Μουσειο…λόγος : «Η νέα εποχή των μουσείων»

Γράφει η Ηλιάνα Ζιώγα,

Μουσειολόγος - Σύμβουλος Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Το 2022 είναι η χρονιά που η ανθρωπότητα ευελπιστεί να αφήσει πίσω της την πανδημία. Οι χρονιές που πέρασαν όμως, παρ’όλες τις δυσκολίες ήταν δημιουργικές στον τομέα του πολιτισμού, γεγονός που αποδεικνύεται από τα σημαντικά μουσεία που πρόκειται να ανοίξουν για πρώτη φορά της πύλες τους σε όλο τον κόσμο. Τα μουσεία αυτά θα πρωτοπορήσουν ως προς την αρχιτεκτονική, τη θεματική, τη διαχείριση και τη βιωσιμότητα τους. Για να επιφέρουν θετικές και ριζικές αλλαγές στις χώρες και στις κοινότητες στις οποίες βρίσκονται, σχεδιάστηκαν λαμβάνοντας υπόψη τις εξής παραμέτρους όπως τη δύναμη της βιωσιμότητας, τη δύναμη της καινοτομίας στην ψηφιοποίηση και την προσβασιμότητα, τη δύναμη της κοινωνικής συνοχής μέσω της εκπαίδευσης, παράμετροι που απασχολούν επιστήμονες και επαγγελματίες μουσείων σε όλο τον κόσμο.

Ξεκινώντας με το πολυσυζητημένο «Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο στη Γκίζα», αναμένεται να είναι το μεγαλύτερο μουσείο του κόσμου αναφορικά με τη θεματική που αναπτύσσει και τη πλούσια συλλογή του, η οποία περιλαμβάνει περισσότερα από 50.000 αντικείμενα αφιερωμένα στον αιγυπτιακό πολιτισμό. Είναι αξιοσημείωτο να αναφερθεί ότι τα 20.000 αντικείμενα θα εκτεθούν για πρώτη φορά στο κοινό και 5.000 εκθέματα θα εκτεθούν σε ειδικές αίθουσες παρουσιάζοντας τη ζωή των Φαραώ στην καθημερινότητα τους, «ένα μυστήριο που απασχολεί» τους λάτρεις της αιγυπτιακής ιστορίας.

Στη συνέχεια στην Αμερική, στη χώρα με τα πολλά και ίσως «περίεργα» μουσεία, θα ξεκινήσει τη λειτουργία του ένα πραγματικά ενδιαφέρον μουσείο για την ιστορία του μουσικού θεάτρου. Το Μουσείο του Μπρόντγουεϊ στη Νέα Υόρκη θα είναι το πρώτο μουσείο αφιερωμένο στην πιο διάσημη θεατρική συνοικία του κόσμου.

Η έκθεση θα περιλαμβάνει την ιστορία του μουσικού θεάτρου, τον τρόπο οργάνωσης και υλοποίησης μίας παράστασης στο Μπρόντγοϋει. Οι επισκέπτες με λίγα λόγια θα έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν μια μοναδική εμπειρία «κοιτάζοντας πίσω από την αυλαία», παρατηρώντας πως λειτουργούν τα σκηνικά και πως ερμηνεύουν το ρόλο τους οι ηθοποιοί για να «ανέβει» το υψηλού επιπέδου υπερθέαμα.

Στο Χονγκ Κονγκ θα ανοίξει τις πύλες του «Το Μουσείο του Ανακτόρων», το οποίο όπως έχει δημοσιευτεί θα περιλαμβάνει αντικείμενα προερχόμενα από την «Απαγορευμένη Πόλη του Πεκίνου».

Είναι σημαντικό ότι το μουσείο, από το στάδιο κιόλας του σχεδιασμού, έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά, καθώς θα προσφέρει ειδικά προγράμματα και διαδραστικές εμπειρίες.

Μία από τις πρώτες εκθέσεις του μουσείου, όπως έχει ανακοινωθεί, θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με το Μουσείο του Λούβρου, γεγονός που αποδεικνύει ότι αναμένεται να πραγματοποιήσει σημαντικές διεθνείς συνεργασίες με άλλα σημαντικά μουσεία του κόσμου και να προσφέρει στο κοινό ξεχωριστές εμπειρίες.

Το νέο Εθνικό Μουσείο της Νορβηγίας στο Όσλο, το «Nasjonalmuseet», θα αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία της Ευρώπης. Το Μουσείο θα συγκεντρώσει τις συλλογές τριών μεγάλων νορβηγικών ιδρυμάτων, της Εθνικής Πινακοθήκης, του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και του Μουσείου Διακοσμητικών Τεχνών και Σχεδίου.

