Αριθμός Πιστοποίησης: Μ.Η.Τ. 242014
ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
«Για να καταλάβουμε τι πρέπει να μπει σε μια εφημερίδα, οφείλουμε, όπως λένε στις άλλες συντακτικές ομάδες, να ορίσουμε την ατζέντα. (…) Δεν είναι οι ειδήσεις που φτιάχνουν την εφημερίδα, αλλά η εφημερίδα που φτιάχνει τις ειδήσεις. Και αν ξέρεις να συνδυάσεις τέσσερις διαφορετικές ειδήσεις, σημαίνει ότι προτείνεις στον αναγνώστη και μια πέμπτη είδηση. Να μια προχθεσινή εφημερίδα, όλα στην ίδια σελίδα: Μιλάνο, ρίχνει το νεογέννητο στο WC· Πεσκάρα, ο αδελφός δεν έχει σχέση με τον θάνατο του Ντάβιντε· Αμάλφι, κατηγορεί για απάτη την ψυχολόγο στην οποία εμπιστεύθηκε την ανορεξική κόρη της· Μπουσκάτε, βγαίνει από το αναμορφωτήριο ύστερα από δεκατέσσερα χρόνια το παιδί που στα 15 του σκότωσε έναν 8χρονο. Οι τέσσερις ειδήσεις εμφανίζονται όλες στην ίδια σελίδα και ο τίτλος της σελίδας είναι: ‘’Κοινωνία Παιδί Βία’’. (…) Τι ήθελε να μας πει η εφημερίδα μ’ αυτή τη σελίδα; Ίσως τίποτα σκόπιμο. (…) Αλλά στην πραγματικότητα, η εφημερίδα μάς μεταφέρει μια ιδέα, ένα συναγερμό, μια προειδοποίηση. (…) Και εν πάση περιπτώσει, σκεφτείτε τον αναγνώστη: η καθεμία απ’ αυτές τις ειδήσεις χωριστά θα τον άφηνε αδιάφορο, αλλά όλες μαζί τον αναγκάζουν να μείνει στην σελίδα. Καταλάβατε;».
Καταλάβαμε Ουμπέρτο Έκο. Καταλάβαμε πώς λειτουργούν τα δημοσιογραφικά «πιστόλια», όπως τόσο γλαφυρά τα περιέγραψες στο «Φύλλο μηδέν» (Ψυχογιός, 2015). Όμως, καταλάβαμε κάτι ακόμη: Πριν καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα, πρέπει πάντα να έχουμε βεβαιωθεί ότι οι προκείμενες που μας οδήγησαν σ’ αυτό έχουν ορθή βάση.
Τι εννοώ; Ας δούμε τα γεγονότα. Από τις 30/8 μέχρι και τις 2/10 2023 το «Κοινωνικό» ρεπορτάζ του ΝΕWS 24/7 δημοσίευσε μεταξύ άλλων τα εξής: «Θεσσαλονίκη: Άγρια επίθεση κατά 13χρονης – Έσβησαν τσιγάρο στο στήθος της», «Ρόδος: Άγριος ξυλοδαρμός 13χρονης μαθήτριας από δύο 15χρονες», «Κηφισιά: Μία σύλληψη για την συμπλοκή μεταξύ ανηλίκων», «Σοκ στο Λασίθι: Ασέλγεια σε 6χρονο από έναν 9χρονο και έναν 8χρονο», «Χανιά: Νέο περιστατικό ξυλοδαρμού 13χρονου σε ίντερνετ καφέ», «Ναύπλιο: Ελεύθεροι οι ανήλικοι οπαδοί που επιτέθηκαν σε 15χρονο – Στον εισαγγελέα ο πατέρας των δύο».
Είναι αλήθεια πως οι τίτλοι των ειδήσεων σοκάρουν, προκαλώντας ηθικό πανικό, χωρίς βέβαια την επιτήδευση του συντάκτη, όπως στο βιβλίο του Έκο. Είναι επίσης αλήθεια ότι όλα δείχνουν πως έχουμε αυξητική τάση στη βία από και προς ανήλικους, τουλάχιστον σε σχέση με παλιότερα.
Είναι όμως έτσι;
«Προσωπικά είμαι επιφυλακτικός», λέει στο Magazine ο Γιώργος Νικολαΐδης, Ψυχίατρος, διδάκτορας Επιδημιολογίας και Διευθυντής της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού. Στη συνομιλία που είχα μαζί του, ο κύριος Νικολαΐδης εξήγησε την επιφυλακτικότητά του λέγοντας πως «υπάρχει αυτό το διάστημα μια χρονική σύμπτωση σε πάρα πολλές χώρες της Ευρώπης όπου στήνεται ένα γαϊτανάκι ανακοινώσεων περί έξαρσης της εγκληματικότητας κάθε είδους. Πάρτε για παράδειγμα τη Σουηδία, ο πρωθυπουργός της οποίας βγήκε και εξήγγειλε εν πολλοίς την εμπλοκή του στρατού σε ενέργειες πάταξης του εγκλήματος. Εμένα μου φαίνεται ως μια σκοπούμενη ενέργεια από την πλευρά του μέσα από την οποία ίσως αποσκοπεί στην δημιουργία ενός κλίματος φόβου, παρά ο,τιδήποτε άλλο».
