Μουσειο…λόγος Παγκόσμια Ημέρα Όρασης & Παγκόσμια Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού 13 & 15 Οκτωβρίου

Γράφει η Ηλιάνα Ζιώγα,

Μουσειολόγος - Σύμβουλος Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Τον Οκτώβριο κάθε χρόνο γιορτάζονται σημαντικές εορτές, οι οποίες ενημερώνουν και προβάλλουν θέματα που απασχολούν την κοινωνία μας πολλές δεκαετίες.

Η Παγκόσμια Ημέρα Όρασης γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη κάθε Οκτωβρίου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Επιτροπής για την Πρόληψη της Τύφλωσης, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO). Βασικός στόχος των δύο οργανώσεων είναι να κεντρίσουν το ενδιαφέρον στο πρόβλημα της τύφλωσης και τις επιπτώσεις του στον πάσχοντα πληθυσμό και τη δημόσια υγεία.

Η 15η Οκτωβρίου έχει παγκοσμίως καθιερωθεί ως η Ημέρα Εορτασμού του Λευκού Μπαστουνιού. Ο στόχος του εορτασμού είναι η σημασία της χρήσης του μπαστουνιού στα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης και η ευαισθητοποίηση του κοινού για την καθημερινότητα τους.   

Σύμφωνα με έρευνες του Πανεπιστημίου Κρήτης, η πρώτη παγκόσμια έρευνα για το μέγεθος και τα αίτια των προβλημάτων όρασης βασίστηκε σε στοιχεία του παγκόσμιου πληθυσμού το 1990, εκτιμώντας τον αριθμό των τυφλών σε 38 εκατομμύρια.

Σημαντικό στοιχείο των ερευνών είναι το στοιχείο της οικονομικής ανάπτυξης, ο οποίος αποτελεί παράγοντα που επιδεινώνει τη συχνότητα της εμφάνισης των διαταραχών όρασης.

Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί προτείνουν τα μελλοντικά προγράμματα για την πρόληψη τύφλωσης να περιλαμβάνουν εκτός της ενημέρωσης για τον περιορισμό του φαινομένου, αλλά ταυτόχρονα και την οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ισότιμη πρόσβαση όλων των κοινωνικών ομάδων στις υπηρεσίες υγείας και για τον λόγο αυτό αξίζει να αναφερθεί η πρότυπη πιλοτική δραστηριότητα του Πανεπιστημίου για την πρωτοβάθμια οφθαλμολογική περίθαλψη σε απομακρυσμένες περιοχές της Κρήτης και των νησιών του Αιγαίου. 

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι 40-45 εκατομμύρια είναι οι ολικά τυφλοί παγκοσμίως σήμερα, ενώ στην Ελλάδα αγγίζουν τους 25.000-30.000. Το ποσοστό αυξάνεται, αν συμπεριληφθούν και τα άτομα με σοβαρές βλάβες στην όραση τους.

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών είχε δηλώσει «Η μέρα αυτή από τους τυφλούς και τις Οργανώσεις τους δεν είναι γιορτή, αλλά ευκαιρία και κοινωνικό βήμα για την ανάδειξη όλων των εμποδίων, των ανισοτήτων και των αρνητικών διακρίσεων που δυστυχώς αντιμετωπίζουμε και σήμερα στην Ελλάδα του 21ου αιώνα. Δεν εορτάζουμε λοιπόν, ούτε συνεορτάζουμε με κανέναν, αλλά συνεχίζουμε τη διαρκή προσπάθειά μας με όπλα την Κατάρτιση, την Εκπαίδευση, το Λευκό Μπαστούνι, το Σκύλο Οδηγό, για την πλήρη κοινωνική ισότητα και ένταξη, με την αναγνώριση όλων των κοινωνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων μας»

Η μέρα αυτή, λοιπόν, δεν είναι γιορτή. Η μέρα αυτή σηματοδοτεί το καθήκον και το ενδιαφέρον που πρέπει και οφείλουν να δείξουν οι πολίτες και η πολιτεία για την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στην κοινωνία ως ενεργά μέλη, φτάνοντας στον προορισμό τους με ασφάλεια και παρακάμπτοντας τα εμπόδια.  

