Αποστάγματα σοφίας των Τριών Ιεραρχών

Του Δημήτρη Γ. Μπράνη
Σχολικός Σύμβουλος
Νομικός

Οι Τρεις Ιεράρχες: Ο Βασίλειος ο Μέγας, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυστόστομος ήταν σοφοί. Ήταν: Γνώστες της Χριστιανικής Θρησκείας και της Ελληνικής Κλασσικής Παιδείας. Θεολόγοι. Ιεροκήρυκες. Ποιμένες. Οι συζευκτές δύο κόσμων: του χριστιανικού και του ελληνικού. Ψυχολόγοι. Κοινωνιολόγοι. Ανθρωπολόγοι. Διορατικοί και προορατικοί. Φιλάνθρωποι. Κοινωνικοί αγωνιστές. Ποιητές. Συγγραφείς. Ο Βασίλειος ο Μέγας συνέθεσε Θεία λειτουργία, που τελείται 10 φορές το χρόνο. Ο δε Ιωάννης ο Χρυσόστομος συνέθεση τη Θεία λειτουργία που τελείται όλες τις άλλες Κυριακές και γιορτές. Δεσπόζει!!!

Οι Τρεις Ιεράρχες ήταν προστάτες των Ελληνικών Γραμμάτων και της Ελληνικής Παιδείας. Γι’ αυτό τιμώνται από κοινού στις 30 Ιανουαρίου. Είναι κοινή εορτή και των Τριών. Τιμώνται ως προστάτες των Ελληνικών Γραμμάτων και της Ελληνικής Παιδείας απ’ τα Σχολεία και τα Πανεπιστήμια. Είναι εορτή θρησκευτική και σχολική. Στη γιορτή τους κυματίζει η σημαία των Τριών Ιεραρχών!!! Κυματίζει στα σχολεία και τα πανεπιστήμια!!! Είναι σημαία με τους Τρεις Ιεράρχες!!!

Οι Τρεις Ιεράρχες είναι οι παγκόσμιοι και αιώνιοι διδάσκαλοι και παιδαγωγοί!!! Είναι οι παγκόσμιοι και αιώνιοι σοφοί!!! Φάροι φωτεινοί παγκόσμιοι!!! Παγκόσμιοι φωτεινοί πνευματικοί καθοδηγητές!!!

Ιδού, τώρα, αποστάγματα σοφίας των Τριών Ιεραρχών!!! «Των Τριών Μεγίστων Φωστήρων της Τρισηλίου Θεότητος!!!». Των Τριών Λαμπρών Αστέρων του Εκκλησιαστικού Στερεώματος!!!

Μ.Β.: Τα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων είναι κλασικά, διαχρονικά, κατάλληλα για κάθε εποχή και για κάθε άνθρωπο, ιδιαιτέρως δε για τους νέους!!!
Η μελέτη των συγγραμμάτων των αρχαίων Ελλήνων πολλαπλώς ωφελεί το μελετητή. Παραλλήλως δε ωφελεί την πατρίδα και την κοινωνία!!! Έχει πολλαπλή ωφέλεια!!!

Μ.Β. «Τα πάντα δοκιμάζετε, το καλόν κατέχετε». - Επανέλαβε τη ρήση του Απ. Παύλου.

Γρ. Θ. Απ’ όλα τα επίγεια αγαθά το πρώτιστο είναι η παίδευση -παιδεία- και μάλιστα η διπλή παίδευση -παιδεία- η χριστιανική και η εθνική!!! Η εθνική παίδευση -παιδεία- δεν απομακρύνει τον άνθρωπο απ’ το Θεό, αλλά, απεναντίας, τον προσεγγίζει στο Θεό!!! Δε στρέφεται κατά του Θεού!!! Δεν είναι πολέμιός του.

Γρ. Θ. Τα έπη του Ομήρου είναι: «θαυμάσια!!!», η δε στωική φιλοσοφία: «σεμνή!!!».

Μ.Β. Η φιλοπατρία είναι αρετή!!! Η φιλοπατρία είναι αυτή που σώζει την Πατρίδα!!! Είναι αυτή που την κάνει ευτυχισμένη!!! Απεναντίας: Όταν αυτή λείπει, την κάνει δυστυχισμένη! Απ’ τη φιλοπατρία πηγάζει το ήθος!!! Απ’ αυτή πηγάζει η δικαιοσύνη!!! Απεναντίας, όταν αυτή λείπει, κυριαρχεί η φαυλοκρατία, η αδικία, η δημαγωγία!

Γρ.Θ. Η τιμή προς τη φυσική μητέρα είναι πράγμα ιερό και όσιο!!! Καθένας έχει τη δική του φυσική μητέρα. Κοινή, όμως, πάντων μήτηρ είναι η Πατρίς!!!».

