ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Ι. ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ Του κ. Δημητρίου Θ. Νάτσιου, φιλόλογου

Του κ. Δημητρίου Θ. Νάτσιου,

φιλόλογου

Ο Ι. Ναός του Αγίου Δημητρίου: Είναι ναός του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Γεωργίου, αλλά είναι γνωστός ως ναός του Αγίου Δημήτριου.

Βρίσκεται στο μεσημβρινό σημείο της πόλης και είναι ένας από τους επιβλητικότερους ναούς της Λαμίας, αφού εντυπωσιάζει με το ύψος του και τις μεγάλες διαστάσεις του. Στο ίδιο σημείο υπήρχε στην προεπαναστατική περίοδο, αλλά και μετεπαναστατικώς μικρό, φτωχό και ταπεινό εκκλησάκι, το οποίο, σύμφωνα με γραπτές αρχειακές πηγές, ήταν νεκροταφείο και ναός του Αγίου Γεωργίου.

Ο ναΐσκος εκείνος κατέρρευσε και για αρκετά χρόνια στη θέση του υπήρχε εικονοστάσι (τα περί εικονοστασίου τα αναφέρει η παράδοση). Στο χώρο εκείνο ανεγέρθηκε άλλος ναός. Αλλά ας δοθή ο λόγος στον τοπικό Τύπο: «Προ ετών ου πολλών ο αείμνηστος Αλέξανδρος Βουλγαράκης, βοηθούμενος και υπό άλλων ευσεβών Λαμιέων, ανήγειρεν εν τη πόλει ημών επί οικοπέδου υπό του ιδίου δωρηθέντος τον Ι. Ναόν των Αγίων Μεγαλομαρτύρων Γεωργίου και Δημητρίου. Αιωνία η μνήμη των αειμνήστων τούτων κτητόρων. Αλλά η μικρά, τότε, ενορία ηυξήθη τόσον πολύ, ώστε ο επαρκών άλλοτε δια τας ανάγκας της ως άνω. Ι. Ναός να είναι σήμερον τελείως ανεπαρκής, να επείγη δε η ανέγερσις νέου τοιούτου ευρυτέρου...

Η ενοριακή επιτροπεία του ενοριακού Ι. Ναού των Καλτσάς Χ. Χριστόπουλος, Κ. Διαμαντόπουλος». Εδώ πρέπει να σημειωθούν τα εξής:

α) Όταν ο Αλέξανδρος Βουλγαράκης έκτισε τον ναό των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου εντός ιδικού του οικοπέδου, τότε το μικρό προεπαναστατικό εκκλησάκι δεν υπήρχε και στη θέση του υπήρχε μικρό εικόνισμα του Αγίου Γεωργίου, σύμφωνα με την παράδοση την οποία μνημονεύσαμε πιο πάνω, της οποίας παράδοσης πληροφοριοδότρια είναι η θυγατέρα του Αλεξάνδρου Βουλγαράκη κ. Κούλα Β. Κάϊλα – Βουλγαράκη. Εδώ δημιουργείται ένα ερωτηματικό: ο χώρος, όπου βρισκόταν ο προεπαναστατικός ναός του Αγίου Γεωργίου, τί έγινε μετά την κατάρρευσή του; Υπάρχει βάσιμη υπόθεση ότι ήταν μικρός και δεν επαρκούσε. Τούτο ανάγκασε τον Αλ. Βουλγαράκη να δωρίση ιδικό του οικόπεδο.

β) Σύμφωνα με εξακριβωμένες πληροφορίες όταν κτιζόταν ο ναός απ’ τον Βουλγαράκη, τότε οι καρραγωγείς της Λαμίας μετέφεραν δομικά υλικά (πέτρες, ασβέστη, κ.λπ.) και ζήτησαν να δοθή στον Ι. Ναό και το όνομα του Αγίου Δημητρίου, με αποτέλεσμα ο ναός να ανήκει σε δύο αγίους. Σήμερα είναι γνωστός ως ναός του Αγίου Δημητρίου.

Αλλά ας δούμε λεπτομερέστερα τις προσπάθειες που άρχισαν το 1935 για την ανέγερση του σημερινού ενοριακού ναού των Αγίων Δημητρίου και Γεωργίου: Χωρίς λοιπόν να κατεδαφισθή ο ναός, που έκτισε ο Βουλγαράκης, άρχισε να κτίζεται ο καινούργιος ναός. Εφημερίδα της Λαμίας αναφέρει τα εξής: «Οι ενοριακοί επίτροποι του Ι. Ναού των Αγίων Μεγαλομαρτύρων Γεωργίου και Δημητρίου προέβημεν εις τον καταρτισμόν σχεδίου ευρυχώρου καλλιτεχνικού Ναού, μέλλοντος να ανεγερθή εν τη ιδία θέσει περικλείων τον ήδη υπάρχοντα».

Τα «εγκαίνια» της θεμελιώσεως του νέου ναού έγιναν την Κυριακή, 2 Φεβρουαρίου 1936, η δε εφημερίδα «η Επαρχία» είχε ανακοινώσει τα εξής: «Την προσεχή Κυριακήν μετά την λειτουργίαν καθ’ ην θα χοροστατήση ο Σεβ. Μητροπολίτης Φθιώτιδος εις τον Ιερόν Ναόν των Αγίων Δημητρίου και Γεωργίου, θα γίνουν τα εγκαίνια της θεμελιώσεως του νέου μεγαλοπρεπούς Ιερού Ναού. Κατά την τελετήν προσεκλήθησαν και θα παραστώσιν άπασαι αι αρχαί της πόλεως, εις την οποίαν τελετήν προσκαλούνται και άπαντες οι ευσεβείς Χριστιανοί».

Τα σχέδια του ναού έχουν καταχωρισθεί στα φύλλα της «Επαρχίας» της 3ης Σεπτεμβρίου 1935 και 30ης Ιανουαρίου 1936, ίσως και αλλού. Σώζεται και φωτογραφία απ’ τον αγιασμό της θεμελίωσης του ναού. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές εργασίες προς αποπεράτωση του ναού –ίσως και κάποια διαπλάτυνση και ανακατασκευή- έγιναν στη δεκαετία 1950-1960, για να συνεχισθούν κι αργότερα. Για μικρό χρονικό διάστημα (1980-1982) ήταν, άτυπα, Μητροπολιτικός ναός, λόγω των εργασιών που γίνονταν στο ναό της «Ευαγγελιστρίας».

Είναι ρυθμού τρίκλιτης Βασιλικής μετά τρούλλου, μεγαλοπρεπής και επιβλητικός. Τέλος ενοριακός ναός έγινε το Σεπτέμβριο μήνα του 1929. Είναι μια από τις πολυπληθέστερες ενορίες της Λαμίας.

Επομένως ο σημερινός Ι. Ναός του Αγίου Δημητρίου είναι το τρίτο κτίσμα στην ιστορία του.

Βιβλιογραφία:
•     Νάτσιος Θ. Δημήτριος: «Τα νεκροταφεία της Λαμίας, 1835-1857», Λαμία 1985.
•     Νάτσιος Θ. Δημήτριος – Νάτσιου Δ. Βαρβάρα: «Ο Μητροπολιτικός Ναός της Λαμίας», «Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου», Λαμία 2003.
•     Ραφαηλίδης Νεόφυτος: «Ιερός Ναός των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου Λαμίας», Λαμία 2008.