Καθημερινή Αδέσμευτη Εφημερίδα

Η αναγνώριση της εθνικής αντίστασης από το ΠΑΣΟΚ

Έχουν παρέλθει 40 χρόνια από την πανηγυρική επικράτηση του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981. Τώρα που το πέρασμα του χρόνου επιτρέπει ψυχραιμότερες αποτιμήσεις, ο απολογισμός του έργου της  κυβέρνησης του ‘81 ξεπροβάλλει διόλου αμελητέος. Ένα από τα εμβληματικότερα νομοθετήματα της «κυβέρνησης της αλλαγής» ήταν και η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. 

Με πρόταγμα την ενότητα όλου του ελληνικού λαού ο πρωθυπουργός Α. Παπανδρέου τόνισε ότι «η κυβέρνηση της Ελλάδας επιτελεί σήμερα με ευλάβεια το καθήκον της» και κάλεσε τους Έλληνες να θυμηθούν «με σεβασμό, τιμή και συγκίνηση το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, το ΕΑΜ, το οποίο η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού είχε ακολουθήσει, την ΕΠΟΝ, τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, τον ΕΛΑΣ» χωρίς να ξεχνούν τη συμβολή των άλλων αντιστασιακών οργανώσεων όπως  του Ε∆ΕΣ, της ΕΚΚΑ, του 5/42, της ΠΕΑΝ, «μα και κάθε ανοργάνωτου και αυθόρμητου έλληνα πολίτη».

Ο νόμος 1285/1982 με τον οποίο αναγνωριζόταν η Αντίσταση αποτύπωνε θεσμικά το «τέλος της εθνικοφροσύνης»,  ξεπερνούσε σε συμβολικό επίπεδο το χωρισμό των Ελλήνων σε πολίτες πρώτης, δεύτερης και τρίτης κατηγορίας και επανέντασσε τους θεωρούμενους ως «εχθρούς του κράτους» στον εθνικό κορμό. Παρά τις έντονες αντιρρήσεις της ΝΔ – με εξαίρεση τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο  - το νοµοσχέδιο υπερψηφίσθηκε από τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ.

Εκτός από την αναγνώριση (και) των ΕΑΜικών οργανώσεων καθιερώθηκε ως ηµέρα εορτασµού της Εθνικής Αντίστασης η επέτειος της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάµου, ψηφίστηκε η ανέγερση µνηµείου στο Γοργοπόταµο (δεν υλοποιήθηκε ποτέ κεντρικά) και καταργήθηκαν τα νομοθετικά διατάγματα της δικτατορίας που ευνοούσαν τους πρώην Ταγµατασφαλίτες. Παράλληλα προβλέφθηκε η καταβολή σύνταξης στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και η επιτάχυνση της επιστροφής των πολιτικών προσφύγων από το εξωτερικό.  

Πολιτικά η πράξη της αναγνώρισης προσέδωσε στο ΠΑΣΟΚ το προφίλ της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης που μπορούσε να αντλήσει από τη δεξαμενή των χιλιάδων «ανώνυμων» αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης με το σύνθημα «ο αγώνας τώρα δικαιώνεται». Το ΠΑΣΟΚ ως εκφραστής ενότητας και συναίνεσης εμφανιζόταν ως ο συνεχιστής του ΕΑΜ. Ο εμφύλιος αποσιωπήθηκε. Η αντίσταση νοήθηκε ως εθνική και παλλαϊκή και εντάχθηκε στη μακραίωνη αντιστασιακή παράδοση του ελληνικού λαού. Για «χάριν της ομοψυχίας» δεν συμπεριλήφθησαν, ως όφειλε, οι συνεργάτες των κατακτητών στους αντίπαλους των αγωνιστών.

Η Λαμία, ως κέντρο της Αντίστασης τίμησε όσους αγωνίστηκαν για τη λευτεριά της πατρίδας μας. Οι επέτειοι του Γοργοποτάμου και της απελευθέρωσης της Λαμίας γιορτάζονται πανηγυρικά. Ανδριάντας του Άρη Βελουχιώτη και ηρώο Εθνικής Αντίστασης στήθηκαν σε κεντρικά σημεία. Ιδρύθηκε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης. Η περεταίρω ανάδειξη της ένδοξης αυτής περιόδου με τη μετεγκατάσταση και ανάδειξη του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης θα συμβάλλει ουσιαστικά όχι μόνο στο να μπει οριστικά το μετεμφυλιακό κράτος και όσα συμβολίζει στο «χρονοντούλαπο της Ιστορίας» αλλά και στην καταπολέμηση του νεο-φασισμού και την εμπέδωση της δημοκρατίας.

Δρ. Βασιλική Λάζου
ιστορικός