Στο Σίδνεϊ, η επέκταση της Εθνικής Πινακοθήκης της Νέας Νότιας Ουαλίας αποτέλεσε ανάγκη για την παρουσίαση των εκθεμάτων και του πάρκου που το περιβάλει με μια νέα σύγχρονη προσέγγιση. Η Πινακοθήκη Τέχνης της Νέας Νότιας Ουαλίας (AGNSW), ιδρύθηκε το 1872 βρίσκεται στο Σίδνεϊ και είναι το σημαντικότερο δημόσιο μουσείο και ένα από τα πιο σημαντικά στην Αυστραλία. Η έκθεση περιλαμβάνει αυστραλιανά έργα τέχνης, τα οποία περιλαμβάνουν και έργα Αβορίγινων, ευρωπαϊκή και ασιατική τέχνη.

Το Μουσείο του Cluny στο Παρίσι, γνωστό και ως «Μουσείο του Μεσαίωνα», το οποίο βρίσκεται στο Καρτιέ Λατέν και αποτελείται από δυο κτίρια, το «frigidarium» μέσα στις Θέρμες του Κλινί, και το «Hôtel de Clunyτο», δεν είναι νέο μουσείο αλλά ανακαινίζεται για να υποδεχθεί το κοινό. Η ανακαίνιση κρίθηκε απαραίτητη σύμφωνα με τη διοίκηση του Μουσείου «εξαιτίας της έλλειψης ορατότητας του κτιρίου σε ένα πυκνό αστικό περιβάλλον και της προβληματικής προσβασιμότητας».

Παράλληλα με τις εργασίες προσβασιμότητας πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης του γοτθικού παρεκκλησίου και των γαλλορωμαικών ιαματικών λουτρών, άλλαξε επίσης η θεματική προσέγγιση της κύριας έκθεσης από μεμονωμένες θεματικές ενότητες σε χρονολογική και θεματική διάρθρωση.

Η συλλογή και η δωρεά 9.000 αντικείμενων στην πόλη της Γλασκώβης το 1944 από τον μεγιστάνα της ναυτιλίας Sir William Burrell και τη σύζυγό του είναι η αφορμή για την ίδρυση του νέου μουσείου της Συλλογής Burrell στη Γλασκώβη. Το νέο μουσείο φιλοξενεί 9.000 έργα τέχνης και ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στην παγκόσμια ιστορία 6.000 ετών. Η συλλογή περιέχει εκθέματα από όλο τον κόσμο από διάφορες περιόδους της εξέλιξης της ανθρωπότητας, σημαντικές συλλογές κινεζικής τέχνης, αντικείμενα από αρχαίους πολιτισμούς, όπως ρωμαϊκή γλυπτική και αιγυπτιακή κεραμική, εκθέματα από την εποχή του Μεσαίωνα, πίνακες γνωστών καλλιτεχνών του 19ου αιώνα κά.

Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η ίδρυση ή επαναλειτουργία των παραπάνω μουσείων δημιουργεί μια νέα οπτική στα παγκόσμια μουσειακά και τουριστικά ζητήματα. Ο τουρισμός αποτελεί μία από τις βασικές πηγές εσόδων σε πολλές περιοχές του κόσμου όπως και στην Ελλάδα, τα μουσεία, οι πολιτιστικοί οργανισμοί και οι χώροι πολιτιστικής κληρονομιάς ανέκαθεν αποτελούν παραδοσιακά τα πιο δημοφιλή σημεία ενδιαφέροντος για τους τουρίστες, είτε προέρχονται από το εσωτερικό είτε από το εξωτερικό.

 Οι νέοι φορείς ευελπιστούν να διαδραματίσουν κομβικό ρόλο στον τομέα του πολιτιστικού τουρισμού στις χώρες στις οποίες ανήκουν, αλλά να παρέχουν επίσης όχι μόνο διαφύλαξη και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά επιπλέον να δημιουργήσουν πολυεπίπεδες εμπειρίες στο κοινό. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα στα μουσεία να ενδυναμώσουν τον ξεχωριστό τους ρόλο και να διεισδύσουν δυναμικά στα τουριστικά πράγματα.

Τα μουσεία περισσότερο από ποτέ κατανοούν τις νέες ανάγκες των τουριστών και δημιουργούν την ευκαιρία για ξεχωριστές εμπειρίες προσαρμοσμένες στα στοιχεία της τοπικής κοινωνίας, με σκοπό την αύξηση της επισκεψιμότητας και την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.