Οι φάσεις προετοιμασίας των σεισμών, αντικείμενο συνεχιζόμενης έρευνας από το ΠΑΔΑ

Ιδιαίτερα σημαντική χαρακτηρίζεται από το ΠΑΔΑ η έρευνα για την πλήρη κατανόηση των προσεισμικών διεργασιών, καθώς όπως επισημαίνεται σε ανακοίνωσή του, η αξιοποίηση της πληροφορίας που εξάγεται, μακροπρόθεσμα στοχεύει να οδηγήσει στην εκτίμηση της πιθανότητας να συμβεί στο άμεσο μέλλον ένας σεισμός.

Σε ανακοίνωσή του το ΠΑΔΑ αναφέρεται στο πανελλήνιο δίκτυο προσεισμικών θραπτο-ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών, ELSEM-Net (http://elsem-net.uniwa.gr), ένα δίκτυο σταθμών συνεχούς καταγραφής ηλεκτρομαγνητικής (Η/Μ) ακτινοβολίας στο περιβάλλον, που εκτείνεται σε όλη την Ελλάδα και σκοπό έχει την ταυτοποίηση ηλεκτρομαγνητικών (Η/Μ) σημάτων που εκπέμπονται από τη λιθόσφαιρα της Γης κατά την προετοιμασία σημαντικών σεισμών, μεγέθους άνω του 5.5, οι οποίοι συμβαίνουν στην ξηρά ή σχετικά κοντά -ανάλογα με το μέγεθος του σεισμού- στις ακτές. 

Βασικός ερευνητικός στόχος του ELSEM-Net, τονίζεται στην ανακοίνωση, είναι η κατανόηση των διεργασιών προετοιμασίας των σεισμών, και συγκεκριμένα των φάσεων από τις οποίες περνάει το σύστημα της λιθόσφαιρας καθώς προετοιμάζεται ένας σεισμός, μέσω της μελέτης των χαρακτηριστικών των πρόδρομων Η/Μ σημάτων που καταγράφει, στο πλαίσιο της Στατιστικής Φυσικής και συγκεκριμένα της Θεωρίας Πολύπλοκων Συστημάτων. Η έρευνα αυτή ξεκίνησε από τον αείμνηστο καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας Κ. Νομικό με συνοδοιπόρο τον τ. καθηγητή του ΕΚΠΑ Κ. Ευταξία, ενώ το δίκτυο μετρά ήδη τριακονταετή λειτουργία. 

Το δίκτυο ELSEM-Net με τις θέσεις σταθμών στον χάρτη 

Από το 2018 το ELSEM-Net λειτουργεί από κοινού από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων & Ηλεκτρονικών Μηχανικών της Σχολής Μηχανικών του ΠΑΔΑ και συγκεκριμένα από το Εργαστήριο ECTLab, (http://ectlab.eee.uniwa.gr/index.php/en) και το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (EAA), στο πλαίσιο σχετικού συμφώνου επιστημονικής συνεργασίας, με επιστημονικούς υπευθύνους, τον δ/ντή του ECTLab, καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων & Ηλεκτρονικών Μηχανικών ΠΑΔΑ, Στυλιανό Ποτηράκη και τον. δρ. Νικόλαο Μελή από πλευράς Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Η ερευνητική ομάδα του ECTLab καλύπτει όλο το εύρος των σχετικών ερευνητικών πεδίων, από την ανάπτυξη νέας οργανολογίας και τη διαχείριση των καταγραφών έως και την ανάλυση των σημάτων και τη σύνδεση των χαρακτηριστικών τους με τις φάσεις προετοιμασίας του σεισμού, ενώ η συντήρηση και επέκταση του ELSEM-Net υποστηρίζεται οικονομικά αποκλειστικά από το ΠΑΔΑ, επισημαίνεται στην ανακοίνωση, στην οποία προστίθεται ότι τα εν λόγω σήματα που διερευνώνται, είναι διεθνώς γνωστά ως fracture-induced electromagnetic emissions (θραπτο-ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές) και οφείλονται στις θραύσεις πετρωμάτων, παρατηρούνται δε συστηματικά τόσο σε εργαστηριακή κλίμακα (σε πειράματα θραύσης) όσο και σε γεωφυσική κλίμακα (προσεισμικά). 

Πίνακας σταθμών ELSEM-Net με τις συντεταγμένες τους 

Τα εν λόγω σήματα που διερευνώνται, είναι διεθνώς γνωστά ως fracture-induced electromagnetic emissions (θραπτο-ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές) και οφείλονται στις θραύσεις πετρωμάτων, παρατηρούνται δε συστηματικά τόσο σε εργαστηριακή κλίμακα (σε πειράματα θραύσης) όσο και σε γεωφυσική κλίμακα (προσεισμικά). Σημειώνεται ότι παρά τις ερευνητικές προσπάθειες που έχουν γίνει διεθνώς και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί οι προσεισμικές διεργασίες δεν έχουν γίνει ακόμη πλήρως κατανοητές, οπότε η συνέχιση της έρευνας αυτής είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Τα ερευνητικά αποτελέσματα του ELSEM-Net, τονίζεται, αποτυπώνονται σε άνω των 60 δημοσιεύσεων σε επιστημονικά περιοδικά εγνωσμένου κύρους, κεφάλαια βιβλίων, και πλήθος ανακοινώσεων σε επιστημονικά συνέδρια, ενώ έχουν σχετικά πρόσφατα οδηγήσει στην πρόταση ενός μοντέλου τεσσάρων σταδίων για τη δημιουργία σεισμών, το οποίο συνεχώς εμπλουτίζεται. Συνεχώς αποκαλύπτονται νέα χαρακτηριστικά των λαμβανόμενων σημάτων, τα οποία αντιστοιχούν σε όλο και λεπτομερέστερη κατανόηση των φάσεων από τις οποίες περνά η Γη καθώς οδεύει προς την εκδήλωση ενός σημαντικού σεισμού.

Η αξιοποίηση της πληροφορίας που εξάγεται από τα σήματα θραπτο-ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών, σε συνδυασμό και με πληροφορία από άλλα προσεισμικά σήματα, μακροπρόθεσμα στοχεύει να οδηγήσει στην εκτίμηση της πιθανότητας να συμβεί στο άμεσο μέλλον (εντός μερικών ημερών ή και ωρών) ένας σεισμός. Αποδεικνύεται, επομένως, ολοφάνερα η σπουδαιότητα του επιστημονικού αντικειμένου, καθώς και η σημασία της βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης στόχευσης του ELSEM-Net, για έντονα σεισμογενείς περιοχές όπως η Ελλάδα, υπό το πρίσμα της πολιτικής προστασίας, ενώ, όπως τονίζεται στην ανακοίνωση του ΠΑΔΑ, καθίσταται, επίσης, προφανής η αναγκαιότητα στήριξης του ερευνητικού έργου του ELSEM-Net.

ΠΗΓΗ:ΑΠΕ