Το ζήτημα των αμβλώσεων

Γράφει η Σοφία Προβοπούλου,

Φοιτήτρια Νομικής ΕΚΠΑ

Μεγάλες αντιδράσεις ξέσπασαν μετά την απόφαση του Αμερικανικού Ανώτατου Δικαστηρίου πριν λίγους μήνες να αναστείλει τη συνταγματική προστασία των αμβλώσεων. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε και το έναυσμα να ερευνήσουμε τι ισχύει στον κόσμο σχετικά με τις αμβλώσεις και να εξετάσουμετι πρέπει να συμβαίνει.

Ξεκινώντας από τις ΗΠΑ, πριν 50 περίπου χρόνια με την ιστορική απόφαση Roe V. Wade νομιμοποιήθηκαν οι αμβλώσεις. Πριν λίγους μήνες αυτή η απόφαση ανατράπηκε. Οι αμβλώσεις απαγορεύτηκαν. Όμως, είναι στην δικαιοδοσία κάθε πολιτείας, εάν θα εφαρμόσει στο εσωτερικό της αυτή την απόφαση. Φαίνεται, βέβαια, πως πολλές την υιοθέτησαν. Το Ανώτατο δικαστήριο έχει πλειοψηφία Ρεπουμπλικάνων, κάτι που κατάφερε ο Τραμπ, πριν φύγει από την εξουσία, διορίζοντας κάποιους δικαστικούς. Αξιοσημείωτο είναι πως η συντηρητική αυτή απόφαση που αφορά στις γυναίκες, πάρθηκε από άνδρες(6 στους 9 ήταν άνδρες). Η απαγόρευση των αμβλώσεων στις ΗΠΑ και όπου αλλού ισχύει ευνοεί τους λίγους. Τους πλούσιους, την ελίτ.

Αυτό συμβαίνει καθώς η πλούσια γυναίκα έχει την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψει σε χώρα όπου επιτρέπονται οι αμβλώσεις και να την πραγματοποιήσει με ασφάλεια. Αντίθετα, μία γυναίκα χωρίς την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψει, θα καταφύγει σε μη ασφαλείς και παράνομες λύσεις, με ό, τι αυτό συνεπάγεται. Στη Ευρώπη, από την άλλη, η οποία θεωρείται κοιτίδα ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών, οι αμβλώσεις επιτρέπονται στις περισσότερες χώρες. Η καθεμία, βέβαια, παρουσιάζει ιδιομορφίες ως προς την νομοθεσία των αμβλώσεων, θέτοντας διαφορετικές προϋποθέσεις.

Κάποιες άλλες χώρες, όμως, εξακολουθούν πεισματικά να απαγορεύουν τις αμβλώσεις.Για παράδειγμα, στην Πολωνία απαγορεύτηκαν οι αμβλώσεις ακόμα κι αν υπάρχουν εμβρυακές ανωμαλίες και μόνες εξαιρέσεις τέθηκαν στην περίπτωση σοβαρών κινδύνων για την υγεία της γυναίκας, αιμομιξίας ή περίπτωσηςεπιβεβαιωμένου βιασμού. Υπογραμμίζω το «επιβεβαιωμένου», γιατί αυτό σημαίνει πως θα πρέπει δικαστικώς να αποδειχθεί ο βιασμός. Μήπως αυτό αποτελεί ένα ακόμα βασανιστήριο για τη γυναίκα, ισοδύναμο ή και μεγαλύτερο από αυτό του βιασμού;

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του ανθρώπου και η Ευρωπαϊκή επιτροπή καταδίκασαν την απόφαση. Αξιοσημείωτο είναι πως και στις ΗΠΑ αλλά και στην Πολωνία οι αποφάσεις αυτές περί απαγορεύσεως των αμβλώσεων πάρθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο των κρατών κι όχι από τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Αν συνέβαινε το τελευταίο, τα πράγματα πιθανότατα θα ήταν διαφορετικά.

Η στάση της Ελλάδας στο ζήτημα των αμβλώσεων είναι ιδιαίτερα ΤΙΜΗΤΙΚΗ. Το 1986, το ΠΑΣΟΚ, με πρωτοστάτη τον Ανδρέα Παπανδρέου, υπουργούςυγείας τον Γ. Γεννηματά και δικαιοσύνης τον Απ. Κακλαμάνη και με μεγάλο αγώνα των προοδευτικών γυναικών της ΕΓΕ, νομιμοποίησε τις αμβλώσεις.

Το άρθρο 304 παρ. 4 του ΠΚ προβλέπει πλήρηελευθερία διακοπής της κύησης τις πρώτες 12 εβδομάδες, οι οποίες παρατείνονται έως τις 19 εβδομάδες σε περιπτώσεις βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί, και άνευ χρονικού περιορισμού σε περιπτώσεις απόδειξης σοβαρής βλάβης στο έμβρυο ή κινδύνου για τη ζωή της γυναίκας.