Για τον έμπειρο ψυχίατρο και ακαδημαϊκό άλλη μια αιτία- πηγή των επιφυλάξεών του είναι ο φόβος. Οι κοινωνίες που τις φοβίζουν «βγάζουν περισσότερη βία», αναφέρει χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας πως «μια κοινωνία που θα την φοβίσουν ότι υπάρχουν παντού κίνδυνοι με μαχαιροβγάλτες έτοιμους να επιτεθούν, θα είναι μια κοινωνία στην οποία τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νέοι θα ασκούν περισσότερη βία. Υπό αυτήν την έννοια η τρομοκρατία και ο ηθικός πανικός δεν βοηθά κανέναν· κυρίως δεν βοηθά στη μείωση της διαπροσωπικής βίας ανάμεσα στα παιδιά και τους έφηβους. Οπότε είμαι διπλά επιφυλακτικός σε όλη αυτήν την φιλολογία που έχει αρχίσει να ξετυλίγεται όχι μόνο στα ελληνικά Μέσα, αλλά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο».
“ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΟΚΑΡΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΠΛΕΟΝ ΣΤΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΡΙΟΤΗΤΑ.”
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει αυξητική τάση σε βάθος χρόνου, ρωτώ τον συνομιλητή μου. Η απάντηση ήταν αρνητική καθώς, σύμφωνα με τον ίδιο, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ειπωθεί «ότι την τελευταία δεκαετία, δεκαπενταετία δεν παρατηρείται αύξηση της διαπροσωπικής βίας ανάμεσα στα παιδιά. Ωστόσο, πρέπει να ειπωθεί ότι εκτός από το ποσοτικό μέγεθος υπάρχει και το ποιοτικό. Αυτό που σοκάρει περισσότερο πλέον στα περιστατικά είναι η αγριότητα».
ΜΕ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ
Αυτή την αγριότητα περιγράφει η μελέτη που δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σύμφωνα με την οποία, σε παγκόσμια κλίμακα:
- Οι ανθρωποκτονίες αποτελούν την 4η κύρια αιτία θανάτου νέων ανθρώπων ηλικίας 10-29 και σε ποσοστό 83% των ανθρωποκτονιών θύματα είναι άνδρες. Επίσης σε όλες τις χώρες η συντριπτική πλειοψηφία των δραστών είναι άνδρες.
- Για κάθε νεαρό άτομο που δολοφονείται, πολλοί περισσότεροι υφίστανται σοβαρούς τραυματισμούς που απαιτούν νοσηλεία.
- Ένα ποσοστό 3-24% γυναικών αναφέρουν πως η πρώτη τους σεξουαλική εμπειρία έγινε με εξαναγκασμό.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι όταν η βία μεταξύ των νέων δεν οδηγεί στον θάνατο, έχει μακροπρόθεσμες και συχνά μόνιμες συνέπειες τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία των εμπλεκόμενων νέων, επισημαίνεται στην κατακλείδα των συμπερασμάτων.
Ερχόμενοι στα καθ’ ημάς, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η νεανική παραβατικότητα στη χώρα μας παρέμενε σε σχετικά σταθερά επίπεδα για δεκαετίες. Ενδεικτικά να αναφερθεί ότι βάσει των δημοσιευμένων στατιστικών στοιχείων της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων του Υπουργείου Δημοσίας Τάξης (Προστασίας του Πολίτη), κατά τη δεκαετία 1990-1999 η νεανική παραβατικότητα δεν παρουσίαζε μια σταδιακά ανοδική ροπή. Ακόμη και αν η συμμετοχή των ανηλίκων στην εγκληματικότητα κινούνταν στο 12.9% το 1990 και ανήλθε σε 16.7% το 1999, ωστόσο παρέμεινε σταθερά χαμηλότερα από τα επίπεδα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΩΝ ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ
Η κατάσταση αυτή φαίνεται να αλλάζει μετά την είσοδο της χώρας στην μνημονιακή μέγγενη. «Θεωρώ ότι η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τη μορφή και την ένταση της σύγχρονης παραβατικότητας των ανηλίκων, εφόσον έχει επηρεάσει πάρα πολύ τη λειτουργία της οικογένειας και γενικότερα τη λειτουργία του κοινωνικού ιστού», επισημαίνει σε σχετικό άρθρο η επιμελήτρια ανηλίκων – κοινωνική λειτουργός, MΔΕ Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, κ. Αφροδίτη Μαλλούχου.
Με παρόμοιο τρόπο απαντά και ο κύριος Νικολαΐδης, ρωτώντας με αφοπλιστικά: «Τα παιδιά που σήμερα είναι 15χρονών, τι έχουν να θυμούνται από τη ζωή τους;». Για να συνεχίσει: «Το μόνο που έχουν να θυμούνται είναι: Κίνδυνος- Απειλή, τίποτα άλλο. Η οικονομική κρίση που οδήγησε στην καταστροφή τόσο σε συλλογικό, όσο και σε ατομικό επίπεδο. Μετά, η υγειονομική κρίση όπου ξαφνικά ο ‘’άλλος’’ μετατράπηκε σε απειλή. Ας σκεφτούμε λίγο την αλληλουχία. Ας σκεφτούμε επίσης τις προοπτικές αυτών των παιδιών. Καμία προσδοκία βελτίωσης των όρων ζωής. Το μόνο που υπάρχει είναι η ανάγκη να σωθούν από αυτό που έρχεται, μάλιστα σε ατομικό επίπεδο, καθώς δεν υπάρχει κάποια έννοια συλλογικής αναπαράστασης, μέσα από την οποία να δουν ότι οι άλλοι άνθρωποι είναι μέρος της λύσης των προβλημάτων κι όχι πρόβλημα. Σε αυτό το συγκείμενο έρχεται ο 15χρονος το 2023 και επιδεικνύει μία σκληρή, ανάλγητη στον άλλο συμπεριφορά. Δεν θα έπρεπε να μας ξενίζει».
ΠΗΓΗ NEWS247.GR