Τι σκεφτόμαστε αντικρίζοντας το λευκό μπαστούνι;

Το λευκό μπαστούνι δεν είναι μόνο ένα τεχνικό βοήθημα για το άτομο με πρόβλημα όρασης ή το σύμβολο τυφλότητας. Το αντικείμενο αυτό παρουσιάζει την Ανεξαρτησία, την Άνεση, την Ελευθερία και την Ασφάλεια, που έχει ένα άτομο με προβλήματα όρασης στην κοινωνία.

Η χρήση του μπαστουνιού επιτρέπει στο να μετακινηθεί ελεύθερα στο περιβάλλον και να εκπληρώσει τα καθημερινά του καθήκοντα με ευκολία και αυτοπεποίθηση, χωρίς τη βοήθεια άλλου ατόμου. Με τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Αμερική ξεκινά ένα κίνημα, το οποίο έχει ως κύριο στόχο την αποκατάσταση και επανένταξη των ατόμων που τυφλώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο «πατέρας» του λευκού μπαστουνιού υπήρξε ο οφθαλμίατρος Richard Hoover, ο οποίος χρησιμοποίησε ένα μακρύ καλάμι για να μπορέσει να εκπαιδεύσει τους τυφλούς  βετεράνους του πολέμου στη νέα πραγματικότητα.

Πολλές φορές έχουμε αναρωτηθεί πώς νοιώθουν ή πώς αντιλαμβάνονται τα τυφλά άτομα το περιβάλλον τους. Μια επίσκεψη στο Μουσείο Αφής του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος, το οποίο αποτελεί το μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα θα σας λύσει κάθε απορία.

Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Μουσείου η δημιουργία του ξεκίνησε το 1984 και στηρίχτηκε στο όραμα της τότε Πρόεδρου του Δ.Σ. του Φάρου Τυφλών της Ελλάδος, Πρωτοπαπαδάκη Λαυρεντία και του Διευθυντή, Κεφάκη Εμμανουήλ. Ο στόχος της ίδρυσης του ήταν η ισότιμη πρόσβαση των ατόμων με προβλήματα όρασης στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, στην ιστορία και στον μουσειακό χώρο εν γένει. Αν αναλογιστούμε ότι ακόμη και σήμερα πολλοί συμπολίτες μας με αναπηρία, δεν έχουν πρόσβαση στα δημόσια κτίρια, όπως εκπαιδευτικές δομές, πολιτιστικά κέντρα κ.α.

Η έδρα του Μουσείου από την ίδρυση του μέχρι σήμερα είναι στο παλιό διώροφο νεοκλασικό κτήριο του Φάρου Τυφλών Ελλάδας στην Καλλιθέα.

Τα εκθέματα που παρουσιάζει είναι πιστά αντίγραφα των πρωτοτύπων που εκτίθενται σε σημαντικά Μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Από το 2004, το Μουσείο άνοιξε τις πόρτες του στο ευρύτερο κοινό προσφέροντας στους «βλέποντες» ένα νέο τρόπο προσέγγισης της ιστορίας και της ευαισθητοποίησης τους για τα άτομα με αναπηρία και ιδιαίτερα για τους τυφλούς.

Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα «απτικής επαφής με τα εκθέματα, που δεν υπάρχει πουθενά αλλού, ο επισκέπτης συλλαμβάνει το βάθος και την ουσία της τέχνης και του πολιτισμού, “αγγίζει” και έρχεται σε ουσιαστική επαφή με την ιστορία και κατανοεί τη σπουδαιότητα ύπαρξης ενός τέτοιου Μουσείου, ως πύλη πολιτισμού και ιστορίας, αλλά και κοινωνικής συνοχής και συμπερίληψης», αναφέρεται στην ιστοσελίδα.

Χιλιάδες επισκέπτες με προβλήματα όρασης και μη, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, επισκέπτονται το Μουσείο Αφής αναγνωρίζοντας τον σπουδαίο εκπαιδευτικό ρόλο και την προσφορά του στην κοινωνία.