Ιστορικά, η πολιτική αντιπαράθεση που ξέσπασε ήταν μεγάλη με την αξιωματική αντιπολίτευση μεαρχηγό τον Κ. Μητσοτάκη αλλά και το ΚΚΕνα καταψηφίζει αυτόν τον νόμο με επιφανείς βουλευτές να ξεσπαθώνουν κατά των προοδευτικών γυναικών, του δικαιώματος στις αμβλώσεις και να αποκαλούν την απόφαση υπέρ των αμβλώσεων κατήφορο της ελληνικής κοινωνίας και έγκλημα.

Μέσα σε όλα αυτά, όμως, το πιο εντυπωσιακό ήταν πώς εκείνη την εποχή πάρθηκε μία απόφαση που άλλαξε άρδην την ιστορία της γυναίκας στη χώρα μας, που δικαίωσε τους αγώνες του γυναικείου κινήματος, που ανακούφισε χιλιάδες γυναίκες και δημιούργησε συνθήκες προστασίας των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των γυναικών.Ακούστηκαν φοβερά πράγματα εκείνη την περίοδο με τον προοδευτισμό από τη μία μεριά να βρίσκεται στα καλύτερά του και τον συντηρητισμό από την άλλη να προσπαθεί να κρατήσει την κοινωνία στα σκοτάδια.

Αν και στην Ελλάδα το θέμα αυτό έχει λυθεί, όπως προανέφερα, δεν ισχύει το ίδιο για όλο τον κόσμο και φυσικά, υπάρχουν ακόμα συνάνθρωποί μας που εναντιώνονται στις αμβλώσεις θεωρώντας τες έγκλημα. Αξίζει, λοιπόν, να εξετάσουμε τον εξής προβληματισμό: πρέπει ή δεν πρέπει να επιτρέπονται οι αμβλώσεις;

Αρχικά, η σύλληψη ενός παιδιού, όπως γνωρίζουμε, μπορεί να γίνει είτε ηθελημένα από το ζευγάρι είτε άθελά του. Το τελευταίο ίσως να οφείλεται σε απροσεξία, ίσως και όχι. Μπορεί να οφείλεται σε ανωριμότητα, έλλειψη παιδείας. Η σύλληψη, όμως, σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι πουγίνεται ανάμεσα στο ζευγάρι και αφορά μόνο αυτό. Έτσι και η άμβλωση είναι κάτι που αφορά τους ίδιους.

Μήπως, λοιπόν, ένας νόμος που απαγορεύει τις αμβλώσεις «εισβάλλει» στην ιδιωτική ζωή των πολιτών; Μήπως καταργεί την ιδιωτική βούληση για τόσο προσωπικά θέματα;

Ακολούθως, στην περίπτωση της ανωριμότητας ή έλλειψης παιδείας, που αφορά κυρίως νεαρές ηλικίες, ο νόμος για απαγόρευση των αμβλώσεων μπορεί να θεωρηθεί ότι λειτουργεί τιμωρητικά, κάτι που δεν ταιριάζει σε μία δημοκρατική και ευνομούμενη κοινωνία.

Το ζήτημα είναι πως υπάρχουν ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες σε νεαρά κορίτσια. Ένας νόμος που απαγορεύει τις αμβλώσεις λειτουργεί τιμωρητικά για αυτά. Η πολιτεία δεν πρέπει να λειτουργεί κατά αυτόν τον τρόπο. Πρέπει να εντάξει μέσα στην εκπαίδευση τη σεξουαλική αγωγή.

Επιμορφωμένοι εκπαιδευτικοί και ιατροί καλό είναι να συμβουλεύουν τους μαθητές. Οι νέοι θα πρέπει να διαπαιδαγωγούνται, όχι να τιμωρούνται! Στο Υπουργείο Παιδείας υπάρχουν σχέδια για το θέμα αυτό, φτάνει να εφαρμοστούν σωστά! Ακόμη, και η οικογένεια θα πρέπει να συζητά με τα παιδιά της για το σεξ και την προφύλαξη με άνεση κι όχι με ντροπές και ταμπού. Το σεξ δεν είναι ντροπή, η ανεύθυνη στάση των γονέων και της πολιτείας είναι ντροπή!

Επιπρόσθετα, όσον αφορά το παραπάνω θέμα με τα νέα παιδιά, η απαγόρευση των αμβλώσεων μπορεί και να αποτελέσει τροχοπέδη για την ομαλή ψυχολογία και τα όνειρα των νέων, όσο σκληρό και να ακούγεται σε κάποιους. Για παράδειγμα, μία νεαρή κοπέλα που έχει όνειρα να σπουδάσει, να ζήσει ανέμελα χωρίς τις μεγάλες ευθύνες που συνεπάγεται ο ερχομός ενός  παιδιού και γενικά έχει προγραμματίσει διαφορετικά τη ζωή της, μία ξαφνική εγκυμοσύνη μπορεί να τα ανατρέψει όλα αυτά. Δεν είναι κρίμα για ένα λάθος να ανατραπούν τόσο ξαφνικά σε μία τόσο τρυφερή ηλικία η ζωή και τα όνειρα ενός ανθρώπου;

Στη συνέχεια, υπάρχει περίπτωση το παιδί να έχει συλληφθεί με βιασμό. Σε αυτήν την περίπτωση θεωρώ αδιανόητο ένας νόμος να απαγορεύει την άμβλωση, εάν φυσικά θελήσει η γυναίκα να την κάνει. Αδιανόητο και απάνθρωπο! Και, δυστυχώς πρόσφατα διαβάσαμε στα μέσα ενημέρωσης, την περίπτωση ενός 10χρονου κοριτσιού θύματος βιασμού στο Οχάιο που αναγκάστηκε να ταξιδέψει σε άλλη πολιτεία για να κάνει έκτρωση, καθώς το Οχάιο υιοθέτησε την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Μεγάλη κρίση ανθρωπιάς και δικαιωμάτων του ανθρώπου παρατηρείται!

