Υποθυρεοειδισμός & διατροφή: τι ισχύει τελικά;

Με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα Διατροφής στις 16 Οκτωβρίου, η Κλινική Διαιτολόγος Βαλεντίνη Ρίζου μας μιλά για την διατροφή στον υποθυρεοειδισμό εστιάζοντας στα επιστημονικά δεδομένα και απαντώντας σε συχνές διατροφικές ερωτήσεις.  

Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας με σχήμα πεταλούδας και βρίσκεται κάτω από τον λάρυγγα ενώ είναι ο μεγαλύτερος αμιγώς ενδοκρινής αδένας του οργανισμού. Τα κύτταρα στον αδένα εκκρίνουν τις ορμόνες: θυροξίνη, Τ4 και τριιωδοθυρονίνη, Τ3. Ωστόσο η έκκρισή τους ελέγχεται από μια άλλη ορμόνη, την θυρεοειδοτρόπο ορμόνη, TSH στην υπόφυση. Στην χώρα μας παρατηρείται πιο υψηλό ποσοστό νοσημάτων του θυρεοειδούς αδένα συγκριτικά με τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες με έμφαση στον υποθυρεοειδισμό κυρίως στις γυναίκες.

Κύρια συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι οι αλλαγές στην διάθεση, η τριχόπτωση, τα εύθραυστα νύχια, η ξηροδερμία, η αύξηση σωματικού βάρους, η δυσκολία στην απώλεια βάρους, η μειωμένη εφίδρωση, η αυπνία, οι μυϊκές κράμπες, η δυσκοιλιότητα. Επίσης, ασθενείς που δεν είναι αποτελεσματικά ρυθμισμένοι εμφανίζουν συχνά καρδιαγγειακές επιπλοκές. Συνήθως η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει χορήγηση θυροξίνης (Τ4) και γίνεται έντονη σύσταση για λήψη της 30-60’ προ γεύματος για μεγιστοποίηση της απορρόφησης και αποφυγής αλληλεπίδρασης φαρμάκων-τροφής. Παράλληλα, συστήνεται, αποφυγή παράλληλης λήψης συμπληρωμάτων σιδήρου, μαγνησίου και ασβεστίου για 4 ώρες πριν ή μετά την αγωγή.

Είναι γεγονός πως σε άτομα με υποθυρεοειδισμό, ο οποίος δεν «ρυθμίζεται σωστά» παρατηρείται αύξηση του σωματικού βάρους. Η βιβλιογραφία καταδεικνύει, ότι η αύξηση του σωματικού βάρους που μπορεί να αποδοθεί στο θυρεοειδή είναι 2-5 kg, κυρίως ως αποτέλεσμα της κατακράτησης νερού, και όχι εξαιτίας της αύξησης του λιπώδους ιστού. Στην πλειοψηφία των ασθενών φαίνεται να κυριαρχεί η γνωσία πως «φταίει ο θυρεοειδής» σε συνάρτηση με αρνητικά συναισθήματα τα οποία δυσκολεύουν την  κινητοποίηση για αλλαγή διατροφικών συμπεριφορών. Φυσικά, η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να επαναφέρει σε φυσιολογικά επίπεδα τις ορμόνες του θυρεοειδούς και τότε το άτομο θα ανακτήσει τη δυνατότητα απώλειας βάρους!

Η ισορροπημένη διατροφή συμβάλει στη συνολική υγεία, στη διαχείριση του σωματικού βάρους και στη μείωση του καρδιομεταβολικού κινδύνου. Ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο εξασφαλίζει επαρκή πρόσληψη ιωδίου (θαλασσινό αλάτι, ψάρια), σεληνίου (φιστίκια Βραζιλίας), ψευδαργύρου (κρέας, γαλακτοκομικά), πρωτεΐνης, φυτικών ινών και νερού, μέσα από μια ποικιλία τροφίμων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή αυθαίρετων περιορισμών και η εξατομίκευση της διατροφής ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ατόμου για το βέλτιστο όφελος του ατόμου.

