιρειών) στην περιουσία τους, στην ειδικότερη έκφανση του για λήψη του νόμιμου τόκου χρηματικών απαιτήσεων τους που έχουν αναγνωρισθεί με δικαστική απόφαση. Διότι δεν καταργεί τη νόμιμη αξίωση καταβολής τόκου, καθιστώντας τις ενταγμένες στο νόμο 38 69/2010 οφειλές άτοκες, ούτε καν μεταβάλλει το ποσό του επιτοκίου του κόμμα αλλά αντιθέτως προσδιορίζει την ορθή βάση του υπολογισμού της οφειλής του τόκου. Συνεπώς νόμιμος τόκος εξακολουθεί να οφείλεται, χωρίς καν να θίγεται το ύψος του επιτοκίου και επομένως το δικαίωμα στην περιουσία των πιστωτών κατοχυρώνεται επαρκώς, σύμφωνα με τα υπερνομοθετικής ισχύος πρότυπα προστασίας».

ΠΗΓΗ NEWS247.GR