ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Το Ελληνικό Δικαστικό Σύστημα το έτος 1880.

 Γράφει ο Νίκος Ταξ. Δαβανέλλος.

«…  το ελληνικό δικαστικό σύστημα είναι οργανωμένο με βάση το δικό μας μοντέλο περίπου. Στην αίθουσα του κακουργιοδικείου βρίσκουμε έναν πρόεδρο, δύο παρέδρους, έναν γραμματέα, έναν εισαγγελέα και, τέλος, χωροφύλακες. Δεν βλέπουμε ούτε μανδύες, ούτε καπέλα, ούτε εμβλήματικά διακριτθικά. Οι Έλληνες, άνθρωποι πρακτικοί, και με κρίση ορθή, τελείως αμερικανική, δεν θέλουν να εκτίθενται αποδίδοντας τιμή, δίχως λόγο, στην ερμίνα ενός αδαούς δικαστικού. Δικάζουν, αποδίδουν κατηγορία και καταδικάζουν με ρεντιγκότα ή με σακάκι.
Έχω παραστεί στη Φωκίδα, σε μια πολύκροτη δίκη. Το κακουργιοδικείο της Λαμίας είχε αναλάβει να εξετάσει τη συμπεριφορά όλου του προσωπικού των τελωνείων του Πειραιά. Στην Ελλάδα, ο νόμος  επιβάλλει οι κατηγορούμενοι να δικάζονται αλλού και όχι στον τόπο όπου συνελήφθησαν.  Καθώς οι κάτοικοι της ιδίας περιοχής είναι, σχεδόν όλοι, συγγενείς ή συμπέθεροι, ο νομοθέτης φοβάται ότι το πνεύμα της οικογένειας θα υπερισχύσει στην καρδιά των ενόρκων αντί για την έγνοια για απονομή της δικαιοσύνης. Ο Σόλωνας, που γνώριζε καλά τον τόπο του, θα ενέκρινε αυτό το συνετό μέτρο.
ΟΙ ένορκοι της Λαμίας είχαν κληρωθεί από όλη σχεδόν την επικράτεια. Ήλπιζαν ότι η συνείδηση των νησιωτών, συνδιασμένη με εκείνη των Ελλήνων της ηπειρωτικής Ελλάδας, θα δημιουργούσε έναν μέσο όρο, απολύτως αμερόληπτο και θα αποτελούσε επαρκή εγγύηση έναντι των προσπαθειών δολοπλοκίας και διαφθοράς… η ακροαματική διαδικασία έλαβε χώρα σε μια μεγάλη τετράγωνη αίθουσα, ασπρισμένη με ασβέστη και με έντονη την οσμή της φουστανέλας. Στον τοίχο, στο βάθος, μια χρωμολιθογραφία, αυστριακής παραγωγής, καδραρισμένη με τέσσερις ξύλινες ράβδους, αναπαριστούσε το βασιλιά Γεώργιο.
Ο πρόεδρος καθόταν πίσω από ένα είδος πάγκου. Ήταν κοντός και μελαχρινός, κακοξυρισμένος, με όψη πρόσχαρη και καλοπροαίρετη.  Οι δύο πάρεδροι, αντίθετα από τη συνήθεια των δικών μας δικαστών, δεν κοιμούνταν. Οι κατηγορούμενοι, περιτριγυρισμένοι από ένα απόσπασμα χωροφυλάκων, ήταν πολλοί. Ο πιο σημαντικός ήταν ένας ψηλός γέροντας  με άσπρη γενειάδα, αστός στην όψη, και με τη μαύρη ρεντιγκότα του επιμελώς κουμπωμένη.  Οι άλλοι, προφανώς υποδεέστεροι, είχαν κοινά ρούχα  και ύπουλες φυσιογνωμίες, και έδειχναν να ρίχνουν  στο γέρο όλο το ζόφο των εγκληματικών πράξεών τους.
Η ακροαματική διαδικασία υπήρξε μακρά.
Ο πρόεδρος έπρεπε να συναγωνιστεί σε ικανότητα με αυτούς τους έξυπνους τύπους, τους πολύ εξοικειωμένους με την πρακτική της συλλογιστικής και ειδικούς στους άθλους της επιχειρηματολογίας… η συζήτηση αυτή διήρκησε τρείς μέρες. Όλη η Λαμία βρισκόταν σε αναμονή. Τους μάρτυρες που είχαν κληθεί από το δικαστήριο τους προσέγγιζαν  και τους περιποιούταν στα καφενεία, και εκείνοι δεν αντιστέκονταν στη χαρά να ανταλλάξουν για μερικά ποτήρια ρακί εμπιστευτικές  πληροφορίες στις οποίες προσέδιδαν ένα αέρα σπουδαιότητας.
Τέλος, ο εισαγγελέας πήρε το λόγο. Μίλησε πολύ καλά, δίχως φόβο παρά τις απειλές που είχαν απευθύνει και τα τρομερά αντίποινα που του είχαν ανακοινώσει οι οικογένειες των κατηγορουμένων. Ένοιωθε την υποστήριξη του πρωθυπουργού, που τότε ήταν ο κύριος Τρικούπης. Η κυβέρνηση ήθελε να δώσει τέλος μια και καλή στις κλεψιές και τις λεηλασίες που απειλούσαν να υποβιβάσουν την Ελλάδα στα μάτια της Ευρώπης. Ο δημόσιος κατήγορος ζήτησε πολύ θαρραλέα την αυστηρότερη ποινή.
Οι ένορκοι συνεδρίασαν επί δώδεκα ώρες, εξέτασαν το τεράστιο υλικό της ακροαματικής διαδικασίας και ανακοίνωσαν από την αίθουσα συνεδριάσεων, όπου τους είχαν κλείσει, μια αυστηρή ετυμηγορία. Ο γενικός διευθυντής των τελωνείων κρίθηκε ένοχος για υπεξαίρεση και καταδικάστηκε σε κάμποσα χρόνια φυλάκιση. Οι ένοχοι οδηγήθηκαν στο κελί τους με ισχυρή δύναμη χωροφυλάκων, εν μέσω ενός πλήθους κάπως κατάπληκτου που πήραν τόσο στα σοβαρά αμαρτήματατα  τα οποία, μέχρι τότε, θεωρούνταν πταισματάκια. Αλλά ο διευθυντής των τελωνείων ήταν ταυτόχρονα  και πρόσωπο πολιτικό.  Είναι πιθανόν ότι η πρώτη έγνοια της κυβέρνησης που διαδέχθηκε εκείνη του κυρίου Τρικούπη ήταν να ανοίξει το κελί του και να του δώσει προαγωγή.
Τα ποινικά δικαστήρια του βασιλείου της Ελλάδας επιβάλλουν αρκετά συχνά τη θανατική ποινή. Εδώ και μερικά
χρόνια, κυρίως όταν βρίσκεται ο κύριος Τρικούπης στην εξουσία, η ποινές εκτελούνται… (Συνεχίζεται)

ΓΚΑΣΤΟΝ ΝΤΕΣΑΝ - Η Ελλάδα του Χαρίλαου Τρικούπη- Μεταίχμιο, 2022.
Σημ: Η ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ  στην Ελλάδα καταργήθηκε τον Δεκέμβριο του 1993 από την Κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου με τον Νόμο 2172/ 1993.

Από τη Δίκη της Σπυριδούλας στο Κακουργιοδικείο Λαμίας το έτος 1955.
(Αρχείο Δαβανέλλος)