Ι.Χ. «Ουδέν γλυκύτερον Πατρίδος!!!» - Επανέλαβε τη ρήση του Ομήρου: «Ουδέν γλύκιον Πατρίδος!!!». «Πατρός τε και μητρός και των άλλων προγόνων απάντων τιμιότερον και αγιότερον εστίν Πατρίς». Σωκράτης.

Μ.Β. Η οικία πρέπει να είναι το πρώτο: «σχολείο», το πρώτο: «διδασκαλείο» του παιδιού με πρώτο «δάσκαλο» το φυσικό πατέρα και πρώτη «δασκάλα» τη φυσική μητέρα. Να κρατύνεται όχι μόνο στο σώμα, αλλά και στο πνεύμα και στην ψυχή!! Και όταν θα ΄ρθει πλέον ο καρός να φοιτήσει στο σχολείο, τότε θα έχει απέναντί του τους φυσικούς δασκάλους. Το σχολείο είναι χώρος παροχής γνώσεων και αγωγής, αλλά με επιστημονικό τρόπο!!! Με σύστημα και με μέθοδο!!!

Γρ.Θ. «Η αγωγή -η παροχή γνώσεων και η διάπλαση χαρακτήρος και προσωπικότητος- είναι η επιστήμη των επιστημών και η τέχνη των τεχνών». Σχόλιο. Τέλειος ο ορισμός!!! Υπέροχος!!! Ανυπέρβλητος!!!

Μ.Β. Ο φυσικός δάσκαλος πρέπει να διαθέτει τα εξής προσόντα: Να είναι άρτια -επιστημονικά- καταρτισμένος και να παρακολουθεί τις εξελίξεις της επιστήμης και της τεχνολογίας. Να είναι πλήρως κάτοχος όλης της μεθοδολογίας. Της μεθόδου δηλ. διδασκαλίας κάθε μαθήματος. Να παρέχει γνώσεις και αγωγή!!! Να επικοινωνεί ψυχικά και πνευματικά με όλα τα παιδιά και με όλα να κάνει διάλογο. Να είναι νηφάλιος. Προσηνής. Ευγενής. Ευπροσήγορος. Να είναι: «δημοκράτης». Δίκαιος!!! Αμερόληπτος. Και αντικειμενικός. Ν’ αποφεύγει, «παντί τρόπω και πάση θυσία», τις εκρήξεις και τις οργίλες καταστάσεις. Να κρατεί το «Νόμο». Να μη διδάσκει άλλα και άλλα πράττει. Σχόλιο. Τοτε «κτίζει στην άμμο». Τότε «κτίζει το γεφύρι της Άρτας».

Μ.Β. Να είναι κατά της βίας είτε της σωματικής είτε της ψυχολογικής είτε της λεκτικής. «Το βίαιον μάθημα ου πέφυκεν παραμένειν, τα δε μετά τέρψεως και χάριτος εισδυόμενα, μονιμότερον ταις ψυχαίς παραμένει». Σχόλιο. Σχετική είναι εδώ η αρχαία ελληνική ρήση, η εξής: «Δει δη τους παίδας μανθάνειν παίζοντας». Σαφής είναι η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας!!! Σχόλιο: Όλη η συγγραφή των Τριών Ιεραρχών είναι διαποτισμένη απ’ το αρχαίο ελληνικό πνεύμα!!!

Ι.Χ. Ο πλούτος αυτός καθ’ εαυτόν δεν είναι κάτι το μεμπτο, το κακό και το επιλήψιμο. Εάν αποκτάται με τίμια και νόμιμα μέσα, δε συνιστά μομφή. Μομφή συνιστά η κακή διαχείρισή του. Όταν, όμως, αποκτάται με βίαια και παράνομα μέσα: με κλοπή, με αρπαγή ή με άλλους παράνομους τρόπους, τότε είναι μεμπτός! Τότε είναι επιλήψιμος! Αξιοκατάκριτος!

Ι.Χ. Η πλεονεξία και η φιλαργυρία είναι δύο άκρα: Ο πλεονέκτης είναι αχόρταγος. Ο φιλάργυρος λυπάται και το φαγητό, που τρώει. Σχόλιο: Είναι δύο τύποι της κοινωνίας αντιπαθείς!

Μ.Β. Τα δύο φύλα είναι ισότιμα!!! Και τα δύο είναι αχειροποίητες εικόνες του Θεού!!! Ψυχή και πνεύμα έχει ο άντρας, ψυχή και πνεύμα έχει και η γυναίκα. Σχόλιο: Σήμερα και τα δύο φύλα απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες. Φραγμοί νομικοί δεν «υφίστανται».

Μ.Β. «Το κατ’ εικόνα Θεού και το καθ’ ομοίωση» δεν κάνει διάκριση φυλετική.

