Πόλεμος στο Ιράν: Ιμπεριαλισμός, Ανισότητες και Γεωπολιτική Κρίση

Γράφει η
Δρ. Βασιλική Λάζου

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν αποτελεί μεμονωμένο γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά έκφραση της βαθιάς κρίσης του σύγχρονου καπιταλιστικού συστήματος. 
Σε μια εποχή όπου οι ανισότητες διευρύνονται και οι ανταγωνισμοί για αγορές, ενέργεια και στρατηγικά συμφέροντα οξύνονται, οι συγκρούσεις λειτουργούν ως μέσο αναδιάταξης ισχύος. 
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιθετικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ απέναντι στο Ιράν δεν είναι τυχαία, αλλά συνέχεια μιας στρατηγικής που επαναλαμβάνεται τα τελευταία χρόνια.
Η ιστορική εμπειρία είναι αποκαλυπτική. Από το Ιράκ και το Αφγανιστάν έως τη Λιβύη και τη Συρία, οι ξένες επεμβάσεις άφησαν πίσω τους διαλυμένα κράτη, κατεστραμμένες υποδομές και κοινωνίες σε πλήρη αποσύνθεση. Η υπόσχεση της «δημοκρατίας» μετατράπηκε σε χάος, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι οδηγήθηκαν στον ξεριζωμό. Το ίδιο μοτίβο κινδυνεύει να επαναληφθεί και στην περίπτωση του Ιράν, με ανυπολόγιστες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή. Το να επικαλείται κανείς το καθεστώς μιας χώρας για να δικαιολογήσει ή να «μαλακώσει» μια εξωτερική επέμβαση δεν είναι ανάλυση — είναι αποδοχή μιας επικίνδυνης λογικής: ότι οι ισχυροί μπορούν να αποφασίζουν ποιος έχει δικαιώματα και ποιος όχι. Και αυτή η λογική δεν οδηγεί σε περισσότερη δικαιοσύνη. Οδηγεί σε περισσότερους πολέμους.
Η σύγκρουση δύσκολα θα περιοριστεί τοπικά. Η γεωστρατηγική θέση και οι συμμαχίες του Ιράν μπορούν να προκαλέσουν ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη. Οι συνέπειες θα είναι πολλαπλές: ανθρωπιστική καταστροφή, ενεργειακή αστάθεια, αύξηση των τιμών, πληθωρισμός και νέα οικονομική πίεση στις κοινωνίες, με περαιτέρω διεύρυνση των ανισοτήτων.
Ο Τραμπισμός ενισχύει την επιθετική κατεύθυνση. Προκρίνει τη μονομερή ισχύ και υποβαθμίζει τη διπλωματία και το διεθνές δίκαιο. Έτσι, ο πόλεμος τείνει να παρουσιάζεται ως «κανονικότητα», ενώ οι κίνδυνοι ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης αυξάνονται. Η Ευρώπη, αντί να διαμορφώσει μια αυτόνομη στρατηγική ειρήνης, εμφανίζεται να ευθυγραμμίζεται με επιλογές που εντείνουν την ένταση. Αυτό αναδεικνύει τα όρια της πολιτικής της ανεξαρτησίας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα οφείλει να διαμορφώσει μια σαφή και υπεύθυνη στάση. Η εμπλοκή σε τέτοιες συγκρούσεις δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του ελληνικού λαού και εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Αντίθετα, η χώρα πρέπει να επιμείνει στη γραμμή της μη εμπλοκής, της υπεράσπισης του διεθνούς δικαίου και της προώθησης της ειρήνης. Δεν πρόκειται απλώς ηθική επιλογή, αλλά για ιστορική αναγκαιότητα. Γιατί κάθε νέα πολεμική ανάφλεξη αφορά όχι μόνο τους λαούς που βρίσκονται στο επίκεντρο, αλλά ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.
Ταυτόχρονα, οφείλουμε να επανεξετάσουμε συνολικά την πολιτική και οικονομική κατεύθυνση που γεννά και αναπαράγει τέτοιες συγκρούσεις. Η απάντηση των λαών δεν μπορεί να είναι άλλη από την ενίσχυση πολιτικών που στοχεύουν στην εξάλειψη των ανισοτήτων, στη δίκαιη κατανομή του πλούτου και στη δημιουργία ενός διεθνούς συστήματος που θα υπηρετεί την ειρήνη και όχι τον πόλεμο.