ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Η Β Δ Ε Λ Λ Α

Γράφει ο Νίκος  Ταξ. Δαβανέλλος

Η βδέλλα, από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι και σήμερα, έχει συμβάλλει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών. Το σάλιο της περιέχει ισχυρότατα αναισθητικά και παυσίπονα συστατικά, ουσία που εμποδίζει την αιμόλυση, και την πήξη του αίματος. Χρησιμοποιείται ακόμη σε επεμβάσεις της μικροχειρουργικής και της πλαστικής χειρουργικής, στην παραγωγή καλλυντικών, στις αντιρυτιδικές και ενυδατικές κρέμες και όχι μόνον.
Στη διάρκεια του 19ου αιώνα είχε επιτευχθεί μεγάλη καλλιέργεια σε όλη την Ελλάδα. Στην δική μας περιοχή υπήρχαν πολλοί βαλτότοποι και σούδες όπου γινόταν η καλλιέργεια και παραγωγή μεγάλου αριθμού βδελλών τόσο για την εσωτερική, όσο και για την εξωτερική κατανάλωση.
«… Το επάγγελμα του Αβδελλά ή του Βδελλά ήταν ένα από τα πιο παλιά  παραϊατρικά επαγγέλματα, ήσαν αυτοί που πουλούσαν βδέλλες, ήσαν έμποροι που διατηρούσαν  Βδελλοπωλείο και οι Κουρείς και παλαιότερα οι Μπαρμπεροχειορουργοι. Οι Αβδελλάδες που ελέγοντο και βδελλοκαλλιεργητές είχαν σύμβαση με το δημόσιο και έκαναν εξαγωγή χιλιάδων βδελλών στις Ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως στη Γαλλία και είχαν σύμβαση από το 1835 με νόμο του βασιλέως Όθωνος. Υπήρχαν και Αβδελλάδες  γυρολόγοι- οι πλανώδιοι που έκαναν έκθεση της ζωντανής πραγμάτειας  τους μέσα σε γυάλινα μπουκάλια…»
Σε ένα από τα πολλά  συμβόλαια διαβάζουμε τους όρους  αλιείας βδελλών στους βάλτους της Μεγάλης Βρύσης το έτος 1852:

 24 Ιουλίου 1852
Εν ονόματι του Βασιλέως Όθωνος
Ο Συμβολαιογράφος Λαμίας
Αριθ. 4972
Εν Λαμία την εικοστήν Τετάρτην Ιουλίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού πεντηκοστού δευτέρου έτους… αφ΄ενός ο Κύριος Ανδρέας Φαρδής Γεωκτήμονας , και αφ’ ετέρου οι κύριοι Αθαν. Παύλου και Γεώργιος Νικ. Γουντής αβδελλάδες… ενοικιάζει… τους βάλτους του ιδιοκτήτου κτήματος Μεγάλης Βρύσεως δια να συλλέξουσιν  εξ αυτών βδέλλας από της σήμερον μέχρι τέλους Οκτωβρίου του ελευσομένου έτους  με τας εξής συμφωνίας, α) …θέλουν δώση προς τον ιδιοκτήτην του βάλτου δι’ ενοικίασιν δραχμάς  εκατόν πεντήκοτα, αριθ 150, τας οποίας οφείλουν να πληρώσουν … εις τρείς δόσεις… θέλουσι δώση προσέτι προς τον Κύριον Αν. Φαρδήν και πεντήκοντα βδέλλας, χωρίς να απαιτήσωσιν καμίαν πληρωμήν, β)… συλλέγοντες βδέλλας… οφείλουν  να προσέχωσιν ώστε μη προξενηθή καμία βλάβη εις τον χάνδακα του χωρίου Μεγάλης Βρύσεως, άλλως είναι υπόχχρεοι εις αποζημίωσιν, γ) μετά της λήξεως … οφείλουν να απομακρηνθώσι του βάλτου άνευ προφάσεως τινός…  
Ο Συμβολαιογράφος Λαμία
(Υπογραφή)

Στη Γαλλία, εταιρίες και επιχειρήσεις  παρουσιάζουν τεράστια αύξηση κερδοφορίας λόγω της υδατοκαλλιέργειας βδελλών. Ενδεικτικά στα μέσα του 19ου αιώνα η Γαλλία κατανάλωνε  60.000.000 βδέλλες ετησίως. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες, όπως Γερμανία, Αγγλία, Η.Π.Α.  κλπ. Μήπως είναι καιρός και οι δικοί μας ηγέτες να κάνουν κάτι γι’ αυτό  το τόσο σπουδαίο σκουλήκι; Θαυματουργό φάρμακο και οικονομικό όφελος;

Πηγές: Συμβόλαια στα ΓΑΚ Φθιώτιδας
Dr, Οικονομόπουλος Χρίστος, 5ο Συν. Φθιωτικής Ιστορίας 2010.
Β. Παπακριβόπουλος: httrs www.evonmos.org