 Συχνές ερωτήσεις & απαντήσεις

 1. Τι σημαίνει πως έχω διαγνωστεί με Hashimoto;

Στην περίπτωση της αυτο-άνοσης θυρεοειδίτιδας Hashimoto, το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον του θυρεοειδούς. Στην Hashimoto μπορεί να ανιχνεύονται anti-TPO, δηλαδή αντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης, ενός ενζύμου που συμμετέχει στη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Ένα θετικό ή αυξημένο anti-TPO αποτελεί ένδειξη θυρεοειδικής αυτοανοσίας, δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι το άτομο έχει ήδη υποθυρεοειδισμό. Ο στόχος της διατροφικής παρέμβασης δεν είναι να «μηδενίσει» τα αντισώματα. Η παρακολούθηση της θυρεοειδικής λειτουργίας βασίζεται κυρίως στις εξετάσεις TSH και FT4, σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και την αξιολόγηση του θεράποντος ιατρού. Διατροφικά και εδώ στοχεύουμε στην θρέψη και στην ισορροπία!

 2. Χρειάζομαι σελήνιο επειδή έχω αυξημένα anti-TPO;

Το σελήνιο είναι απαραίτητο για τη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς και ορισμένες μελέτες έχουν δείξει πιθανή μείωση των anti-TPO με συμπληρωματική χορήγησή του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς με Hashimoto χρειάζονται συμπλήρωμα! Η λήψη υψηλών δόσεων χωρίς ένδειξη δεν συνιστάται.

 3. Να σταματήσω να καταναλώνω…

 - τρόφιμα με γλουτένη;

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να υποστηρίζουν τον πλήρη αποκλεισμό της γλουτένης από την διατροφή αν δεν υπάρχει ταυτόχρονη διάγνωση κοιλιοκάκης!

 - τα βρογχοκηλογόνα - “Goitrogens”;

Όταν τα βρογχοκηλογόνα (Μπρόκολο, Λαχανάκια Βρυξελλών, Λάχανο, Ραπανάκια, Γογγύλια, Ρόκα, Κουνουπίδι, Kale, Σπανάκι, Ροδάκινα, Φιστίκια, Κουκουνάρι, Κεχρί, Φράουλες, Σόγια) καταναλώνονται σε σημαντική ποσότητα και ειδικότερα ωμά ή μέσω συμπληρωμάτων διατροφής, μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση του ιωδίου. Ειδικότερα σε περιπτώσεις ανεπάρκειας ιωδίου, η υπερβάλλουσα κατανάλωση τους μπορεί να επιδράσει περαιτέρω αρνητικά στη θυρεοειδική λειτουργία. Ο βρασμός και το μαγείρεμα των τροφίμων μπορεί να «απενεργοποιήσει» τις βρογχοκηλογόνες επιδράσεις.Οι ασθενείς δεν θα πρέπει να αποφεύγουν τα τρόφιμα αυτά. Αν και τα περισσότερα άτομα μπορούν να καταναλώσουν περισσότερο, η κατανάλωση 1-2 φλιτζανιών ημερησίως είναι αποδεκτή.

  - την σόγια;

Η μέτρια κατανάλωση σόγιας (2-3 μερίδων)  / ημέρα και 3 ώρες μακριά από την λήψη της φαρμακευτικής αγωγής φαίνεται να είναι ασφαλής.

Συνοψίζοντας, η διαχείριση του υποθυρεοειδισμού και της νόσου Hashimoto δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από μια μακρά λίστα «απαγορευμένων» τροφίμων. Η αποτελεσματική ιατρική παρακολούθηση, η φαρμακευτική αγωγή, όταν απαιτείται, και μια ισορροπημένη διατροφή αποτελούν τη βάση μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Στόχος δεν είναι να φοβόμαστε συγκεκριμένα τρόφιμα, αλλά να δημιουργήσουμε ένα διατροφικό πρότυπο που υποστηρίζει τη συνολική υγεία και μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.

 Πηγές:

 1. The Health Professional’s Guide to Nutrition Management of Thyroid Disease, Academy of Nutrition and Dietetics, 2020

 2. Nutritional Management of Thyroiditis of Hashimoto. Int J Mol Sci, 2022

 3. Effect of gluten-free diet on autoimmune thyroiditis progression in patients with no symptoms or histology of celiac disease: a meta-analysis. Front Endocrinol, 2023

Βαλεντίνη Ρίζου

Κλινική Διαιτολόγος MSc.

Απόφοιτη Χαροκοπείου Πανεπιστημίου 

Λεωσθένους 2, 4^ος όροφος

22310-22227

Instagram @nutricare4health