ΟΙ ΦΘΙΩΤΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥΣ

Γράφει
ο Θανάσης Ν. Καραγιάννης

 Αριθ. 2

Δυο νέα βιβλία του Φιλολόγου Δημητρίου Θ. Νάτσιου

1.    Αριστερές και Αντιστασιακές Εφημερίδες της Λαμίας

και της ευρύτερης περιοχής (1932-1947)

Ιδιωτική έκδοση, Λαμία 2025, σχ. 17 Χ 24,5 εκατ., σελ. 82

Ο Δημ. Θ. Νάτσιος είναι φιλόλογος, πρ. Προϊστάμενος στα «Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχεία Νομού Φθιώτιδας», διευθυντής της ετήσιας φιλολογικής έκδοσης «ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ» (1980-2021, 42 τόμοι) και  δεινός ιστοριοδίφης, πολυγραφότατος συγγραφέας. Ερευνά, «προ αμνημονεύτων χρόνων», τον τοπικό τύπο της Λαμίας και της Φθιώτιδας, κυρίως, και αναδεικνύει αποκαλυπτικά ιστορικά στοιχεία για την περιοχή, με εμβρίθεια, επιστημονική τεκμηρίωση και πάθος. Συγκεκριμένα, πέρασαν 55 περίπου χρόνια και έχει εκδώσει 60 βιβλία.

Στο παρόν πόνημά του προσφέρει ένα πλήθος ιστορικών στοιχείων για δεκάδες αριστερές και αντιστασιακές εφημερίδες, οι οποίες κυκλοφόρησαν στη Λαμία και στην ευρύτερη περιοχή κατά το διάστημα 1932-1947.

Ενδεικτικά αναφέρω την πρώτη αριστερή εφημερίδα, που κυκλοφόρησε στη Λαμία: «ΣΠΙΘΑ», Όργανο του ΚΚΕ, η οποία κυκλοφόρησε στον Μεσοπόλεμο.

Επίσης, κατά την περίοδο της Κατοχής κυκλοφόρησαν οι εφημερίδες: «Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΦΕΡΑΙΟΥ», της Ένωσης Νέων Αγωνιστών Ρούμελης (Ε.Ν.Α.Ρ.) (1943), «ΠΑΛΗ», Όργανο της Κομμουνιστικής Οργανώσεως Λαμίας (1943), «ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ», Όργανο της Επιτροπής πόλεως Ε.Α. (1943), «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΡΟΥΜΕΛΗ», Όργανο της Επιτροπής πόλεως του Ε.Α.Μ. Λαμίας, (1943), «ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΦΕΡΑΙΟΥ», Όργανο του Συμβουλίου Περιοχής Στερεάς Ελλάδας, της Ε.Π.Ο.Ν. (1944), «ΕΜΠΡΟΣ», Όργανο του Συμβουλίου πόλης Λαμίας (1943), «ΛΟΚΡΙΔΑ», Όργανο της Επαρχιακής Επιτροπής Λοκρίδας του Ε.Α.Μ. (1944), «ΡΟΥΜΕΛΗ» (1923-1977), Καθημερινό Όργανο του Ε.Α.Μ. Ανατολικής Στερεάς (1944-1946), αλλά και μετά την Κατοχή:  «ΠΡΩΤΟΠΟΡΑ ΝΙΑΤΑ», Όργανο του Συμβουλίου Περιοχής Στερεάς (1945), «ΛΑΜΙΑΚΗ ΦΩΝΗ», την οποία εξέδιδε ο Λαμιώτης  Κομμουνιστής Αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και συγγραφέας Δημ. Κ. Κάιλας (1919-2005), (1946-1947) και άλλες.

Ο συγγραφέας διακρίνεται για την επιμέλεια με την οποία τακτοποίησε στο βιβλίο το υλικό του. Επίσης, για τη μεθοδικότητά του όσον αφορά την ερευνητική του δουλειά. Η μακροχρόνια ενασχόλησή του με την ιστοριοδιφία τον αναδεικνύει έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές και μελετητές ιστορικών θεμάτων της Λαμίας, της Φθιώτιδας και της ευρύτερης περιοχής (Θεσσαλία κ.ά.)

Πρόκειται για βιβλίο αναφοράς, ιστορικής γνώσης και αυτογνωσίας, ιδιαίτερα χρήσιμο σε φοιτητές και μεταπτυχιακούς φοιτητές, οι οποίοι εκπονούν ή ενδέχεται να εκπονήσουν σχετικές εργασίες με το θέμα στα Α.Ε.Ι.  

2.    Το «Έκτακτον Στρατοδικείον Λαμίας» (1946-1950). Αρχειακή έρευνα

Εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ, Αθήνα 2026, σχ. 24 Χ 17 εκατ., σελ. 112

Η έκδοση του βιβλίου του Δημ. Θ. Νάτσιου, Το «Έκτακτον Στρατοδικείον Λαμίας (1946-1950). Αρχειακή Έρευνα», Εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ, Αθήνα 2026, σελ. 112 είναι σημαντική, διότι για πρώτη φορά δημοσιοποιούνται τα ονόματα εκείνων των κομμουνιστών, μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (Δ.Σ.Ε.) και άλλων λαϊκών αγωνιστών, οι οποίοι εκτελέστηκαν κατά την περίοδο 1946-1949 στο νεκροταφείο της Ξηριώτισσας της Λαμίας, με απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου Λαμίας, με τουφεκισμό. Όλοι τους κατάγονταν από τη Λαμία και από χωριά της Φθιώτιδας, της Φωκίδας και της Ευρυτανίας.

