Το σκάνδαλο που ταράζει το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης

Επενδυτικά κεφάλαια, καταγγελίες για χειραγώγηση μετοχών και απώλειες δισεκατομμυρίων έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην τουρκική κεφαλαιαγορά, υποχρεώνοντας την κυβέρνηση να λάβει έκτακτα μέτρα

Σοβαρή αναστάτωση έχει προκαλέσει στην τουρκική οικονομία η κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, με τις αρχές να επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις μιας υπόθεσης που συνδέεται με επενδυτικά κεφάλαια, καταγγελίες για χειραγώγηση της αγοράς και απότομες μεταβολές στις τιμές μετοχών.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκονται επενδυτικά κεφάλαια που, σύμφωνα με τις τουρκικές αρχές και διεθνείς αναλύσεις, είχαν συγκεντρώσει μεγάλες θέσεις σε μετοχές συγκεκριμένων εταιρειών.

Η συγκέντρωση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την έντονη άνοδο των τιμών τους, δημιουργώντας παράλληλα υψηλές αποτιμήσεις για τα ίδια τα κεφάλαια. Η άνοδος προσέλκυσε νέους επενδυτές και νέα κεφάλαια, τροφοδοτώντας έναν κύκλο που τελικά άρχισε να αντιστρέφεται.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν η Pusula Portföy, ένας από τους διαχειριστές κεφαλαίων που βρίσκονται στο επίκεντρο της υπόθεσης, ανακοίνωσε ότι ορισμένα κεφάλαια δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως σε αιτήματα εξαγοράς επενδυτών. Η εξέλιξη προκάλεσε κύμα ανησυχίας και μαζικές αποσύρσεις, καθώς επενδυτές επιχείρησαν να ρευστοποιήσουν τις τοποθετήσεις τους.

Οι καταγγελίες για χειραγώγηση

Η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η Capital Markets Board (CMB), έχει ήδη προχωρήσει σε ποινικές αναφορές κατά 38 προσώπων, τα οποία αντιμετωπίζουν καταγγελίες για χειραγώγηση των μετοχών τριών εισηγμένων εταιρειών: της Katilimevim, της Gündoğdu Gıda και της Destek Finans Faktoring. Παράλληλα, επιβλήθηκε διετής απαγόρευση διαπραγμάτευσης στους εμπλεκομένους, ενώ αντίστοιχοι περιορισμοί επιβλήθηκαν και στην Pusula Portföy.

Η υπόθεση δεν περιορίζεται, ωστόσο, σε μεμονωμένες χρηματιστηριακές πράξεις. Οι τουρκικές αρχές ερευνούν ευρύτερα τη σχέση μεταξύ διαχειριστών κεφαλαίων και εταιρειών των οποίων οι μετοχές παρουσίασαν εξαιρετικά μεγάλες αυξήσεις. Σύμφωνα με το Reuters, παρά τις πρόσφατες μεγάλες απώλειες, οι μετοχές των τριών εταιρειών εξακολουθούν να εμφανίζουν πολύ υψηλές αποδόσεις από την αρχή του έτους.

Οι ανησυχίες είχαν αρχίσει να καταγράφονται ήδη πριν από την κορύφωση της κρίσης. Ο διεθνής πάροχος χρηματιστηριακών δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει τον Ιούνιο για πιθανή «συντονισμένη συναλλακτική συμπεριφορά», ενώ οι τουρκικές αρχές είχαν εντοπίσει από τα τέλη του 2025 κινήσεις στις τιμές ορισμένων μετοχών που δεν μπορούσαν εύκολα να εξηγηθούν από τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη των εταιρειών.

Έκτακτα μέτρα από την κυβέρνηση

Η ένταση της κρίσης ανάγκασε την Άγκυρα να κινητοποιήσει σειρά μέτρων. Οι τουρκικές αρχές έχουν προχωρήσει στο «πάγωμα» συναλλαγών σε κεφάλαια επτά εταιρειών διαχείρισης, ενώ έχει αποφασιστεί η εκκαθάριση περίπου 130-131 επενδυτικών κεφαλαίων που συνδέονται με την υπόθεση. Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει έως και τρεις μήνες, με τα έσοδα από τη ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων να επιστρέφονται στους επενδυτές ανάλογα με τις συμμετοχές τους.

Το μέγεθος της υπόθεσης είναι σημαντικό. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, τα υπό εκκαθάριση κεφάλαια αντιπροσωπεύουν επενδύσεις περίπου 17 δισ. δολαρίων, οι οποίες συνδέονται με περισσότερους από 300.000 επενδυτές και περίπου 500.000 λογαριασμούς.

Παράλληλα, η τουρκική κεντρική τράπεζα διευκόλυνε την πρόσβαση των τραπεζών σε ρευστότητα, με στόχο να περιοριστούν οι αναγκαστικές πωλήσεις και να αποτραπεί η μετάδοση της κρίσης στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το πρόβλημα παραμένει περιορισμένο σε συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς και δεν συνιστά συστημικό κίνδυνο. Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ δήλωσε ότι τα προβληματικά κεφάλαια αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% του συνολικού τομέα επενδυτικών κεφαλαίων.

Ισχυρό πλήγμα στο BIST 100

Η αναταραχή αποτυπώθηκε άμεσα στον βασικό δείκτη BIST 100 του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης. Ο δείκτης κατέγραψε μέσα στην εβδομάδα απώλειες περίπου 8%, στη χειρότερη εβδομαδιαία επίδοση από την αναταραχή του Μαρτίου 2025, προτού ανακάμψει κατά περίπου 3% την Πέμπτη μετά τα μέτρα των αρχών.

Η υπόθεση πλέον εξελίσσεται σε δοκιμασία όχι μόνο για τις συγκεκριμένες εταιρείες και τους επενδυτές τους, αλλά και για την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει την αξιοπιστία των κεφαλαιαγορών της. Οι αρχές καλούνται να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη χωρίς να προκληθεί ευρύτερη χρηματοπιστωτική αστάθεια, ενώ η έρευνα αναμένεται να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκαν οι μεγάλες αποτιμήσεις και ποιοι επωφελήθηκαν από την άνοδο των συγκεκριμένων μετοχών.

Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, με ποινικές έρευνες, περιορισμούς σε πρόσωπα και εταιρείες και διαδικασίες εκκαθάρισης κεφαλαίων να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.