Ι.Χ. «Το τιμιότερο πράγμα για τη γυναίκα είναι ο άντρας της και το προσφιλέστερο πράγμα για τον άντρα είναι η γυναίκα του». Σχόλιο. Αυτά τα δύο πράγματα: το να τιμά η γυναίκα τον άντρα της και το ν’ αγαπά ο άντρας τη γυναίκα του είναι οι ακλόνητοι πυλώνες, που στηρίζουν το γάμο -«Ο γάμος μυστήριο μέγα», κατά τον Απ. Παύλο- και τον κρατούν άλυτο: «Εφ’ όρου» ζωής. Αυτά τα δυο συμβάλλουν και συντελούν στην προκοπή του βίου και της πίστεως!!! Το διαζύγιο είναι η «τορπίλη» του γάμου και ο ισόβιος καημός των παιδιών. Θύματα τραγικά της λύσης του γάμου είναι τα παιδιά! Σήμερα ο θεσμός του γάμου δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Ποτέ άλλοτε το διαζύγιο δεν είχε τόση «ζήτηση», όση έχει σήμερα. Ποτέ άλλοτε δεν είχε τόση: «τιμή», τόση ευκολία στην έκδοσή του -έκδοση ΕΞΠΡΕΣ- και ποτέ δεν είχε νούμερα SHOCK, αύξηση γεωμετρική και απογοητευτική!

Μ.Β. Ο θάνατος φέρει πόνο, λύπη και θλίψη. Φέρει πένθος. Το πολύ, όμως, πένθος αποκάμνει τον άνθρωπο. Τον ζημιώνει. Σχόλιο 1ο: Αρμόζει εδώ απολύτως η ρήση: «Το: «γαρ» πολύ της θλίψεως, παραφροσύνην φέρει». Σχόλιο 2ο. Ο θάνατος είναι η χθόνια μοίρα του ανθρώπου.

Ι.Χ. Η νηστεία έχει διπλή αξία. Έχει διπλή ωφέλεια. Αφενός μεν απ’ την αποχή ορισμένων φαγητών και ποτών εξυγιαίνεται ο ανθρώπινος οργανισμός, αφετέρου δε ασκείται η ψυχή και το πνεύμα. Ασκείται η αρετή!!! Σχόλιο. Η νηστεία ημερώνει το χαρακτήρα. Ημερώνει την ψυχή. Ευφρονεί το πνεύμα. Πλαταίνει το νού. Γλυκαίνει τη ζωή. Ενώνει με το Θεό!!! το Δημιουργό του Παντός!!! Το Θεό της Αγάπης!!! Το Θεό της Ειρήνης!!! Το Θεό της Δικαιοσύνης!!!

Μ.Β. Ο λόγος πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Δόμηση. Βραχύτητα. Πυκνότητα εννοιών. Σαφήνεια και καταληπτικότητα. Σχόλιο. «Σοφόν το σαφές». «Σοφόν το καταληπτόν».

Ι.Χ. Ο λόγος πρέπει να έχει τις εξής κύριες αρετές: Μέτρο: Σχόλιο. «Παν μέτρον άριστον». Αντίθετα του μέτρου είναι: η πολυλογία. Και η υπερβολική συντομία. Σαφήνεια. Σχόλιο. «Σοφόν το σαφές». «Σοφόν το καταληπτόν». Χάρη και κομψότητα. Σχόλιο. Να ελκύει. Να καθηλώνει την όραση και την ακοή. Να εισδύει μέσα στο νου και την ψυχή!!!

Σχόλιο. Σήμερα -ω σήμερα! Σήμερα τόσο ο έντυπος όσο και ο ηλεκτρονικός λογος -γραπτός λόγος- είναι άχαρος και άκομψος. Είναι αδόμητος. Είναι ασαφής και ακατάληπτος!

Σχόλιο. Ο επίσημος εθνικός λόγος -η επίσημη εθνική γλώσσα- σήμερα υποβαθμίζεται! Σημείο των καιρών κι αυτό. Σημείο της νέας εποχής, της εποχής του κατακερματισμού των αξιών!

Τελικό Σχόλιο. Οι Τρεις Ιεράρχες ήταν σοφοί!!! Αποστάγματα σοφίας των Τριών Ιεραρχών καταγράφτηκαν ανωτέρω. Ήταν άνθρωποι του πνεύματος και διέπρεψαν σ’ όλα τα πεδία του, σ’ όλους τους τομείς του.
Αναδείχθηκαν σοφοί με τη Θεία Χάρη και φώτιση και τον προσωπικό τους αγώνα. Συνέγραψαν συγγράμματα θαυμάσια, διαχρονικά, χρήσιμα, ωφέλιμα και κατάλληλα για κάθε εποχή!!!
Ήταν: φιλάνθρωποι!!! Ήταν κοινωνικοί αγωνιστές!!! Ήταν μαχητές του Καλού!!! Ήταν: λάτρεις του Ωραίου και του Αληθούς!!! Ήταν: παγκόσμιοι διανοητές!!! Ήταν: «εύγλωττοι» στο Λόγο, στο Βίο, στη Δράση!!!