Η εξειδίκευση των μέτρων της ΔΕΘ από το Υπουργείο Οικονομικών: Ποιοι κερδίζουν και πόσα

Σε αναλυτική εξειδίκευση των οικονομικών μέτρων που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης προχώρησε σήμερα, Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μαζί με τον αναπληρωτή υπουργό Νίκο Παπαθανάση και τους υφυπουργούς Θάνο Πετραλιά και Δημήτρη Μαρκόπουλο, παρουσίασαν αναλυτικά τα μέτρα ανά κατηγορία φορολογουμένων και δικαιούχων, δίνοντας παράλληλα συγκεκριμένα παραδείγματα για το όφελος που προκύπτει για νοικοκυριά, εργαζομένους, συνταξιούχους, αγρότες, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις.

Η εξειδίκευση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο δημοσιονομικό αποτύπωμα των παρεμβάσεων. Τα νέα μέτρα, τα οποία δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί, έχουν κόστος 605 εκατ. ευρώ για το 2026 και 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, ενώ η ετήσια δημοσιονομική τους επίπτωση αυξάνεται σταδιακά και φτάνει τα 3,6 δισ. ευρώ έως το 2030. Αν προστεθούν και τα μέτρα που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη αποδοθεί πλήρως στους δικαιούχους, το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα των παρεμβάσεων που παρουσιάστηκαν σήμερα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: σημαντική αλλαγή στα τεκμήρια

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες. Από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027, καταργούνται για τους συνεπείς επαγγελματίες οι προσαυξήσεις στον υπολογισμό του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που προκύπτουν από τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία προσωπικού.

Το μέτρο αφορά όσους πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις φορολογικής και ασφαλιστικής συνέπειας και έχει ως στόχο να περιορίσει την επιβάρυνση που δημιουργεί το υφιστάμενο σύστημα τεκμαρτού εισοδήματος.

Παράλληλα, από το φορολογικό έτος 2027 μειώνεται η προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις από 55% σε 50%. Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται σταδιακή μείωση της προκαταβολής κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες κάθε χρόνο, μέχρι να φτάσει στο 50%, από 80% σήμερα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το συνολικό φορολογικό όφελος από τις παρεμβάσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες υπολογίζεται σε περίπου 572 εκατ. ευρώ.

Αγρότες: μηδενικός φόρος έως τα 20.000 ευρώ

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρέμβαση για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Για εισόδημα έως 20.000 ευρώ προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής. Το μέτρο αφορά περίπου 47.000 παραγωγούς, με το μέσο ετήσιο όφελος να υπολογίζεται σε περίπου 1.540 ευρώ.

Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να μειώσει το φορολογικό βάρος σε έναν κλάδο που αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος παραγωγής και ταυτόχρονα να ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα των αγροτικών νοικοκυριών.

Τρίτεκνοι και πολύτεκνοι

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις οικογένειες με παιδιά, στο πλαίσιο της δημογραφικής πολιτικής. Για τις τρίτεκνες οικογένειες μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ από το 2027.

Με βάση τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν, το ετήσιο όφελος για τις οικογένειες με τρία παιδιά μπορεί να φτάσει σημαντικά ποσά, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος. Για τις πολύτεκνες οικογένειες, το όφελος εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 620 έως 1.800 ευρώ ετησίως.

Η φορολογική πολιτική συνδέεται έτσι ευθέως με την προσπάθεια αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να μειώσει το φορολογικό κόστος που επωμίζονται οι οικογένειες με περισσότερα παιδιά.

Συνταξιούχοι: 400 ευρώ και αυξήσεις συντάξεων

Για τους συνταξιούχους, επιβεβαιώθηκε η αύξηση της μόνιμης ετήσιας ενίσχυσης Νοεμβρίου στα 400 ευρώ, από 300 ευρώ που προβλεπόταν προηγουμένως. Παράλληλα, διευρύνεται η περίμετρος των δικαιούχων.

Σημαντική είναι επίσης η αλλαγή που αφορά τις συντάξεις αναπηρίας, καθώς καταργούνται τα ηλικιακά όρια που ίσχυαν για τη συγκεκριμένη κατηγορία. Οι συντάξεις θα συνεχίσουν, παράλληλα, να αυξάνονται με βάση τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη, χωρίς τον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς.

Δημόσιοι υπάλληλοι και ιδιωτικός τομέας

Στο εισόδημα των εργαζομένων έρχεται να προστεθεί η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών στον ιδιωτικό τομέα κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Η παρέμβαση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια αύξησης του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων.

Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε η θεσμοθέτηση μόνιμης ενίσχυσης 500 ευρώ ως επίδομα Χριστουγέννων για τους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μέτρα του πακέτου, καθώς επαναφέρει, έστω με διαφορετική μορφή και ύψος, μια πρόσθετη ετήσια ενίσχυση για τους εργαζομένους στο Δημόσιο.

Κατώτατος μισθός στα 1.000 ευρώ

Το οικονομικό επιτελείο παρουσίασε και το χρονοδιάγραμμα για την αύξηση του κατώτατου μισθού. Από τα 920 ευρώ σήμερα, προβλέπονται δύο αυξήσεις: μία τον Απρίλιο του 2027 και μία τον Ιανουάριο του 2028, ώστε ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 1.000 ευρώ.