Το «Επίγραμμα», το οποίο δημοσιεύει ο συγγραφέας επιλογικά είναι χαρακτηριστικό: «Εκείνοι που εκτελέστηκαν στην Ξηριώτισσα, είπαν σε ’κείνους που είχαν εκτελεστ0εί στην Καισαριανή: Αδέρφια μας, ούτε στο νούμερο ούτε στα βόλια υπάρχει λάθος. Διακόσιοι εσείς, διακόσιοι κι μείς. Σε σας τα ρίξανε οι Γερμανοί, σε μας τα έριξαν οι φίλοι τους.»

Αρχικά, ο συγγραφέας δημοσιεύει «Εισαγωγή», όπου μας παρέχει στοιχεία για τη σύσταση και τη λειτουργία του Έκτακτου Στρατοδικείου Λαμίας, τον Πρόεδρο και τους Στρατοδίκες, τις συνεδριάσεις και τις αποφάσεις του.

Το περιεχόμενο του βιβλίου χωρίζεται σε τρία μέρη, τα οποία περιλαμβάνουν τις εξής ενότητες:

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ:

Συνεδριάσεις και αποφάσεις του Στρατοδικείου το έτος 1946, 1947, 1948 και 1949, όπου αναφέρεται πλήθος δημοσιευμάτων της εφ. «Λαμιακός Τύπος», με ρεπορτάζ για τη σύνθεση του Στρατοδικείου και τις αποφάσεις του για εκτελέσεις και φυλακίσεις κομμουνιστών και άλλων απλών πολιτών, των οποίων αναφέρονται τα ονοματεπώνυμα και οι συγκεκριμένες ποινές.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ:                                

«Ονόματα των εκτελεσθέντων (1946-1949)», με βιογραφικά ιστορικά στοιχεία για 208 εκτελεσθέντες.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ:

Υπάρχουν δύο κεφάλαια: «Δεν βρέθηκαν Ληξιαρχικές “Πράξεις Θανάτου”» και «Ρεπορτάζ της Εφημερίδας “Λαμιακός Τύπος”».

Στο τέλος του βιβλίου δημοσιεύονται: Βιβλιογραφία (Ληξιαρχείο Λαμίας, Πρακτικά Συνεδριάσεων του Εκτάκτου Στρατοδικείου Λαμίας, ορισμένα βιβλία και δημοσιεύματα και σε εφημερίδες της Λαμίας (κυρίως η έρευνα αφορά την εφ. «Λαμιακός Τύπος»), Βιογραφικό σημείωμα και Πίνακας Βιβλίων του Δημητρίου Θ. Νάτσιου.

Το ενλόγω βιβλίο για το «Έκτακτον Στρατοδικείον Λαμίας» έκανε μεγάλη εντύπωση στο πανελλήνιο και κυρίως στη Λαμία και στη Φθιώτιδα, Το υποδέχτηκαν δε με μεγάλο ενθουσιασμό στη Λαμία, όπου απόγονοι των καταδικασμένων, φυλακισθέντων και δολοφονημένων κομμουνιστών αγωνιστών και άλλων λαϊκών αγωνιστών κατά την περίοδο 1946-1949, με απαράδεκτες, εμπαθείς, μισαλλόδοξες και εγκληματικές αποφάσεις του Στρατοδικείου, κατέκλεισαν το χειμερινό Δημοτικό Θέατρο Λαμίας σε μια πρωτοφανή συγκέντρωση, όπου τη βιβλιοπαρουσίαση έκανε, μεταξύ άλλων, ο Γ.Γ. της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας.

Και τα δύο παρουσιαζόμενα βιβλία αποτελούν ιστορικά τεκμήρια για τους ταξικούς αγώνες των εργαζομένων, που αγωνίζονταν, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους, για μια άλλη κοινωνία, δίκαιη, ειρηνική, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Και φυσικά, οι αγώνες τους δικαιώνονται καθημερινά μέχρι σήμερα από τη συνδικαλιστική δράση των ταξικών εργατικών συνδικάτων και την πολιτική δραστηριότητα του ΚΚΕ. Πρωταγωνιστές είναι οι χιλιάδες απόγονοι εκείνης της δρακογενιάς, αλλά και οι σύγχρονοι εργαζόμενοι  αγωνιστές, που επιδεικνύουν μια τεράστια ψυχική δύναμη, μια απίστευτη αντοχή, ένα πείσμα και έναν αφάνταστο ηρωισμό, τηρουμένων των αναλογιών, μελετώντας συγχρόνως την Ιστορία της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, του στρατού του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, παίρνοντας παραδείγματα ηρωισμού και θυσίας εκείνων των «αγίων» του ελληνικού λαού, που πάλεψε για λευτεριά και εθνική ανεξαρτησία σε δίσεκτους χρόνους, αλλά και θάρρος για τους σύγχρονους και μελλοντικούς ταξικούς αγώνες.