Έπειτα θα ήθελα να αναφερθώ σε σχόλια που ακούγονται συχνά από ορισμένους κύκλους της εκκλησίας ότι η άμβλωση είναι φόνος. Αυτή η άποψη είναι υπερβολική και όταν εκπορεύεται από εκκλησιαστικούς κύκλους δημιουργεί εντάσεις και φανατισμούς μεταξύ των πιστών. Οι επιστήμονες δεν έχουν συμφωνήσει για το πότε αρχίζει η ζωή, με την ανθρώπινη υπόσταση.

Με την επιστημονική έννοια της λέξης, «ζωή» σημαίνει μια οργανική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ικανότητα για μεταβολισμό, ανάπτυξη, αντίδραση σε ερεθίσματα και αναπαραγωγή, κάτι που σίγουρα δεν αρχίζει με τη σύλληψη. Οι ιατροί, οι βιολόγοι, οι εμβρυολόγοι, οι φιλόσοφοι, οι μελετητές της βιοηθικής και οι θεολόγοι δεν έχουν συμφωνήσει σε μια ξεκάθαρη και κοινά αποδεκτή άποψη για το πότε αρχίζει η ζωή.

Εξάλλου, η εκκλησία δεν μπορεί να παρεμβαίνει σε τόσο προσωπικά ζητήματα, όπως η άμβλωση. Δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά της. Και ούτε η πολιτεία πρέπει να επηρεάζεται από απόψεις ορισμένων συντηρητικών κύκλων της εκκλησίας!

Η πολιτεία έχει χρέος να προστατέψει τις γυναίκες. Το άρθρο 1 του νόμου 1609/1986 αναφέρει το εξής: «Η μέριμνα για την προστασία της υγείας της γυναίκας και την εξασφάλιση περίθαλψης σε οργανωμένες νοσηλευτικές μονάδες κατά την τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης είναι υποχρέωση της πολιτείας».

Αξίζει να τονιστεί και η υποκρισία της κοινωνίας και της πολιτείας. Γίνονται πολλές παράνομες αμβλώσεις σε χώρες που δεν το επιτρέπουν ή που βάζουν πολύ αυστηρές προϋποθέσεις.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, γίνονται χιλιάδες παράνομες αμβλώσεις ετησίως σε χώρες που δεν επιτρέπονται. Οι παράνομες αμβλώσεις προκαλούν σοβαρά προβλήματα στην υγεία της γυναίκας, όταν δεν γίνονται με ασφαλείς μεθόδους. Σύμφωνα με κάποια έρευνα του πανεπιστήμιο johnHopkins, οι γυναίκες που δεν καταφέρνουν να έχουν πρόσβαση στη νόμιμη άμβλωση αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα υγείας απ’ ότι οι γυναίκες που έχουν πρόσβαση, ενώ μελέτη που δημοσιεύτηκε στο ιατρικό περιοδικό Lancetανέφερε πως οι περιοριστικοί νόμοι γύρω από τις αμβλώσεις στην πραγματικότητα σημαίνουν υψηλότερα ποσοστά μητρικού θανάτου, που σχετίζεται με τις αμβλώσεις.

Γενικά, το ζήτημα των αμβλώσεων είναι ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα και πρέπει να μας προβληματίζει το γεγονός πως γυναίκες σε άλλες χώρες δεν έχουν πρόσβαση σε αυτό το δικαίωμα. Αλλά και οι γυναίκες χωρών, όπως η Ελλάδα, που το έχουν κατακτήσει, θα πρέπει να βρίσκονται σε επαγρύπνηση γιατί οι ΗΠΑ έδειξαν ότι η επιστροφή στον Μεσαίωνα δεν είναι απίθανη!

Βέβαια, ιδιαίτερα ελπιδοφόρο είναι πως μετά την πρόσφατη απόφαση στις ΗΠΑ, το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο πρότεινε να συμπεριληφθεί το δικαίωμα στην άμβλωση στον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Ο αγώνας για τη διασφάλιση των ανθρωπίνων και των γυναικείων δικαιωμάτων θα πρέπει να είναι συνεχής και παγκόσμιος. Η συζήτηση για το θέμα των αμβλώσεων πρέπει να έρχεται συνεχώς στο τραπέζι με μοναδικό στόχο να μπορούν όλες οι γυναίκες του κόσμου να έχουν το δικαίωμα σε ΝΟΜΙΜΗ και ΑΣΦΑΛΗ άμβλωση.