Για εργαζόμενους που δικαιούνται τρεις τριετίες, το ποσό μπορεί να φτάσει τα 1.300 ευρώ. Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου, η συνολική ονομαστική αύξηση του κατώτατου μισθού από το 2021 έως το 2028 θα ανέλθει σε 54%. Η αύξηση δεν επηρεάζει μόνο τους αμειβόμενους με τον κατώτατο μισθό, αλλά συμπαρασύρει και παροχές που συνδέονται με αυτόν, όπως το επίδομα ανεργίας και το επίδομα μητρότητας.

Επιχειρήσεις και επενδύσεις

Σημαντικές είναι οι παρεμβάσεις και για τις επιχειρήσεις. Το τέλος επιτηδεύματος καταργείται από το 2027 στην περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη, ενώ στην Αττική προβλέπεται μείωση κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργηση το 2029.

Παράλληλα, θεσπίζονται επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αποσβένουν τις συγκεκριμένες επενδύσεις σε έξι χρόνια αντί για δέκα, γεγονός που μειώνει το φορολογικό βάρος στα πρώτα χρόνια μιας επένδυσης και δημιουργεί κίνητρο για ανανέωση του παραγωγικού εξοπλισμού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Με τη μόχλευση από το τραπεζικό σύστημα, η συνολική χρηματοδότηση που εκτιμάται ότι θα κινητοποιηθεί φτάνει τα 5 δισ. ευρώ.

Στέγαση, ΕΝΦΙΑ και δημόσιες επενδύσεις

Στο σκέλος της ακίνητης περιουσίας, επιβεβαιώθηκε η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ από το 2027 για κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, με ειδικό όριο 2.200 κατοίκων για τη Δυτική Μακεδονία. Πρόκειται για μέτρο που αφορά κυρίως την περιφέρεια και τους μικρούς οικισμούς, με στόχο να στηριχθεί η παραμονή του πληθυσμού και να μειωθεί το κόστος κατοχής ακίνητης περιουσίας.

Παράλληλα, ενισχύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Οι συνολικοί πόροι για το 2026 ανέρχονται σε 16,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 7,2 δισ. προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Από το 2027, καθώς περιορίζεται σταδιακά η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, αυξάνονται οι εθνικοί και συγχρηματοδοτούμενοι πόροι, με το σύνολο να διαμορφώνεται στα 11 δισ. ευρώ το 2027, 12,2 δισ. το 2028, 13,2 δισ. το 2029 και 14,2 δισ. ευρώ το 2030.

Το συνολικό οικονομικό σχέδιο έως το 2030

Το οικονομικό επιτελείο επιχείρησε να παρουσιάσει τις παρεμβάσεις όχι ως ένα αποσπασματικό πακέτο παροχών αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου με ορίζοντα το 2030. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έθεσε τρεις βασικούς άξονες: τη μείωση του δημόσιου χρέους, την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Στους στόχους για το 2030 περιλαμβάνονται ΑΕΠ άνω των 310 δισ. ευρώ, μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης στα 1.800 ευρώ και επενδύσεις άνω του 20% του ΑΕΠ. Παράλληλα, στόχος είναι το δημόσιο χρέος να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029 και κάτω από το 110% το 2031.

Το βασικό μήνυμα της σημερινής εξειδίκευσης ήταν επομένως ότι το πακέτο της ΔΕΘ δεν εξαντλείται στις άμεσες φορολογικές ελαφρύνσεις. Αποτελεί ένα πολυετές πρόγραμμα που συνδυάζει μειώσεις φόρων, αυξήσεις εισοδημάτων, παρεμβάσεις στη στέγαση, ενίσχυση των επενδύσεων, στήριξη των οικογενειών και προσπάθεια μείωσης του ενεργειακού κόστους.

Η μεγαλύτερη δημοσιονομική επίπτωση των νέων μέτρων θα εμφανιστεί σταδιακά: από 605 εκατ. ευρώ το 2026 στα 2,2 δισ. ευρώ το 2027 και έως τα 3,6 δισ. ευρώ ετησίως μέχρι το 2030. Σε συνδυασμό με τις ήδη θεσμοθετημένες αλλά μη αποδοθείσες παρεμβάσεις, το συνολικό ετήσιο κόστος διαμορφώνεται σε περίπου 1,54 δισ. ευρώ το 2026 και 5 δισ. ευρώ το 2027, με προοπτική να φτάσει τα 9 δισ. ευρώ το 2030.

Έτσι, η σημερινή παρουσίαση του οικονομικού επιτελείου έδωσε την αριθμητική και τεχνική διάσταση των εξαγγελιών του πρωθυπουργού. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η νομοθέτηση των μέτρων και, κυρίως, η εφαρμογή τους, ώστε οι φορολογικές ελαφρύνσεις και οι αυξήσεις εισοδήματος που παρουσιάστηκαν στη ΔΕΘ να μετατραπούν σε πραγματικό όφελος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.